بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

قُلْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِّنَ الْجِنِّ فَقَالُوا إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا

بگو: به من وحی شده که گروهی از جنّ [به قرآن] گوش دادند و گفتند: همانا ما قرآن شگفت آوری شنیدیم،

(ای رسول ما) بگو: مرا وحی رسیده که گروهی از جنّیان (آیات قرآن را هنگام قرائت من) استماع کرده‌اند و پس از شنیدن گفته‌اند که ما از قرآن آیات عجیبی شنیدیم.

say: `it is revealed to me that a party of jinn listened then said: "we have indeed heard a wonderful koran,

کہہ دو کہ مجھے اس بات کی وحی آئی ہے کہ کچھ جن (مجھ سے قرآن پڑھتے) سن گئے ہیں پھر انہوں نے (اپنی قوم سے) جا کر کہہ دیا کہ ہم نے عجیب قرآن سنا ہے

يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنَّا بِهِ وَلَن نُّشْرِكَ بِرَبِّنَا أَحَدًا

که به سوی راه راست هدایت می کند، پس به آن ایمان آوردیم و هرگز احدی را شریک پروردگارمان قرار نخواهیم داد،

که به راه خیر و صلاح هدایت می‌کند، بدین سبب ما به آن ایمان آورده و دیگر هرگز به خدای خود مشرک نخواهیم شد.

that guides to the right path. we believe in it and we will not associate anyone with our lord.

جو نیکی کی طرف رہنمائی کرتا ہے سو ہم اس پر ایمان لائے ہیں اور ہم اپنے رب کا کسی کو شریک نہ ٹھیرائیں گے

وَأَنَّهُ تَعَالَى جَدُّ رَبِّنَا مَا اتَّخَذَ صَاحِبَةً وَلَا وَلَدًا

و [این حقایق را اعتراف و اقرار می کنیم:] اینکه برتر و بلند است عظمت پروردگارمان، و او هرگز برای خود همسری و فرزندی نگرفته است،

و همانا بسیار بلند مرتبه است شأن و اقتدار پروردگار ما، او همجفت و فرزندی هرگز نگرفته (و از این آلایشهای جسمانی پاک و مبرّا) است.

he exalted be the majesty of our lord, who has neither taken to himself a wife, nor a son!

اورہمارے رب کی شان بلند ہے نہ اس کی کوئی بیوی ہے اور نہ بیٹا

وَأَنَّهُ كَانَ يَقُولُ سَفِيهُنَا عَلَى اللَّهِ شَطَطًا

و اینکه سبک مغز و نادان ما همواره درباره خدا سخنی دور از حق می گفت [که او دارای همسر و فرزند است!]

و البته سفیهان و بی‌خردان ما به خدا دروغ می‌بستند (که به او فرزندی مسیح و عزیر و فرشتگان را نسبت دادند).

the ignorant fool among us has spoken outrageously against allah,

اور ہم میں سے بعض بے وقوف ہیں جو الله پر جھوٹی باتیں بنایا کرتے تھے

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَن لَّن تَقُولَ الْإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا

و اینکه گمان می کردیم، هرگز انس و جن بر خدا دروغ نمی بندند،

و ما چنین می‌پنداشتیم که هرگز هیچ قومی از جنّ و انس بر خدای متعال دروغ و افترا نخواهد گفت.

we never thought that either human or jinn would ever tell a lie against allah!" `

اور ہمیں خیال تھا کہ انسان اور جن الله پر ہرگز چھوٹ نہ بولیں گے

وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِّنَ الْإِنسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِّنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا

و اینکه مردانی از آدمیان به مردانی از جن پناه می بردند، پس [مردان جن] بر طغیان و تباهی آنان افزودند،

و همانا مردانی از نوع بشر به مردانی از گروه جنّ پناه می‌بردند (و خود را در بیابانها به جنّیان می‌سپردند) و جنّیان بر غرور و جهل آنها سخت می‌افزودند (آیه چنین تفسیر شده که زمان جاهلیّت عرب در بیابان پناه به بزرگ جنّیان آنجا می‌برد تا ایمن باشد آن‌گاه آسوده می‌خفت و مال و جانش به خطر می‌افتاد).

but there were certain men from mankind who would take refuge with certain males from the jinn and they increased them in tyranny.

اورکچھ آدمی جنوں کے مردوں سے پناہ لیاکرتے تھے سو انہوں نے ان کی سرکشی اور بڑھا دی

وَأَنَّهُمْ ظَنُّوا كَمَا ظَنَنتُمْ أَن لَّن يَبْعَثَ اللَّهُ أَحَدًا

و مردانی از انس پنداشتند چنان که شما [جنیان] پنداشتید که خدا هرگز کسی را [به نبوّت] برنمی انگیزد!

و آنها هم مانند شما (آدمیان گروهی کافر شده و) گمان کردند که خدا احدی را (به قیامت) زنده نخواهد کرد.

like you, they thought that allah would never raise the dead.

اور وہ بھی سمجھے ہوئے تھے جیسا کہ تم نے سمجھ رکھا ہے کہ الله ہر گز کسی کو (رسول بنا کر) نہ بھیجحے گا

وَأَنَّا لَمَسْنَا السَّمَاء فَوَجَدْنَاهَا مُلِئَتْ حَرَسًا شَدِيدًا وَشُهُبًا

و اینکه [برای کسب خبر] به آسمان نزدیک شدیم، پس آن را پر از نگهبانان نیرومند و تیرهای شهاب یافتیم،

و جنّیان گفتند ما به آسمان بر شدیم (تا اسرار وحی را استراق کنیم) لیکن یافتیم که آنجا فرشته نگهبان با قدرت و تیر شهاب آتشبار فراوان است.

(the jinn continued saying): "we made our way towards heaven, but we found it filled with stern guards and a flame.

اور ہم نے آسمان کو ٹٹولا تو ہم نے اسے سخت پہروں اور شعلوں سے بھرا ہو ا پایا

وَأَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْهَا مَقَاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَن يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهَابًا رَّصَدًا

و اینکه ما در آسمان برای شنیدن [خبرهای ملکوتی و سخنان فرشتگان] در نشست گاه هایی می نشستیم، ولی اکنون هر که بخواهد استراق سمع کند، شهابی را در کمین خود می یابد!

و ما (پیش از نزول قرآن) در کمین شنیدن سخنان آسمانی و اسرار وحی می‌نشستیم اما اینک هر که (از اسرار وحی الهی) سخنی بخواهد شنید تیر شهاب در کمینگاه اوست.

there, we would sit to eavesdrop, but now an eavesdropper finds a flame in wait for him.

