بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا

سوگند به فرشتگانی که [روح بدکاران را به شدت از بدن هایشان] بر می کنند،

قسم به فرشتگانی که (جان کافران را) به سختی بگیرند.

by the pluckers (the angels of death), violently plucking (the souls of the unbelievers),

جورڑوں میں گھس کر نکالنے والوں کی قسم ہے

وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا

و سوگند به فرشتگانی که [روح نیکوکاران را به نرمی و ملایمت از بدن هایشان] بیرون می آورند؛

قسم به فرشتگانی که (جان اهل ایمان را) به آسایش و نشاط ببرند.

by the drawers (the angels of death), gently drawing (the souls of the believers),

اور بند کھولنے والوں کی

وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا

و سوگند به فرشتگانی که [برای اجرای فرمان های حق] به سرعت نازل می شوند،

و قسم به فرشتگانی که با کمال سرعت (فرمان حق را) انجام دهند.

by the swimmers (angels) swimming gently

اورتیزی سے تیرنے والوں کی

فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا

و سوگند به فرشتگانی که [در ایمان، عبادت، پرستش و اطاعت] بر یکدیگر [به صورتی ویژه] سبقت می گیرند،

قسم به فرشتگانی که (درنظم عالم) بر هم سبقت گیرند.

and the outstrippers (angels), outstripping,

پھر دوڑ کر آگے بڑھ جانے والوں کی

فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا

و سوگند به فرشتگانی که [به اذن خدا امور آفرینش را] تدبیر می کنند؛

قسم به فرشتگانی که (به فرمان حق) به تدبیر نظام خلق می‌کوشند (که قیامتی و حشری خواهد آمد).

by the managers (angels) affair.

پھر ہر امر کی تدبیر کرنے والوں کی

يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ

[که همه برای رسیدن به پاداش و کیفر برانگیخته می شوند در] روزی که لرزاننده همه چیز را به شدت بلرزاند؛

روزی که آن لرزاننده (یعنی نفخه صور الهی، جهان را) بلرزاند.

on the day, the shiverer shivers

جس دن کانپنے والی کانپے گی

تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ

در حالی که لرزاننده دیگری از پی آن در آید.

و لرزاننده دیگر (یعنی نفخه صور دیگر) از پی آن در آید.

followed by the succeeding,

اس کے پیچھے آنے والی پیچھے آئے گی

قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ

دل هایی در آن روز مضطرب و هراسان اند

در آن روز سخت دلهای برخی مضطرب و هراسان شود.

hearts will throb on that day

کئی دل اس دن دھڑک رہے ہوں گے

أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ

دیدگانشان [از ترس و هول قیامت] فرو افتاده است.

که (از ترس) چشمها به زیر افکنند.

and their eyes will be humbled.

ان کی آنکھیں جھکی ہوئی ہوں گی

يَقُولُونَ أَئِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ

می گویند: آیا ما [پس از مرگ] به همان حالت اول [که در دنیا بودیم] باز گردانده می شویم؟

(مردم غافل دنیا) گویند: آیا ما پس از مرگ باز زندگانی دیگری خواهیم یافت؟

they say: `what, are we being restored as we were before,

وہ کہتے ہیں کیا ہم پہلی حالت میں لوٹائے جائیں گے

أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا نَّخِرَةً

[شگفتا!] آیا زمانی که ما استخوان های پوسیده و ریز ریز شدیم [بازمی گردیم؟!]

چگونه چون مردیم و استخوان ما پوسید زنده خواهیم شد؟

even after we are fragmented bones? `

کیا جب ہم بوسیدہ ہڈیاں ہوجائیں گے

قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

[و] گویند: [اگر قیامتی در کار باشد] بازگشت به حیات دوباره در آن زمان بازگشتی زیانبار است.

و گویند: در این صورت که دیگر بار زنده شویم بسی زیانکار خواهیم بود.

they will say: `then we are returned lost! `

کہتے ہیں کہ یہ تو اس وقت خسارہ کا لوٹنا ہوگا

فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ

جز این نیست آن بازگشت فقط با یک بانگ عظیم است [و بس]

جز یک صدای مهیب (که در صور اسرافیل کنند) نشنوند.

but it will be only a single blow,

پھر وہ واقعہ صرف ایک ہی ہیبت ناک آواز ہے

فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ

که ناگاه همه بر یک زمین صاف و هموار حاضر شوند.

و ناگاه همه از خاک بر شوند و به صحرای قیامت رهسپار گردند.

and they will be upon the surface of the earth (alive).

پس وہ اسی وقت میدان میں آ موجود ہوں گے

هَلْ أتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى

آیا سرگذشت موسی به تو رسیده است؟

آیا خبر موسی عمران به تو رسیده؟

have you received the story of moses?

