بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

الْحَاقَّةُ

آن روز ثابت و حق [که وقوعش حتمی و تردیدناپذیر است،]

قیامت آن روز حق و حقیقت است (که حقوق خلق و حقایق امور در آن به ظهور رسد).

the resurrection verifier;

قیامت

مَا الْحَاقَّةُ

آن روز ثابت و حق چیست؟

آن روز حق و حقیقت چه (روز هولناک سختی) است؟

and what is the resurrection verifier?

قیامت کیا چیز ہے

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ

و تو چه می دانی که آن روز ثابت و حق چیست؟

چگونه سختی و عظمت آن روز را درک توانی کرد؟

what makes you to know what the resurrection verifier is?

اور تمہیں کس چیز نے بتایا کہ قیامت کیا ہے

كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ

[قوم] ثمود و عاد آن روز کوبنده را انکار کردند؛

قوم عاد و ثمود آن روز کوبنده را تکذیب کردند.

thamood and aad belied the clatterer.

ثمود اور عاد نے قیامت کو جھٹلایا تھا

فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ

اما قوم ثمود با عذابی سرکش هلاک شدند،

اما قوم ثمود به کیفر طغیان هلاک شدند.

thamood, they were destroyed by the violent shout (of gabriel),

سو ثمود تو سخت ہیبت ناک چیخ سے ہلاک کیے گئے

وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ

و اما قوم عاد با تندبادی بسیار سرد و طغیان گر نابود شدند،

اما قوم عاد نیز به بادی تند و سرکش به هلاکت رسیدند.

as for aad, they were destroyed by a howling, violent wind

اور لیکن قوم عاد سو وہ ایک سخت آندھی سے ہلاک کیے گئے

سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَى كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ

که خدا آن را هفت شب و هشت روز پی در پی بر آنان مسلط کرد و [اگر آنجا بودی] می دیدی که آنان مانند تنه های پوسیده و پوک درختان خرما روی زمین افتاده [و هلاک شده اند.]

که آن باد تند را خدا هفت شب و روز پی در پی بر آنها مسلط کرد که دیدی آن مردم گویی ساقه نخل خشکی بودند که به خاک در افتادند.

that he subjected upon them for seven nights and eight days consecutively and you might have seen them struck down as if they were the stumps of palm trees that had fallen down.

وہ ان پر سات راتیں اور آٹھ دن لگاتار چلتی رہی (اگر تو موجود ہوتا) اس قوم کو اس طرح گرا ہوا دیکھتا کہ گویا کہ گھری ہوئی کھجوروں کے تنے ہیں

فَهَلْ تَرَى لَهُم مِّن بَاقِيَةٍ

آیا از آنان هیچ باقی مانده ای می بینی؟

آیا هیچ بینی که (دیگر به روزگار) از آنان اثری باشد؟

can you see any remnant of them now?

سو کیا تمہیں ان کا کوئی بچا ہوا نظر آتا ہے

وَجَاء فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ

و فرعون و کسانی که پیش از او بودند و مردم شهرهای زیر و رو شده [قوم لوط] مرتکب گناهان بزرگ شدند،

و فرعون و اقوام پیش از او و مردم آن آبادیهای زیر و رو شده (یعنی قوم زشتکار لوط) به کفر و خطاکاری برخاستند.

similarly, pharaoh, and those before him, and the ruined villages, sinned

اور فرعون اس سے پہلے کے لوگ اور الٹی ہوئی بستیوں والے گناہ کے مرتکب ہوئے

فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَّابِيَةً

و فرستاده پروردگارشان را نافرمانی کردند و خدا هم آنان را به عذابی سخت گرفت.

و با رسول پروردگارشان مخالفت کردند، خدا هم آنان را به عذابی سخت گرفتار ساخت.

and rebelled against their lord`s messenger. so he took them with a stern taking.

پس انہوں نے اپنے رب کے رسول کی نافرمانی کی تو الله نے انہیں سخت پکڑ لیا

إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاء حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ

هنگامی که آب طغیان کرد، ما شما را در کشتی سوار کردیم،

(شما مردم فرزندان نوحید که) ما چون طوفان دریا طغیان کرد شما را به کشتی نشاندیم (و نجاتتان دادیم).

and when the waters rose (high) we carried you in the sailing (ark),

بے شک ہم نے جب پانی حد سے گزر گیا تھا تو تمہیں کشتی میں سوار کر لیا تھا

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ

تا آن را برای شما مایه تذکر و بیداری قرار دهیم و گوش شنوا آن را [به عنوان مایه عبرت و تذکر] حفظ کند.

