بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا

سوگند به خورشید و گسترش روشنی اش

قسم به آفتاب و تابش آن (هنگام رفعتش).

by the sun and its midmorning,

سورج کی اور اس کی دھوپ کی قسم ہے

وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا

و به ماه هنگامی که از پی آن برآید

و قسم به ماه آن گاه که در پی آفتاب تابان در آید.

by the moon, which follows it,

اور چاند کی جب وہ اس کے پیچھے آئے

وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا

و به روزچون خورشید را به خوبی آشکار کند

و قسم به روز هنگامی که جهان را روشن سازد.

by the day, when it displays it,

اور دن کی جب وہ اس کو روشن کر دے

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا

و به شب هنگامی که خورشید را فرو پوشد

و به شب وقتی که عالم را در پرده سیاهی کشد.

by the night, when it envelops it!

اور رات کی جب وہ اس کو ڈھانپ لے

وَالسَّمَاء وَمَا بَنَاهَا

و به آسمان و آنکه آن را بنا کرد

و قسم به آسمان بلند و آن که این کاخ رفیع را بنا کرد.

by the heaven and who built it,

اور آسمان کی اور اس کی جس نے اس کو بنایا

وَالْأَرْضِ وَمَا طَحَاهَا

و به زمین و آنکه آن را گستراند

و به زمین و آن که آن را بگسترد.

by the earth and who spread it,

اور زمین اور اس کی جس نے اس کو بچھایا

وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا

و به نفس و آنکه آن را درست و نیکو نمود،

و قسم به نفس ناطقه انسان و آن که او را نیکو به حد کمال بیافرید.

by the soul and who shaped it

اور جان کی اور اس کی جس نے اس کو درست کیا

فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا

پس بزه کاری و پرهیزکاری اش را به او الهام کرد.

و به او شر و خیر او را الهام کرد.

and inspired it with its sin and its piety,

پھر اس کو اس کی بدی اور نیکی سمجھائی

قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّاهَا

بی تردید کسی که نفس را [از آلودگی پاک کرد و] رشد داد، رستگار شد.

(قسم به این آیات الهی) که هر کس نفس ناطقه خود را از گناه و بدکاری پاک و منزه سازد به یقین (در دو عالم) رستگار خواهد بود.

prosperous is he who purified it,

بے شک وہ کامیاب ہوا جس نے اپنی روح کو پاک کر لیا

وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا

و کسی که آن را [به آلودگی ها و امور بازدارنده از رشد] بیالود [از رحمت حق] نومید شد.

و هر که او را (به کفر و گناه) پلید گرداند البته (در دو جهان) زیانکار خواهد گشت.

and failed is he who buried it!

اوربے شک وہ غارت ہوا جس نے اس کو آلودہ کر لیا

كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوَاهَا

قوم ثمود به سبب سرکشی و طغیانش [پیامبرشان را] تکذیب کرد،

طایفه ثمود از غرور و سرکشی (پیغمبر خود صالح را) تکذیب کردند.

thamood belied in their pride

ثمود نے اپنی سرکشی سے (صالح کو) جھٹلایا تھا

إِذِ انبَعَثَ أَشْقَاهَا

زمانی که بدبخت ترینشان به پا خاست.

هنگامی که شقی‌ترینشان (قدار بن سالف) بر انگیخته شد (تا ناقه صالح را پی کند).

when the most wicked of them broke forth,

جب کہ ان کا بڑا بدبخت اٹھا

فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ نَاقَةَ اللَّهِ وَسُقْيَاهَا

پس فرستاده خدا به آنان گفت: ناقه خدا و آبشخورش را [واگذارید]

و رسول خدا (صالح) به آنها گفت: این ناقه آیت خداست، از خدا بترسید و آن را سیراب گردانید.

the messenger of allah said to them: `( this is) the shecamel of allah, let her drink. `

پس ان سے الله کے رسول نے کہا کہ الله کی اونٹنی اور اس کے پانی پینے کی باری سے بچو

فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُم بِذَنبِهِمْ فَسَوَّاهَا

ولی به تکذیب او برخاستند و ناقه را پی کردند، و در نتیجه پروردگارشان به خاطر گناهشان عذاب سختی بر آنان فرو ریخت و همه قوم را با خاک یکسان و برابر ساخت؛

آن قوم رسول را تکذیب و ناقه او را پی کردند، خدا هم آنان را به کیفر (ظلم و) گناهشان هلاک ساخت و شهرشان را با خاک یکسان نمود.

but they belied him, and hamstrung her. so their lord crushed them for their sin and leveled it (their village).

پس انہوں نے اس کو جھٹلایا اور اونٹنی کی کونچیں کاٹ ڈالیں پھر ان پر ان کے رب نےان کےگناہوں کے بدلے ہلاکت نازل کی پھر ان کو برابر کر دیا

وَلَا يَخَافُ عُقْبَاهَا

و خدا از سرانجام آن کار [که نابودی ستمکاران است] پروایی ندارد.