اورہم نے اس کے ٹھکانوں میں سننے کے لیے بیٹھا کرتے تھے پس جو کوئی اب کان دھرتا ہے تو وہ اپنے لیے ایک انگارہ تاک لگانے ہوئے پاتا ہے

وَأَنَّا لَا نَدْرِي أَشَرٌّ أُرِيدَ بِمَن فِي الْأَرْضِ أَمْ أَرَادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ رَشَدًا

و اینکه ما نمی دانیم آیا درباره کسانی که در زمین هستند گزند و شری خواسته شده یا پروردگارشان برای آنان هدایت خواسته است؟

و ما هنوز نمی‌دانیم که آیا عاقبت برای مردم زمین (با این مذاهب و اعمال مختلف که دارند) شرّ و فساد خواسته‌اند یا که خدای آنها بر هدایت آنان رشد و خیر و صلاح آنها را منظور دارد؟

and so we do not know whether evil is intended for those on earth, or whether their lord intends to guide them.

اورہم نہیں جانتے کہ زمین والوں کے ساتھ نقصان کا ارادہ کیا گیا ہےیا ان کی نسبت ان کے رب نےراہ راست پر لانے کا ارادہ کیا ہے

وَأَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَلِكَ كُنَّا طَرَائِقَ قِدَدًا

واینکه از ما برخی شایسته وبرخی غیر شایسته اند، [و] ما بر مذاهب گوناگون ومتفاوتی هستیم،

و همانا برخی از ما صالح و نیکوکار هستیم و برخی بر خلاف آن، عقیده و اعمال ما هم بسیار متفرق و مختلف است.

some of us are righteous, but some are otherwise, we are sects that differ.

اور کچھ تو ہم میں سے نیک ہیں اور کچھ اور طرح کے ہم بھی مختلف طریقوں پر تھے

وَأَنَّا ظَنَنَّا أَن لَّن نُّعجِزَ اللَّهَ فِي الْأَرْضِ وَلَن نُّعْجِزَهُ هَرَبًا

و اینکه ما یقین داریم که هرگز نمی توانیم خدا را در زمین عاجز و درمانده کنیم و هرگز نمی توانیم [با گریختن و فرار] از دسترس قدرت او بیرون رویم،

و ما چنین دانسته‌ایم که هرگز در زمین بر قدرت خدا غلبه و از محیط اقتدارش فرار نتوانیم کرد.

we know that we cannot frustrate allah in the earth, nor can we frustrate him by flight.

اور بے شک ہم نے سمجھ لیا ہے کہ ہم الله کو زمین میں کبھی عاجز نہ کر سکیں گے اور نہ ہی ہم بھاگ کر عاجز کر سکیں گے

وَأَنَّا لَمَّا سَمِعْنَا الْهُدَى آمَنَّا بِهِ فَمَن يُؤْمِن بِرَبِّهِ فَلَا يَخَافُ بَخْسًا وَلَا رَهَقًا

و اینکه چون هدایت قرآن را شنیدیم به آن ایمان آوردیم؛ زیرا کسی که به پروردگارش ایمان آورد نه از کاسته شدن ثواب می ترسد و نه از اینکه عذاب و سختی و مشقت و رنج او را احاطه کند،

و ما چون به سخنان هدایت (یعنی آیات قرآن) گوش فرا دادیم (برخی) ایمان آوردیم و هر که به خدای خود ایمان آورد دیگر از نقصان خیر و ثواب و از احاطه رنج و عذاب بر خود هیچ نترسد.

when we heard the guidance, we believed in it, and whosoever believes in his lord shall fear neither shortage nor injustice.

اور جب ہم نے ہدایت کی بات سنی تو ہم اس پر ایمان لے آئے پھر جو اپنے رب پر ایمان لے لآیا تو نہ اسے نقصان کا ڈر رہے گا اور نہ ظلم کا

وَأَنَّا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَمِنَّا الْقَاسِطُونَ فَمَنْ أَسْلَمَ فَأُوْلَئِكَ تَحَرَّوْا رَشَدًا

و اینکه گروهی از ما تسلیم [فرمان ها و احکام] خدایند، و برخی منحرف اند، پس کسانی که تسلیم شدند در صدد یافتن حقیقت و راه مستقیم اند،

و از ما جنّیان هم بعضی مسلمان و بی‌آزار و برخی کافر و ستمکارند، و آنان که اسلام آوردند راستی به راه رشد و صواب شتافتند.

some of us have surrendered (muslims) and some of us have deviated. those who surrendered sought the right path,

اور کچھ تو ہم میں سے فرمانبردار ہیں اور کچھ نافرمان پس جوکوئی فرمانبردار ہو گیا سو ایسے لوگوں نے سیدھا راستہ تلاش کر لیا

وَأَمَّا الْقَاسِطُونَ فَكَانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَبًا

ولی منحرفان هیزم دوزخ اند،

و اما ستمکاران ما هیزم بر آتش جهنّم گردیدند.

but those who have deviated shall become the fuel of gehenna (hell).

اور لیکن جو ظالم ہیں سو وہ دوزح کا ایندھن ہوں گے

وَأَلَّوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُم مَّاء غَدَقًا

و اگر [انس و جن] بر طریقه حق پایداری کنند حتماً آنان را از آب فراوانی سیراب خواهیم کرد،

و اگر بر طریقه (اسلام و ایمان) پایدار بودند آب (علم و رحمت و رزق) فراوان نصیبشان البته می‌گردانیدیم.

if they had followed the path we would give to them abundant water to drink,

اور اگر (مکہ والے) سیدھے راستے پر قائم رہتے تو ہم ان کو با افراط پانی سے سیراب کرتے

لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَمَن يُعْرِضْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا

تا آنان را در زمینه فراوانی نعمت بیازماییم و کسی که از یاد پروردگارش روی برگرداند، او را در عذابی بسیار سخت و روز افزون درخواهد آورد،

تا به آن نعمت آنها را امتحان و آزمایش کنیم، و هر که از یاد خدای خود اعراض کند خدا او را به عذابی بسیار سخت درآورد.

and tested them with it. and whosoever turns away from his lord`s remembrance, he will hurl him into a stern punishment.

تاکہ اس (ارزانی) میں ان کا امتحان کریں اورجس نے اپنے رب کی یاد سے منہ موڑا تو وہ اسے سخت عذاب میں ڈالے گا

وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا

و مساجد ویژه خداست، پس هیچ کس را با خدا مپرستید،

و مساجد مخصوص (پرستش ذات یکتای) خداست پس نباید با خدا احدی غیر او را پرستش کنید.

mosques belong to allah, so do not call to anyone else, other than allah.