تا آن (غرق کفار و نجات مؤمنان) را مایه پند و عبرت شما مردم قرار دهیم و لیکن گوش شنوای هوشمندان این پند و تذکر را تواند فرا گرفت.

making it a reminder for you, for all attentive ears to retain.

تاکہ ہم اسے تمہارے لیے ایک یادگار بنائیں اور اس کو کان یا د رکھنے والے یاد رکھیں

فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ

پس چون در صور یک بار دمیده شود،

باز (به یاد آر) چون در صور (اسرافیل) یک بار بدمند.

when a single blow is blown on the horn,

پھر جب صور میں پھونکا جائے گا ایک بار پھونکا جانا

وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً

و زمین و کوه ها از جای خود برداشته شوند و هر دوی آنها یک باره درهم کوبیده و ریز ریز گردند!

و زمین و کوهها را بر دارند و یک مرتبه همه را خرد و متلاشی سازند.

when the earth with all its mountains is lifted up and crushed with a single blow,

اور زمین اور پہاڑ اٹھائے جائیں گے پس وہ دونوں ریزہ ریزہ کر دیئے جائیں گے

فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

پس آن روز است که آن واقعه بزرگ واقع می شود؛

آن‌گاه آن واقعه بزرگ قیامت واقع گردد.

on that day, the event occurs.

پس اس دن قیامت ہو گی

وَانشَقَّتِ السَّمَاء فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ

و آسمان بشکافد و در آن روز است که از هم گسسته و متلاشی گردد؛

و بنای مستحکم آسمان (از دهشت و عظمت) آن روز سست شود و سخت درهم شکافد.

the heaven will be split; because on that day it will be frail.

اور آسمان پھٹ جائے گا اوروہ اس دن بودا ہوگا

وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ

و فرشتگان [برای اجرای دستورها حق] بر کناره ها و اطراف آسمان قرار می گیرند، ودر آن روز هشت فرشته، عرش پروردگارت را بر فراز همه آنها حمل می کنند.

و فرشتگان بر اطراف آسمان (منتظر فرمان حق) باشند و عرش پروردگارت را در آن روز هشت ملک مقرّب بر فراز سرشان (یا فراز سر مردم) بردارند.

the angels will stand on all its sides. and on that day, eight (of them) will carry the throne of your lord above them.

اور اس کے کنارے پر فرشتے ہوں گے اور عرشِ الہیٰ کو اپنے اوپر اس دن آٹھ فرشتے اٹھائیں گے

يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَى مِنكُمْ خَافِيَةٌ

آن روز [همه شما برای حسابرسی به پیشگاه خدا] عرضه می شوید در حالی که هیچ [عمل و نیّت] پوشیده ای از شما پنهان نمی ماند.

آن روز که (در پیشگاه حساب) شما را حاضر کنند هیچ کار از اسرار مخفی شما هم پنهان نخواهد ماند.

on that day you shall be exposed, and no secret of yours will remain hidden.

اس دن تم پیش کیے جاؤ گے تمہارا کوئی راز مخفی نہ رہے گا

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيهْ

اما کسی که پرونده اش را به دست راستش دهند، می گوید: [ای مردم!] پرونده مرا بگیرید و بخوانید.

اما کسی که نامه اعمال او را به دست راستش دهند (با کمال نشاط و شادمانی و سربلندی به اهل محشر) گوید: بیایید نامه مرا بخوانید.

then, he who is given his book in his right hand will say: `here, take and read my book!

جس کو اس کا اعمال نامہ اس کے داہنے ہاتھ میں دیا جائے گا سو وہ کہے گا لو میرا اعمال نامہ پڑھو

إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيهْ

من یقین داشتم که حساب اعمالم را می بینم [به این سبب همه اعمالم را هماهنگ با احکام خدا انجام دادم و کردار بدم را اصلاح کردم.]