کیا آپ کو موسیٰ کا حال معلوم ہوا ہے

إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

هنگامی که پروردگارش او را در وادی مقدس طوی ندا داد

آن گاه که خدایش او را در وادی مقدس طوی (قرب طور) ندا کرد.

his lord called to him in the sacred valley of towa,

جب کہ مقدس وادی طویٰ میں اس کے رب نے اسےپکارا

اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى

که به سوی فرعون برو؛ زیرا که طغیان کرده است.

که به سوی فرعون برو که او سخت به راه طغیان رفته است.

saying `go to pharaoh, he has become exceedingly insolent,

فرعون کے پاس جاؤ کیونکہ اس نے سرکشی کی ہے

فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَى أَن تَزَكَّى

پس به او بگو: می خواهی [از آلودگی شرک و طغیان] پاک و پاکیزه شوی؟

پس بگو: میل داری که (از پلیدی خود پرستی و شرک) پاک و پاکیزه شوی؟

and say: "will you purify yourself,

پس کہو کیا تیری خواہش ہے کہ تو پاک ہو

وَأَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى

من تو را به سوی پروردگارت راهنمایی می کنم تا از او بترسی [و از طغیان دست برداری.]

و تو را به راه خدا هدایت کنم تا بترسی (و به درگاه عظمت و قدرت او خاشع و فروتن شوی).

that i might guide you to your lord, so that you fear (him)."

اور میں تجھے تیرے رب کی طرف راہ بتاؤں کہ تو ڈرے

فَأَرَاهُ الْآيَةَ الْكُبْرَى

پس آن معجزه بزرگ تر را به او نشان داد.

پس آن آیت و معجزه بزرگتر را به او نمود.

he showed him the mighty sign,

پس اس نے اس کو بڑی نشانی دکھائی

فَكَذَّبَ وَعَصَى

ولی [او آن را] تکذیب کرد و سرپیچی نمود.

فرعون تکذیب و نافرمانی کرد.

but he belied and disobeyed,

تو اس نے جھٹلایا اور نافرمانی کی

ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَى

سپس [به حق] پشت کرد [و برای نابودی موسی] به تلاش برخاست!

از آن پس (که معجزه موسی دید) باز روی از حق بگردانید و (برای دفع موسی) به جهد و کوشش برخاست.

and hastily turned away,

پھر کوشش کرتا ہوا واپس لوٹا

فَحَشَرَ فَنَادَى

پس [قومش را] گرد آورد، و ندا داد

پس (با رجال بزرگ دربار خود) انجمن کرد و ندا داد.

then, he gathered, proclaimed, then said:

پھر اس نے سب کو جمع کیا پھر پکارا

فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى

و گفت: من پروردگار بزرگ تر شما هستم.

و گفت: منم خدای بزرگ شما.

`i am your lord, the most high! `

پھر کہا کہ میں تمہارا سب سے برتر رب ہوں

فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

پس خدا هم [به کیفر این ادعای نابجا] او را به عذاب آخرت و دنیا دچار ساخت.

خدا هم او را به عقاب دنیا و آخرت گرفتار کرد.

so allah seized him with the punishment of the everlasting life, and of this world.

پھر الله نے اس کو آخرت اور دنیا کے عذاب میں پکڑ لیا

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَى

بی تردید در این سرگذشت برای کسی که [از عذاب خدا] بترسد عبرتی است.

تا به هلاکت او اهل ترس از خدا عبرت گیرند.

surely, in this there is a lesson for he that fears!

بے شک اس میں اس کے لیے عبرت ہے جو ڈرتا ہے

أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا

آیا آفریدن شما [پس از مرگ] دشوارتر است یا آسمان که او آن را بنا کرد؟

آیا بنای شما آدمیان استوارتر است یا بنای آسمان بلند که خدا آفرید؟

what, are you harder to create than the heaven which he has built?

کیا تمہارا بنانا بڑی بات ہے یا آسمان کا جس کو ہم نے بنایا ہے

رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا

سقفش را برافراشت، پس آن را درست و نیکو قرار داد،

که سقفی بس بلند و محکم بنیان در کمال زیبایی استوار ساخت.

he raised it high and leveled it,

ا سکی چھت بلند کی پھر اس کو سنوارا

وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا

و شبش را تاریکو روزش را روشن ساخت،

و شامش را تیره و روزش را روشن گردانید.

and darkened its night and brought forth its morning.

اور اس کی رات اندھیری کی اور اس کے دن کو ظاہر کیا

وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا

و زمین را پس از آن گسترانید،

و زمین را پس از آن بگسترانید.

and the earth he extended after that;

اور اس کے بعد زمین کو بچھا دیا

أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا

و از آن آبو چراگاهش را بیرون آورد،

و از آن آب و گیاه پدید آورد.

and then brought from it its water and pastures.