و هیچ باک از هلاک آنها نمی‌داشت (یا آنها هیچ از عاقبت بدگناه خود نمی‌ترسیدند).

he does not fear the result (of their destruction).

اوراس نے اس کےانجام کی پروا نہ کی

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى

سوگند به شب هنگامی که فرو پوشد

قسم به شب تار هنگامی که (جهان را در پرده سیاه) بپوشاند.

by the night, when it envelops,

رات کی قسم ہے جب کہ وہ چھاجائے

وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى

و به روز هنگامی که آشکار شود

و قسم به روز هنگامی که روشن و فروزان گردد.

and by the day when it unveils.

اور دن کی جبکہ وہ روشن ہو

وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنثَى

و به آنکه نر و ماده آفرید؛

و قسم به مخلوقات عالم که خدا همه را جفت نر و ماده بیافرید.

and by who created the male and female,

اوراس کی قسم کہ جس نے نر و مادہ کوبنایا

إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى

همانا تلاشتان گوناگون و پراکنده است؛

(قسم به این آیات الهی) که سعی و کوشش شما مردم بسیار مختلف است (برخی بر صلاح و برخی بر فساد می‌کوشید).

your striving is indeed to different ends!

بے شک تمہاری کوشش مختلف ہے

فَأَمَّا مَن أَعْطَى وَاتَّقَى

اما کسی که [ثروتش را در راه خدا] انفاق کرد و پرهیزکاری پیشه ساخت

اما هر کس عطا و احسان کرد و خدا ترس و پرهیزکار شد.

for him that gives and fears (allah)

پھر جس نے دیا اور پرہیز گاری کی

وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى

و وعده نیکوتر را [که وعده خدا نسبت به پاداش انفاق و پرهیزکاری است] باور کرد؛

و به نیکویی (یعنی به نعیم آخرت با هر خیر و سعادت که در قرآن بیان شده) تصدیق کرد.

and believes in the finest,

اورنیک بات کی تصدیق کی

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى

پس به زودی او را برای راه آسانی [که انجام همه اعمال نیک به توفیق خداست] آماده می کنیم

ما هم البته کار او را (در دو عالم) سهل و آسان می‌گردانیم.

we shall surely ease him to the path of easing;

تو ہم اس کے لیے جنت کی راہیں آسان کر دیں گے

وَأَمَّا مَن بَخِلَ وَاسْتَغْنَى

و اما کسی که [از انفاق ثروت] بخل ورزید و خود را بی نیاز نشان داد

اما هر کس بخل ورزید و خود را (از لطف خدا) بی نیاز دانست.

but for him that is a miser, and sufficed,

اورلیکن جس نے بخل کیا اوربے پرواہ رہا

وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى

و وعده نیکوتر را تکذیب کرد،

و نیکویی را تکذیب کرد.

and he belied the finest

اور نیک بات کو جھٹلایا

فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى

پس او را برای راه سخت و دشواری [که سلب هرگونه توفیق از اوست] آماده می کنیم،

پس به زودی کار او را (در دو عالم) دشوار می‌کنیم.

we shall surely ease for him the path of hardship (the fire).

تو ہم اس کے لیے جہنم کی راہیں آسان کر دیں گے

وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى

و هنگامی که [به چاه هلاکت و گودال گور] سقوط کند ثروتش [چیزی از عذاب خدا] را از او دفع نمی کند.

و گاه عذاب و هلاکت داراییش وی را هیچ نجات نتواند داد.

when he falls (into hell), his wealth will not help him.

اوراس کا مال اس کے کچھ بھی کام نہ آئے گا جب کہ وہ گھڑے میں گرے گا

إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى

بی تردید هدایت کردن بر عهده ماست.

و البته بر ماست که (خلق را) هدایت کنیم.

indeed, guidance is ours,

بے شک ہمارے ذمے راہ دکھانا ہے

وَإِنَّ لَنَا لَلْآخِرَةَ وَالْأُولَى

و به یقین دنیا و آخرت در سیطره مالکیّت ماست.

و ملک دنیا و آخرت از ماست (به هر که بخواهیم و صلاح دانیم می‌بخشیم).

and to us belong the last and the first.

اور بے شک ہمارے ہی ہاتھ میں آخرت بھی اور دنیا بھی ہے

فَأَنذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى

پس شما را از آتشی که زبانه می کشد بیم می دهم.

من شما را از آتش شعله‌ور دوزخ ترسانیدم و آگاه ساختم.

i have now warned you of the blazing fire,

پس میں نے تمہیں بڑھکتی ہوئی آگ سے ڈرایا ہے