من ملاقات این روز حسابم را اعتقاد داشتم (و در دنیا به گناه نپرداختم).

indeed, i knew that i should come to my reckoning. `

بے شک میں سمجھتا تھا کہ میں اپنا حساب دیکھوں گا

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ

پس او در یک زندگی خوش و پسندیده ای است.

این چنین کس در عیش و زندگانی خوش خواهد بود.

his shall be a pleasing life

سووہ دل پسند عیش میں ہو گا

فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ

در بهشتی برین

در بهشت عالی رتبه (ابدی).

in a high garden,

بلند بہشت میں

قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ

که میوه هایش در دسترس است.

که میوه‌های آن همیشه در دسترس (بهشتیان) است.

its fruits are near.

جس کے میوے جھکے ہوں گے

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ

[به آنان گویند:] بخورید و بیاشامید، گوارایتان باد به سبب اعمالی که در ایام گذشته انجام دادید؛

(و خطاب رسد که) از طعام و شرابهای لذیذ و گوارای بهشتی هر چه خواهید تناول کنید، شما را گوارا باد، که این پاداش اعمال ایّام گذشته دنیاست که (بر امروز خویش) پیش فرستادید.

(it will be said): `eat and drink with a good appetite because of what you did in days long passed. `

کھاؤ اور پیئو ان کاموں کے بدلے میں جو تم نے گزشتہ دنوں میں آگے بھیجے تھے

وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ

و اما کسی که پرونده اعمالش را به دست چپش دهند، می گوید: ای کاش پرونده ام را دریافت نمی کردم،

و اما آن کس که کتاب عملش به دست چپ دهند (با کمال شرمندگی و اندوه) گوید: ای کاش نامه مرا به من نمی‌دادند.

but, he who is given his book in his left hand will say: `woe to me, would that my book had not been given to me!

اور جس کا اعمال نامہ اس کے بائیں ہاتھ میں دیا گیا تو کہے گا اے کاش میرا اعمال نامہ نہ ملتا

وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ

و نمی دانستم حساب من چیست؟

و من هرگز از حساب اعمالم آگاه نمی‌شدم.

nor that i knew my reckoning!

اور میں نہ جانتا کہ میرا حساب کیا ہے

يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ

ای کاش همان مرگ اول [که مرا از دنیا به آخرت انتقال داد] کارم را یکسره می کرد [و در نیستی ابد قرارم می داد،]

ای کاش مرگ مرا از چنگ این غصه و عذاب نجات می‌داد.

would that it (my death) had ended it all!

کاش وہ (موت) خاتمہ کرنے والی ہوتی

مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيهْ

ثروتم عذاب را از من دفع نکرد،

(ای داد که) مال و ثروت من امروز به فریاد من نرسید.

my wealth has not helped me a thing

میرا مال میرے کچھ کام نہ آیا

هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ

قدرت و توانم از دست رفت.

همه قدرت و حشمتم نابود گردید.

and my authority has been destroyed. `

مجھ سے میری حکومت بھی جاتی رہی

خُذُوهُ فَغُلُّوهُ

[فرمان آید] او را بگیرید و در غل و زنجیرش کشید،

(و خطاب قهر رسد که) او را بگیرید و در غل و زنجیر کشید.

(it will be said): `take him and bind him.

اسے پکڑو اسے طوق پہنا دو

ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ

آن گاه به دوزخش دراندازید،

تا بازش به دوزخ در افکنید.

roast him in hell,

پھر اسے دوزخ میں ڈال دو

ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ

سپس او را در زنجیری که طولش هفتاد ذرع است به بند کشید،

آن‌گاه به زنجیری که طولش هفتاد ذراع است (به آتش) در کشید.

then in a chain seventy arm`s lengths long insert him.

پھر ایک زنجیر میں جس کا طول ستر گز ہے اسے جکڑ دو

إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ

زیرا او به خدای بزرگ ایمان نمی آورده

که او به خدای بزرگ ایمان نیاورده.

he did not believe in allah, the great,

بے شک وہ الله پر یقین نہیں رکھتا تھا جو عظمت والا ہے

وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

و مردم را به اطعام نیازمندان تشویق نمی کرده.

و هرگز مسکینی را بر سفره طعام خود به رغبت نخوانده است.

nor did he urge the feeding of the needy.