اوربے شک مسجدیں الله کے لیے ہیں پس تم الله کے ساتھ کسی کو نہ پکارو

وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا

و اینکه هنگامی که بنده خدا [محمّد] برمی خاست تا خدا را عبادت کند [از جنیان به اندازه ای به سویش هجوم می بردند که] نزدیک بود جمعیت انبوه و متراکمی بر سر او بریزد،

و چون بنده خاصّ خدا (محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) قیام کرد و خدا را می‌خواند طایفه جنّیان (برای استماع قرآن) چنان گرد او ازدحام کردند که نزدیک بود بر سر هم فرو ریزند.

when the worshiper of allah stood supplicating to him, they swarmed around him (prophet muhammad).

اورجب الله کا بندہ (نبی) اس کو پکارنے کھڑا ہوتا ہے تو لوگ اس پر جھمگٹا کرنے لگتے ہیں

قُلْ إِنَّمَا أَدْعُو رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِهِ أَحَدًا

بگو: من فقط پروردگارم را می پرستم، و هیچ کس را شریک او قرار نمی دهم.

بگو: من تنها خدای خود را می‌پرستم و هرگز احدی را با او شریک نمی‌گردانم.

say: `i supplicate only to my lord and i do not associate any with him. `

کہہ دو میں تو اپنے رب ہی کو پکارتا ہوں اور اس کے ساتھ کسی کوبھی شریک نہیں کرتا

قُلْ إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا رَشَدًا

بگو: من اختیار زیان و هدایتی را برای شما ندارم.

و باز بگو: من مالک و قادر بر خیر و شرّ شما نیستم.

say: `indeed, i possess no power over you, either for harm or for guidance. `

کہہ دو میں نہ تمہارے کسی ضرر کا اختیار رکھتا ہوں اورنہ کسی بھلائی کا

قُلْ إِنِّي لَن يُجِيرَنِي مِنَ اللَّهِ أَحَدٌ وَلَنْ أَجِدَ مِن دُونِهِ مُلْتَحَدًا

بگو: [اگر از او نافرمانی کنم] هرگز کسی در برابر [عذاب] خدا مرا پناه نمی دهد، و هرگز پناهگاهی غیر او نمی یابم.

باز بگو که (اگر خدا بر من قهر و غضب کند) ابدا کسی مرا از (قهر) خدا در پناه نتواند گرفت و به غیر او هیچ گریز گاهی هرگز نخواهم یافت.

say: `none shall protect me from allah, and other than him, i will find no refuge,

کہہ دو مجھے الله سے کوئی نہیں بچا سکے گا اور نہ مجھے اس کے سوا پناہ ملے گی

إِلَّا بَلَاغًا مِّنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا

[وظیفه من] فقط رساندن [برنامه های سعادت بخش] از سوی خدا و [رساندن] پیام های اوست. و آنان که از خدا و پیامبرش نافرمانی کنند، مسلماً آتش دوزخ برای آنان است و در آن جاودانه و همیشگی اند.

تنها مأمن و پناه من ابلاغ احکام خدا و رسانیدن پیغام الهی است، و آنان که نافرمانی خدا و رسول او کنند البته کیفرشان آتش دوزخ است که در آن تا ابد مخلّد باشند.

except a deliverance from allah and his messages. he who disobeys allah and his messenger, for him is the fire of gehenna, which he will be in for ever.

مگر الله کا پیغام اور اس کا حکم پہنچانا ہے اور جو کوئی الله اوراس کے رسول کی نافرمانی کرے گا تو اس کے لیے دوزخ کی آگ ہے جس میں وہ سدا رہے گا

حَتَّى إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ نَاصِرًا وَأَقَلُّ عَدَدًا

[اینان همواره شما را ضعیف و ناتوان و بی یار می شمارند] تا زمانی که آنچه را [از عذاب] وعده داده می شوند ببینند، پس به زودی آگاه می شوند چه کسی یاورش ناتوان تر و نفراتش کمتر است؟

(ای رسول، کافران را رها کن) تا روزی که عذاب موعود خود را به چشم ببینند، آن زمان خواهند دانست که (تو و آنها) کدامتان یارانش ضعیف و ناتوان‌تر و سپاهش کمتر است؟

when they see that which they were promised they shall know who is weaker in helpers and fewer in numbers.

یہاں تک کہ جب وہ (عذاب) دیکھیں گے جس کا ان سے وعدہ کیا جاتا ہے تو وہ جان لیں گے کہ کس کے مددگار کمزور اور شمار میں کم ہیں

قُلْ إِنْ أَدْرِي أَقَرِيبٌ مَّا تُوعَدُونَ أَمْ يَجْعَلُ لَهُ رَبِّي أَمَدًا

بگو: نمی دانم آیا آنچه را وعده داده می شوید نزدیک است یا پروردگارم برای آن زمانی طولانی قرار خواهد داد؟

بگو: من خود ندانم که عذاب موعود شما وقتش نزدیک است یا خدا تا آن روز مدتی (بسیار) قرار داده است.

say: `i do not know whether that which you are promised is near, or whether my lord will set for it a time.

کہہ دو مجھے خبر نہیں جس کا تم سے وعدہ کیا گیا ہے وہ قریب ہے یا اس کے لیے میرا رب کوئی مدت ٹھیراتا ہے

عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا

[او] دانای غیب است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی کند؛

او دانای غیب عالم است و هیچ کس را بر غیب خود آگاه نمی‌کند.

he is the knower of the unseen and does not disclose his unseen to anyone,

وہ غیب جاننے والا ہے اپنے غائب کی باتوں پر کسی کو واقف نہیں کرتا

إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا

مگر پیامبرانی را که [برای آگاه شدن از غیب] برگزیده است، پس نگهبانانی [برای محافظت از آنان] از پیش رو و پشت سرشان می گمارد

مگر آن کس را که به پیامبری برگزیده است که فرشتگان را از پیش رو و پشت سر او می‌فرستد (تا اسرار وحی را شیاطین به سرقت گوش نربایند).

except only to a messenger that he has chosen, and he sends guardians before him and behind him,

مگر اپنے پسندیدہ رسول کو پھراس کے آگے اور پیچھے محافظ مقرر کر دیتا ہے

لِيَعْلَمَ أَن قَدْ أَبْلَغُوا رِسَالَاتِ رَبِّهِمْ وَأَحَاطَ بِمَا لَدَيْهِمْ وَأَحْصَى كُلَّ شَيْءٍ عَدَدًا

تا مشخص کند که پیام های پروردگارشان را [به طور کامل به مردم] رسانده اند و او به آنچه نزد آنان است احاطه دارد، و همه چیز را از جهت عدد، شماره و احصا کرده است.