اس سے اس کا پانی اور اس کا چارا نکالا

وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا

و کوه ها را محکم و استوار نمود

و کوهها را بر روی آن استوار ساخت.

and the mountains he set firm

او رپہاڑوں کو خوب جما دیا

مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ

تا مایه بهرهوری شما و دام هایتان باشد.

تا (از آن آب و گیاه که از بیابان و کوه بر انگیزد) قوت شما و چهارپایانتان بر آید.

an enjoyment for you and your herds.

تمہارے لیے اور تمہارے چار پایوں کے لیے سامان حیات ہے

فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى

پس زمانی که آن حادثه بزرگ تر [و غیر قابل دفع] در رسد،

پس چون آن واقعه بزرگ (و حادثه عظیم قیامت) پدید آید.

but when the great catastrophe comes,

پس جب وہ بڑا حادثہ آئے گا

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى

در آن روز انسان آنچه تلاش و کوشش کرده به یاد آورد

در آن روز آدمی هر چه کرده به یاد آرد.

the day when the human will remember what he has worked for,

جس دن انسان اپنے کیے کو یاد کرے گا

وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى

و دوزخ رابرای هر بیننده ای آشکار سازند،

و دوزخ برای بینندگان آشکار شود.

and when hell is advanced for whoever sees,

اور ہر دیکھنے والے کے لیے دوزخ سامنے لائی جائے گی

فَأَمَّا مَن طَغَى

و اما کسی که طغیان و سرکشی کرده

پس هر کس (از حکم شرع خدا) سرکش و طاغی شد.

then as for whosoever was insolent

سو جس نے سرکشی کی

وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

و زندگی دنیا را [بر زندگی ابد و جاوید آخرت] ترجیح داده،

و زندگی دنیا را برگزید.

preferring the present life,

اور دنیا کی زندگی کو ترجیح دی

فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش دوزخ است؛

دوزخ جایگاه اوست.

surely, hell will be their refuge.

سو بے شک اس کا ٹھکانا دوزخ ہی ہے

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى

و اما کسی که از مقام و منزلت پروردگارش ترسیده و نفس را از هوا و هوس بازداشته است؛

و هر کس از حضور در پیشگاه عزّ ربوبیت بترسید و از هوای نفس دوری جست.

but, whosoever feared the standing before his lord and prevented the self from desires,

اور لیکن جو اپنے رب کے سامنے کھڑا ہونے سے ڈرتارہا اور اس نے اپنے نفس کو بری خواہش سے روکا

فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش بهشت است.

همانا بهشت منزلگاه اوست.

indeed, their refuge shall be paradise.

سو بے شک اس کا ٹھکانا بہشت ہی ہے

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا

همواره ازتو درباره قیامت می پرسند که در چه زمانی واقع می شود؟

از تو سؤال کنند که قیامت کی بر پا شود؟

they will question you about the hour: `when shall it be? `

آپ سے قیامت کی بابت پوچھتے ہیں کہ اس کا قیام کب ہوگا

فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا

تو از بسیار یاد کردنش [و سخن گفتن درباره آن] چه به دست می آوری؟

تو را چه کار است دیگر که از آن به یاد آری؟ (بسیار یاد آور شدی و منکران از تو نپذیرفتند).

but how are you to know?

آپ کو اس کےذکر سے کیا واسطہ

إِلَى رَبِّكَ مُنتَهَاهَا

نهایتش به سوی پروردگار توست [کیفیت برپا شدن و زمان وقوع و اوصافش را کسی جز خدا نمی داند.]

کار آن ساعت به خدای تو منتهی شود.

its final end is for your lord.

اس کے علم کی انتہا آپ کے رب ہی کی طرف ہے

إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَاهَا

وظیفه تو فقط بیم دادن کسانی است که همواره از آن می ترسند.

تو را جز این نباشد که اهل ایمان را هر کس از یاد آن روز هراسان می‌شود به اهوال آن روز آگاه سازی.

you are but a warner for those who fear it.

بے شک آپ تو صرف اس کو ڈرانے والے ہیں جو اس سے ڈرتا ہے

كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا

گویی آنان روزی که قیامت را می بینند چنین می پندارند که در برزخ جز شامگاهی یا صبح گاه آن درنگ نکرده اند!

چون آن روز را مردم ببینند گویی همه عمر دنیا شامگاهی یا چاشتگاهی بیش نبوده است.

on the day when they behold it, it will be as if they had lingered but an evening, or, a morning.

جس دن اسے دیکھ لیں گے (تو یہی سمجھیں گے کہ دنیا میں) گویا ہم ایک شام یا اس کی صبح تک ٹھیرے تھے