تا بداند (و معلوم سازد) که آن رسولان پیغامهای پروردگار خود را به خلق کاملا رسانیده‌اند، و البته خدا به آنچه نزد رسولان است احاطه کامل دارد و به شماره هر چیز در عالم به خوبی آگاه است.

so that he may know that they have delivered the messages of their lord and he encompasses all that is with them, and he has counted everything in numbers. `

تاکہ وہ بظاہر جان لے کہ انہوں نے اپنے رب کے پیغامات پہنچا دیے اور الله نے تمام کاموں کو اپنے قبضے میں کر رکھا ہے ارواس نے ہر چیز کی گنتی شمار کر رکھی ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ

ای جامه بر خود پیچیده!

الا ای رسولی که در جامه (فکرت و خاموشی) خفته‌ای.

o you (prophet muhammad) wrapped,

اے چادر اوڑھنے والے

قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا

شب را جز اندکی [که ویژه استراحت است، برای عبادت] برخیز؛

(هان) شب را (به نماز و طاعت خدا) برخیز مگر کمی.

rise (to pray) the night except a little;

رات کو قیام کر مگر تھوڑا ساحصہ

نِصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا

نصف [همه ساعات] شب [را به عبادت اختصاص ده] یا اندکی ازنصف بکاه،

که نصف یا چیزی کمتر از نصف باشد (به استراحت پرداز).

half the night, or a little less

آدھی رات یا اس میں سے تھوڑا ساحصہ کم کر دے

أَوْ زِدْ عَلَيْهِ وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا

یا [مقداری] بر نصف بیفزا، و قرآن را شمرده و روشن و با تأمل و دقت بخوان.

یا چیزی بر نصف بیفزا و به تلاوت آیات قرآن با توجه کامل مشغول باش.

or a little more; and with recitation, recite the koran.

یا اس پر زیادہ کر دو اور قرآن کو ٹھہر ٹھہر کر پڑھا کرو

إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا

به یقین ما به زودی گفتاری سنگین [چون آیات قرآن] به تو القا خواهیمکرد.

ما کلام بسیار سنگین (و گرانمایه قرآن) را بر تو القا می‌کنیم.

we are about to cast upon you a weighty word.

ہم عنقریب آپ پر ایک بھاری بات کا (بوجھ) ڈالنے والے ہیں

إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْءًا وَأَقْوَمُ قِيلًا

بی تردید عبادت [ی که در دل] شب [انجام می گیرد] محکم تر و پایدارتر و گفتار در آن استوارتر و درست تر است.

البته نماز شب (و دعا و ناله سحر) بهترین شاهد اخلاص و صفای قلب و دعوی صدق ایمان است.

indeed, the first part of night is heavier in tread, and more upright in speech.

بےشک رات کا اٹھنا نفس کو خوب زیر کرتا ہے اور بات بھی صحیح نکلتی ہے

إِنَّ لَكَ فِي اَلنَّهَارِ سَبْحًا طَوِيلًا

تو را در روز [برای مشاغل فراوان معنوی و هدایت مردم و حل مشکلات نیازمندان،] رفت و آمدی طولانی است [پس ساعات شب برای عبادت فرصتی بهتر است.]

تو را روز روشن (در طلب روزی) وقت کافی و فرصت وسیع است.

you have by day prolonged occupations.

بے شک دن میں آپ کے لیے بڑا کام ہے

وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَتَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا

نام پروردگارت را [به زبان حال و قال] یاد کن [و از غیر او قطع امید نما] و فقط دل بر او بند.

و (دایم در شب و روز) نام خدا را یاد کن و به کلی از غیر او علاقه ببر و به او پرداز.

remember the name of your lord and dedicate yourself devoutly to him.

اور اپنے رب کا نام لیا کرو اور سب سے الگ ہو کر اسی کی طرف آ جاؤ

رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَاتَّخِذْهُ وَكِيلًا

[همان که] پروردگار مشرق و مغرب [است] ، هیچ معبودی جز او نیست، پس او را وکیل و کارساز خود انتخاب کن،

همان خدای مشرق و مغرب عالم که جز او هیچ خدایی نیست او را بر خود وکیل و نگهبان اختیار کن.

he is the lord of the east and the west; there is no god except him. take him for your guardian.

وہ مشرق اور مغرب کا مالک ہے اس کے سوا اور کوئی معبود نہیں پس اسی کو کارساز بنا لو

وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا

و بر گفتار [و آزار] مشرکان شکیبا باش و از آنان به شیوه ای پسندیده دوری کن،

و بر طعن و یاوه‌گویی کافران و مکذّبان صبور و شکیبا باش و به طرزی نیکو (که مقتضای مدارا و حلم و بزرگواری است) از آنان دوری گزین.

bear patiently with what they say and with a fine abandonment forsake them.

اور کافروں کی باتوں پر صبر کرو اور انہیں عمدگی سے چھوڑ دو

وَذَرْنِي وَالْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَمَهِّلْهُمْ قَلِيلًا

و مرا با تکذیب کنندگان توانگر و نازپرورده واگذار و آنان را اندکی مهلت ده،

و کار آن کافران مغرور نعمت و مال (حرام) را به من واگذار و اندک زمانی به آنها مهلت ده (تا وقت انتقام به زودی فرا رسد).

leave to me those who belie, those who lead a life of pleasure, and bear with them yet a little while.

اورمجھے اور جھٹلانے والے دولت مندوں کو چھوڑ دو اور انہیں تھوڑی سی مدت و مہلت دو

إِنَّ لَدَيْنَا أَنكَالًا وَجَحِيمًا

که حتماً [برای آنان] نزد ما [به کیفر اعمالشان] زنجیرهایی گران و آتشی به شدت شعلهور است،

که البته نزد ما غل و زنجیر عذاب و آتش دوزخ مهیّاست.

we have fetters (for them) and a blazing fire,

بے شک ہمارے پاس بیڑیاں اور جہنم ہے

وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا

و غذایی گلوگیر و عذابی دردناک است،

و طعامی که (از فرط غصه و اندوه) گلوگیر آنها می‌شود و عذاب دردناک بر آنهاست.

choking food and a painful punishment.

اور گلے میں اٹکنے والا کھانا اور دردناک عذاب

يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِيبًا مَّهِيلًا

در روزی که زمین و کوه ها به لرزه درآیند، و کوه ها به صورت توده ای شن روان گردند!

آن روزی که زمین و کوهها به لرزه درآید و کوهها تلّ ریگی شود و چون موج روان گردد.

on the day when the earth with all its mountains quake and the mountains become heaps of shifting sand.

جس دن زمین اور پہاڑ لرزیں گے اور پہاڑ ریگ رواں کے تودے ہو جائیں گے

إِنَّا أَرْسَلْنَا إِلَيْكُمْ رَسُولًا شَاهِدًا عَلَيْكُمْ كَمَا أَرْسَلْنَا إِلَى فِرْعَوْنَ رَسُولًا

ما پیامبری که گواه بر [اعمال] شماست، به سویتان فرستادیم، همان گونه که به سوی فرعون، رسولی فرستادیم؛

ما به شما (امت آخر زمان) رسولی فرستادیم که شاهد اعمال (و حجت کامل) شماست چنانکه بر فرعون هم رسول فرستادیم.

indeed, we have sent to you a messenger as a witness over you, just as we sent a messenger to pharaoh.

ہم نے تمہاری طرف تم پر گواہی دینے والا ایک رسول بھیجا ہے کہ جس طرح فرعون کی طرف ایک رسول بھیجا تھا

فَعَصَى فِرْعَوْنُ الرَّسُولَ فَأَخَذْنَاهُ أَخْذًا وَبِيلًا

پس فرعون از آن رسول نافرمانی کرد، پس او را به عذابی سخت گرفتیم.

تا فرعون نافرمانی آن رسول کرد ما هم او را به قهر و انتقام سخت بگرفتیم.

pharaoh disobeyed our messenger, so we seized him remorselessly.

پھر فرعون نے اس رسول کی نافرمانی کی تو ہم نے اسے سخت پکڑ سے پکڑ لیا

فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِن كَفَرْتُمْ يَوْمًا يَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِيبًا

اگر امروز کفر بورزید، پس چگونه خود را [از عذاب] روزی که کودکان را پیر می کند، حفظ می نمایید؟!

پس اگر کافر شوید چگونه (از عذاب حق) نجات یابید در روزی که کودک از هول و سختی آن پیر شود؟

if you disbelieve, how will you guard yourself against the day that will make children gray haired,

پھر تم کس طرح بچو گے اگر تم نے بھی انکار کیا اس دن جو لڑکوں کو بوڑھا کر دے گا

السَّمَاء مُنفَطِرٌ بِهِ كَانَ وَعْدُهُ مَفْعُولًا

آسمان به سبب شدت و کوبندگی آن روز، درهم شکافته می شود و قطعاً وعده خدا شدنی است.

و آسمان از وحشت آن شکافته شود و وعده الهی به وقوع انجامد.

on which the heaven will split apart, and his promise is done.

اس دن آسمان پھٹ جائے گا اس کا وعدہ ہو کر رہے گا

إِنَّ هَذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا

بی تردید این [قرآن] مایه تذکر و پند است، پس هر کس بخواهد راهی به سوی پروردگارش [باتکیه براین قرآن] برگزیند.

این آیات (قرآن) برای تذکر و یادآوری فرستاده شد تا هر که بخواهد راهی به سوی خدای خود پیش گیرد.

this is indeed a reminder. let whosoever will take the path to his lord.

بے شک یہ (قرآن) ایک نصیحت ہے پھر جو چاہے اپنے رب کی طرف آنے کا راستہ بنا لے

إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِن ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

پروردگارت آگاه است که تو و گروهی از کسانی که با تواند، نزدیک به دو سوم شب و گاهی نیمی از آن و زمانی یک سومش را [برای عبادت و خواندن قرآن] برمی خیزد، و خدا شب و روز را [دقیق و منظم] اندازه گیری می کند، و برای او مشخص است که شما هرگز نمی توانید [به علت کوتاهی و بلندی شب در طول سال، دو سوم و نصف و یک سوم را دقیقاً] اندازه گیری کنید، پس [اندازه گیری دقیق را] بر شما بخشید؛ بنابراین آنچه را از قرآن برای شما میسر است بخوانید. او می داند که به زودی برخی از شما بیمار می شوند، و گروهی برای به دست آوردن رزق و روزی خدا در زمین سفر می کنند، و بعضی در راه خدا می جنگند؛ پس آنچه را از آن میسر است بخوانید و نماز را برپا دارید و زکات بپردازید و وام نیکو به خدا بدهید؛ و آنچه را از عمل خیر برای خود پیش می فرستید، آن را نزد خدا به بهترین صورت و بزرگ ترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بخواهید که خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.

خدا به حال تو آگاه است که تو و جمعی هم از آنان که با تواند (اغلب) نزدیک دو ثلث یا نصف یا (لا اقل) ثلث شب را همیشه به طاعت و نماز می‌پردازید، و خدا (گردش) شب و روز را مقدّر می‌کند، خدا می‌داند که شما هرگز تمام ساعات شب را (به عبادت) ضبط نخواهید کرد لذا از شما (اوقات خواب و کارهای دیگر را) در گذشت تا هر چه (از شب را بی‌مشقت و) آسان است به تلاوت قرآن پردازید. خدا بر احوال شما آگاه است که برخی مریض و ناتوانند و برخی به سفر از کرم خدا روزی می‌طلبند و برخی در راه خدا به جنگ و جهاد مشغولند، پس در هر حال آنچه میسّر و آسان باشد به قرائت قرآن پردازید و نماز به پا دارید و زکات مالتان (به فقیران) بدهید و به خدا قرض نیکو دهید (یعنی برای خدا به محتاجان احسان کنید و قرض الحسنه دهید) ، و هر عمل نیک برای آخرت خود پیش فرستید (پاداش) آن را البته نزد خدا بیابید و آن اجر و ثواب آخرت (که بهشت ابد است، از متاع دنیا) بسی بهتر و بزرگتر است، و دایم از خدا آمرزش طلبید که خدا بسیار آمرزنده و مهربان است.

your lord knows that you keep vigil nearly two thirds of the night and sometimes half or onethird of it, and a party of those with you. allah measures the night and the day. he knows that you cannot count it, and turns to you. therefore, recite from the koran as much as is easy (for you); he knows that among you there are the sick and others traveling the road seeking the bounty of allah; and others fighting in the way of allah. so then, recite from it as much as is easy. establish your prayers, pay the obligatory charity, and lend allah a generous loan. whatever good you shall forward to your souls` account, you surely will find it better with allah, and a mightier wage. and supplicate for the forgiveness of allah. allah is the forgiving, the merciful.

بے شک آپ کا رب جانتا ہے کہ آپ اور جو لوگ آپ کے ساتھ ہیں (کبھی) دو تہائی رات کے قریب اور (کبھی) آدھی رات اور (کبھی) تہائی رات سے (نماز تہجد) میں کھڑے ہوتے ہیں اور الله ہی رات اور دن کا اندازہ کرتا ہے اسے معلوم ہے کہ تم اس کو نباہ نہیں سکتے سو اس نے تم پر رحم کیا پس پڑھو جتنا قرآن میں سے آسان ہو اسے علم ہے کہ تم میں سے کچھ بیمار ہوں گے اور کچھ اور لوگ بھی جو الله کا فضل تلاش کرتے ہوئے زمین پر سفر کریں گے اورکچھ اور لوگ ہوں گے جو الله کی راہ میں جہاد کریں گے پس پڑھو جو اس میں سےآسان ہو اور نماز قائم کرو اور زکوةٰ دو اور الله کو اچھی طرح (یعنی اخلاص سے) قرض دو اورجو کچھ نیکی آگے بھیجوگے اپنے واسطے تو اس کو الله کے ہاں بہتر اور بڑے اجر کی چیز پاؤ گے اور الله سے بخشش مانگو بے شک الله بخشنے والا نہایت رحم والا ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ

ای جامه برخود پوشیده!

الا ای رسولی که خود را به لباس (حیرت و فکرت) در پیچیده‌ای.

o you (prophet muhamad), the cloaked,

اے کپڑے میں لپٹنے والے

قُمْ فَأَنذِرْ

برخیز و بیم ده،

برخیز و به اندرز و پند، خلق را خدا ترس گردان.

arise and warn,

اٹھو پھر (کافروں کو) ڈراؤ

وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ

و پروردگارت را بزرگ دار،

و خدایت را به بزرگی و کبریایی یاد کن.

and exalt your lord,

اور اپنے رب کی بڑائی بیان کرو

وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ

و جامه ات را پاک کن،

و لباس (جان و تن) خود را از هر عیب و آلایش پاک و پاکیزه دار.

and purify your clothing,

اور اپنے کپڑے پاک رکھو

وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ

و از پلیدی دور شو

و از ناپاکی (بت و بت‌پرستان) به کلی دوری گزین.

and flee from the statues!

اورمیل کچیل دور کرو

وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ

و [احسانت را بر دیگران] در حالی که [آن را] بزرگ و فراوان بینی، منت مگذار،

و بر هر که احسان کنی ابدا منّت مگذار و عوض افزون مخواه.

do not give, thinking to gain greater

اوربدلہ پانے کی غرض سے احسان نہ کرو

وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ

و [بر آزار دشمنان] برای پروردگارت شکیبایی ورز.

و برای خدایت صبر و شکیبایی پیش‌گیر.

be patient unto your lord.

اوراپنے رب کے لیے صبر کرو

فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ

پس زمانی که در صور دمیده شود،

تا آن‌گاه که (هنگامه قیامت برپا شود و) در صور (اسرافیل) بدمند.

when the horn is blown,

پھر جب صور میں پھونکا جائے گا

فَذَلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ

آن روز، روز بسیار سختی است،

آن روز بسیار روز سختی است.

that shall be a harsh day

پس وہ اس دن بڑا کٹھن دن ہو گا

عَلَى الْكَافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ

بر کافران آسان نیست،

کافران را هیچ گونه در آن راحتی و آسایش نیست.

and it will not be easy for the unbelievers.

کافروں پر وہ آسان نہ ہو گا

ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا

مرا با کسی که او را به تنهایی آفریدم واگذار،

به من واگذار کار انتقام آن کس را که من او را تنها آفریدم.

leave me alone with he whom i created

مجھے اور اس کو چھوڑ دو کہ جس کو میں نے اکیلا پیدا کیا

وَجَعَلْتُ لَهُ مَالًا مَّمْدُودًا

و برایش ثروت گسترده و فراوان قرار دادم،

و به او مال و ثروت فراوان بذل کردم.

and designated for him ample wealth,

اوراس کوبڑھنے والا مال دیا

وَبَنِينَ شُهُودًا

و فرزندانی که نزدش حاضرند

و پسران بسیار حاضر به خدمت نصیب گردانیدم.

and sons that stand in witness.

اور حاضر رہنے والے بیٹے دیئے

وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيدًا

و نعمت ها [ی مادی و وسایل زندگی] را به طور کامل برای او فراهم آوردم،

و اقتدار و مکنت و عزّت دادم.

i made things smooth and easy for him,

اور اس کے لیے ہر طرح کا سامان تیار کر دیا

ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ

باز هم طمع دارد که بیفزایم.

و (با کفران این نعمتها) باز هم از من طمع افزونی آن دارد.

yet he is eager that i increase him.

پھر وہ طمع کرتا ہے کہ میں اور بڑھا دوں

كَلَّا إِنَّهُ كَانَ لِآيَاتِنَا عَنِيدًا

این چنین نیست؛ زیرا او همواره به آیات ما دشمنی می ورزد،

هرگز (بر نعمتش نیفزایم) که او با آیات ما دشمنی و عناد ورزید.

not at all! surely, he has been disobedient to our verses.

ہرگز نہیں بےشک وہ ہماری آیات کا سخت مخالف ہے

سَأُرْهِقُهُ صَعُودًا

به زودی او را به بالا رفتن از گردنه عذابی بسیار سخت می بور می کنم.

به زودی او را به سختی و دشواری (آتش دوزخ) درافکنم.

i will constrain him to a hard ascent.

عنقریب میں اسے اونچی گھاٹی پر چڑھاؤں گا

إِنَّهُ فَكَّرَ وَقَدَّرَ

او [برای باطل کردن دعوت قرآن] اندیشید و [آن را] سنجید؛

اوست که فکر و اندیشه بدی کرد (که رسول خدا را به سحر و ساحری نسبت داد).

he reflected, and then determined

بے شک اس نے سوچا اور اندازہ لگایا

فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

پس مرگ بر او باد، چگونه سنجید؟

و خدایش بکشد که چقدر اندیشه غلطی کرد.

death seized him, how was his determining!

پھر اسے الله کی مار اس نے کیسا اندازہ لگایا

ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

باز هم مرگ بر او باد، چگونه سنجید؟

باز هم خدایش بکشد که چه فکر خطایی نمود.

again, death seized him, how was his determining!

پھر اسے الله کی مار اس نے کیسا اندازہ لگایا

ثُمَّ نَظَرَ

آن گاه نظر کرد،

پس باز اندیشه کرد.

then he looked,

پھر اس نے دیکھا

ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ

سپس چهره درهم کشید و قیافه نفرت آمیز به خود گرفت،

و (به اظهار تنفّر از اسلام) رو ترش کرد و چهره در هم کشید.

frowned and scowled;

پھر اس نے تیوری چڑھائی اور منہ بنایا

ثُمَّ أَدْبَرَ وَاسْتَكْبَرَ

آن گاه [از قرآن] روی گردانید و تکبّر ورزید؛

آن‌گاه روی گردانید و تکبر و نخوت آغاز کرد.

then he retreated and grew proud

پھر پیٹھ پھیر لی اور تکبر کیا

فَقَالَ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ

پس گفت: این قرآن جز جادویی که از جادوگران پیشین حکایت شده چیزی نیست،

و گفت: این (قرآن) به جز سحر و بیان سحرانگیزی که (از ساحران گذشته) نقل می‌شود هیچ نیست.

and said: `this is no more than traced sorcery;

پھر کہا یہ تو ایک جادو ہے جو چلا آتا ہے

إِنْ هَذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ

این جز سخن بشر نمی باشد.

این آیات گفتار بشری بیش نیست.

it is nothing but the word of a mortal! `

یہ تو ہو نہ ہو آدمی کا کلام ہے

سَأُصْلِيهِ سَقَرَ

به زودی او را در سقر درآورم

من این (منکر و مکذّب قرآن) را به آتش دوزخ درافکنم.

i will surely roast him in the scorching.

عنقریب اس کو دوزخ میں ڈالوں گا

وَمَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ

و تو چه می دانی سقر چیست؟

و تو چگونه توانی یافت که سختی عذاب دوزخ تا چه حد است؟

what will let you know what the scorching is like!

اور آپ کو کیا خبر کہ دوزخ کیا ہے

لَا تُبْقِي وَلَا تَذَرُ

[آتشی است که] نه چیزی را باقی می گذارد و نه رها می کند؛

شراره آن دوزخ از دوزخیان هیچ باقی نگذارد و همه را بسوزاند و محو گرداند.

it neither spares, nor releases,

نہ باقی رکھے اور نہ چھوڑے

لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ

پوست بدن را [همه جانبه] دگرگون می کند؛

آن آتش بر آدمیان رو نماید (و خرمن گنهکاران را به باد دهد).

and it burns the flesh.

آدمی کو جھلس دے

عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ

بر آن نوزده نفر [موکّل] گمارده اند

بر آن آتش نوزده تن (فرشته عذاب) موکّلند.

over it are nineteen (angels guarding).

اس پر انیس (فرشتے) مقرر ہیں

وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي مَن يَشَاءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

و ما موکّلان آتش را جز فرشتگان قرار نداده ایم، و شماره آنان را جز آزمایشی برای کافران مقرّر نکرده ایم تا اهل کتاب [به خاطر هماهنگی قرآن با کتابشان] یقین پیدا کنند و بر ایمان مؤمنان بیفزاید، و اهل کتاب و مؤمنان [در حقّانیّت قرآن] تردید نکنند، و تا بیماردلان و کافران بگویند: خدا از توصیف گماشتگان آتش به این [نوزده نفر] چه هدفی دارد؟ این گونه خدا هر که را بخواهد [پس از بیان حقیقت] گمراه می کند و هر که را بخواهد هدایت می نماید، و سپاهیان پروردگارت را جز خود او کسی نمی داند، و این قرآن فقط مایه تذکر و پند برای بشر است.

و ما خازنان دوزخ را غیر فرشتگان (عذاب) قرار ندادیم و عدد آنها را جز برای فتنه و محنت کفّار (نوزده) نگردانیدیم تا آنکه اهل کتاب هم یقین کنند (که ذکر این عدد مطابق تورات و انجیل است با آنکه صاحب قرآن به کتب آسمانی عالم نبوده و البته کلامش به وحی خداست و ایمان آرند) و آن بر یقین مؤمنان هم بیفزاید و دیگر در دل اهل کتاب و مؤمنان به اسلام هیچ شک و ریبی نماند و تا آنان که در دلهاشان مرض (شک و جهالت) است و کافران نیز (به طعنه) گویند که خدا از این مثل (که عدد فرشتگان عذاب را نوزده شمرده است نه بیش و کم) چه منظور داشت؟بلی این چنین (قرار داد تا) هر که را خواهد به ضلالت بگذارد و هر که را خواهد هدایت نماید و هیچ کس از (عده بی‌حد) لشکرهای پروردگارت غیر او آگاه نیست و این (آیات ذکر دوزخ) جز برای پند و موعظه بشر نخواهد بود.

we have appointed none but angels to guard the fire, and made their number only as a trial for the unbelievers, so that those to whom the book was given are certain and those who believe increase in belief. and that those who were given the book, and those who believe will not be in doubt. and that those in whose hearts there is a sickness, together with the unbelievers, may say: `what did allah intend by this as an example? ` as such, allah leaves in error whom he will and he guides whomsoever he will. none knows the hosts of your lord except he. this is no more than a reminder to humans.

اور ہم نے دوزخ پر فرشتے ہی رکھے ہیں اور ان کی تعداد کافروں کے لیے آزمائش بنائی ہے تاکہ جن کو کتاب دی گئی ہے وہ یقین کر لیں اور ایمان داروں کا ایمان بڑھے اورتاکہ اہلِ کتاب اور ایمان دار شک نہ کریں اور تاکہ جن کے دلوں میں (نفاق کی) بیماری ہے اورکافر یہ کہیں کہ الله کی اس بیان سے کیاغرض ہے اور الله اس طرح سے جسے چاہتاہے گمراہ کر تا ہے اور جسے چاہتا ہے ہدایت کرتا ہے اور آپ کے رب کے لشکروں کو اس کے سوا اور کوئی نہیں جانتا اور دوزخ (کا حال بیان کرنا)صرف آدمیوں کی نصیحت کے لیے ہے

كَلَّا وَالْقَمَرِ

این چنین نیست [که کافران می پندارند که این حقایق افسانه است،] سوگند به ماه

چنین (که کافران گویند) نیست، قسم به ماه تابان.

no, by the moon!

نہیں نہیں قسم ہے چاند کی

وَاللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ

[و] سوگند به شب هنگامی که پشت می کند

و قسم به شب تار چون باز گردد.

by the receding night

اور رات کی جب وہ ڈھلے

وَالصُّبْحِ إِذَا أَسْفَرَ

و سوگند به صبح زمانی که از پرده سیاه شب درآید و رخ نماید

و قسم به صبح چون جهان را روشن سازد.

and the morning when it appears,

اور صبح کی جب وہ روشن ہوجائے

إِنَّهَا لَإِحْدَى الْكُبَرِ

که بی تردید این [قرآن] از بزرگ ترین پدیده هاست؛

که این (آیات قرآن) یکی از بزرگترین آیات خداست.

it is one of the greatest trials,

کہ وہ (دوزخ) بڑی بڑی مصیبتوں میں سے ایک ہے

نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ

هشدار دهنده به بشر است،

در آن پند و اندرز آدمیان است.

a warning to humans,

انسان کو ڈرانے والی ہے

لِمَن شَاء مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ

برای هر کس از شما که بخواهد [به وسیله ایمان، طاعت و انجام کار خیر] پیشی جوید یا [به سبب کفر، طغیان و گناه] پس ماند؛

برای هر یک از شما آدمیان که بخواهد (در مقام ایمان و طاعت و سعادت) پیش افتد یا باز ماند.

to whoever among you desires to go forward, or lag behind.

تم میں سے ہر ایک کے لیے خواہ کوئی اس کے آگے آئے یا پیچھے ہٹے

كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ

هر کسی در گرو دست آورده های خویش است،

هر نفسی در گرو عملی است که انجام داده است.

each soul is held in pledge for what it earns,

ہر شخص اپنے اعمال کے سبب گروی ہے

إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ

مگر سعادتمندان

مگر اهل یمین.

except the companions of the right.

مگر داہنے والے

فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءلُونَ

که در بهشت ها از یکدیگر می پرسند

آنان در باغهای بهشت (متنعّمند و) سؤال می‌کنند.

in gardens they will question

باغوں میں ہو ں گے ایک دوسرے سے پوچھیں گے

عَنِ الْمُجْرِمِينَ

از روز و حال گنهکاران،

از احوال دوزخیان گنهکار.

concerning the sinners,

گناہگارو ں کی نسبت

مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ

[به آنان رو کرده] می گویند: چه چیز شما را به دوزخ وارد کرد؟

که شما را چه عمل به عذاب دوزخ در افکند؟

`what caused you to be thrust into the scorching (fire)? `

کس چیز نے تمہیں دوزخ میں ڈالا

قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ

می گویند: ما از نمازگزاران نبودیم

آنان جواب دهند که ما از نمازگزاران نبودیم.

they will reply: `we were not among those who prayed

وہ کہیں گے کہ ہم نمازی نہ تھے

وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ

و به تهیدستان و نیازمندان طعام نمی دادیم

و مسکینی را طعام نمی‌دادیم.

and we did not feed the needy.

اور نہ ہم مسکینوں کو کھانا کھلاتے تھے

وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ

و با فرورفتگان [در گفتار و کردار باطل] فرومی رفتیم،

و ما با اهل باطل به بطالت می‌پرداختیم.

we plunged in with the plungers

اور ہم بکواس کرنے والوں کے ساتھ بکواس کیاکرتے تھے

وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ

و همواره روز جزا را انکار می کردیم

و ما روز جزا را تکذیب می‌کردیم.

and belied the day of recompense

اور ہم انصاف کے دن کو جھٹلایا کرتے تھے

حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ

تا آنکه مرگ ما فرا رسید.

تا آنکه یقین (که ساعت مرگ است) بر ما فرا رسید.

till the certainty (death) overtook us. `

یہاں تک کہ ہمیں موت آ پہنچی

فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ

پس آنان را شفاعت شفیعان سودی نمی دهد؛

پس شفاعت شفیعان در حق آنان هیچ سودی نبخشد.

the intercession of their intercessors shall not benefit them.

پس ان کو سفارش کرنے والوں کی سفارش نفع نہ دے گی

فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ

آنان را چه شده که از تذکر و هشدار روی گردانند؟

اینک چرا از یاد آن روز سخت خود (و از ذکر و اندرز قرآن) اعراض می‌کنند؟

what is the matter with them that they turn away from this reminder,

پسانہیں کیا ہو گیا کہ وہ نصیحت سے منہ موڑرہے ہیں

كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنفِرَةٌ

گویی گورخرانی وحشی و رمیده اند

گویی گورخران گریزانی هستند.

like startled wild donkeys

گویا کہ وہ بدکنے والے گدھے ہیں

فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍ

که از [چنگال] شیری گریخته اند؛

که از شیر درنده می‌گریزند.

fleeing before a lion?

جو شیر سے بھاگے ہیں

بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَى صُحُفًا مُّنَشَّرَةً

بلکه هر کدام از آنان توقع دارد نامه هایی سرگشاده [از سوی خدا] دریافت دارد!

بلکه هر یک از آنها می‌خواهند که برایشان هم (مانند پیمبران) صحیفه وحی آسمانی باز آید (تا ایمان آرند).

indeed, each one of them desires to be given unrolled scrolls.

بلکہ ہر ایک آدمی ان میں سے چاہتا ہے کہ اسے کھلے ہوئے صحیفے دیئے جائیں

كَلَّا بَل لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ

این چنین نیست [که علت فرارشان از دین برای دریافت نکردن نامه باشد] بلکه [فرارشان برای این است که] از آخرت نمی ترسند؛

هرگز (چنین نیست که پنداشتند) بلکه از (عذاب) آخرت نمی‌ترسند.

no, indeed they have no fear of the everlasting life.

ہرگز نہیں بلکہ وہ آخرت سے نہیں ڈرتے

كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ

این چنین نیست [که نامه سرگشاده ای از سوی ما به آنان رسد] ، بلکه بی تردید این قرآن تذکر و هشداری است [که برای جهانیان کافی است.]

چنین نیست (که آنها پنداشتند) قرآن محققا همه پند و یادآوری است.

no, indeed, surely, this is a reminder.

ہرگز نہیں بے شک یہ (قرآن) ایک نصیحت ہے

فَمَن شَاء ذَكَرَهُ

پس هرکه بخواهد از آن پند گیرد،

تا هر که خواهد متذکر آن شود.

so, whoever wills, will remember it.

(پس جو چاہے اس کو یاد کر لے

وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ

و از آن پند نمی گیرند مگر آنکه خدا بخواهد، او سزاوار است که از وی پروا کنند، و سزاوار است که به آمرزشش امید بندند.

و نخواهند متذکر شوند جز آنکه خدا بخواهد (یعنی بدون مشیّت و لطف الهی کسی بهشتی و سعادتمند نخواهد شد. از او رواست تقوا و ترس و بیم و شوق و امیدواری که) او اهل تقوا و اهل آمرزش و مغفرت است.

but none will remember, unless allah wills, he is the owner of fear, the owner of forgiveness.

اور کوئی بھی یاد نہیں کر سکتا مگر جبکہ الله ہی چاہے وہی جس سے ڈرنا چاہیے اوروہی بخشنے والا ہے