اور نہ وہ مسکین کے کھانا کھلانے کی رغبت دیتا تھا

فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ

پس امروز او را در اینجا دوست مهربان و حمایت گری نیست؛

بدین سبب امروز هیچ خویش و دوستداری که به فریادش رسد در اینجا ندارد.

today he shall have no loyal friend here,

سو آج اس کا یہاں کوئی دوست نہیں

وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ

و نه غذایی مگر چرکاب و کثافات [ی از بدن اهل دوزخ!]

و طعامی غیر از غسلین (چرک و پلیدی دوزخیان) نصیبش نیست.

nor any food except foul pus

اور نہ کھانا ہے مگر زخموں کا دھون

لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِؤُونَ

که آن را جز خطاکاران نمی خورند.

و آن طعام را کسی جز اهل دوزخ نمی‌خورد.

that none but sinners eat. `

اسے سوائے گناہگاروں کے کوئی نہیں کھائے گا

فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ

پس سوگند یاد می کنم به آنچه [از محسوسات] می بینید،

قسم به آنچه (از آثار حق) می‌بینید.

i swear by all that you can see,

سو میں ان چیزوں کی قسم کھاتا ہوں جو تم دیکھتے ہو

وَمَا لَا تُبْصِرُونَ

و آنچه [از غیر محسوسات] نمی بینید،

و آنچه نمی‌بینید.

and all that you do not see,

اوران کی جو تم نہیں دیکھتے

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

بی تردید این قرآن، گفتار فرستاده ای بزرگوار است،

که قرآن به حقیقت (وحی خدا و) کلام رسول بزرگواری است.

that this is the speech of a noble messenger.

کہ بے شک یہ (قرآن) رسول کریم کی زبان سے نکلا ہے

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ

و آن گفتار یک شاعر نیست، ولی جز اندکی ایمان نمی آورید،

و آن نه سخن شاعری (و گفتار خیالی و موهومی) است (گر چه) اندکی از شما مردم به آن ایمان می‌آورید.

it is not the speech of a poet little do you believe

اور وہ کسی شاعر کا قول نہیں (مگر) تم بہت ہی کم یقین کرتے ہو

وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ

و گفتار کاهن هم نیست، ولی جز اندکی متذکّر نمی شوید.

و نه حرف کاهن غیبگوست (گر چه) اندکی از شما مردم متذکر حقایق آن می‌شوید.

nor is it the speech of a soothsayer little do you remember.

اور نہ ہی کسی جادوگر کا قول ہے تم بہت ہی کم غور کرتے ہو

تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

نازل شده از سوی پروردگار جهانیان است.

این قرآن تنزیل خدای عالمیان است.

(it is) a sending down from the lord of all the worlds.

وہ پرودگار عالم کا نازل کیا ہوا ہے

وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ

و اگر [او] پاره ای از گفته ها را به دروغ بر ما می بست،

و اگر (محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) از دروغ به ما برخی سخنان را می‌بست،

had he invented sayings against us,

اور اگر وہ کوئی بناوٹی بات ہمارے ذمہ لگاتا

لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ

ما او را به شدت می گرفتیم،

محققا ما او را (به قهر و انتقام) از یمینش می‌گرفتیم.

we would have seized him by the right hand

تو ہم اس کا داہنا ہاتھ پکڑ لیتے

ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ

سپس رگ قلبش را پاره می کردیم؛

و رگ و تینش را قطع می‌کردیم.

then, we would surely have cut from him the aorta (vein)

پھر ہم اس کی رگِ گردن کاٹ ڈالتے

فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ

در آن صورت هیچ کدام از شما مانع از عذاب او نبود،

و شما هیچ یک بر دفاع از او قادر نبودید.

not one of you could have prevented it from him.

پھر تم میں سے کوئی بھی اس سے روکنے والا نہ ہوتا

وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ

بی تردید این قرآن، وسیله پند و تذکری برای پرهیزکاران است.

و این قرآن به حقیقت پند و تذکر پرهیزکاران عالم است.

indeed, it is a reminder to those who fear allah,

اور بے شک وہ تو پرہیزگاروں کے لیے ایک نصیحت ہے

وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ

و ما به یقین می دانیم که از میان شما انکارکنندگانی هست.

و البته ما می‌دانیم که شما برخی تکذیب آن می‌کنید.

we know that there are some among you who will belie.

اور بے شک ہم جانتے ہیں کہ بعض تم میں سے جھٹلانے والے ہیں

وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ

و این انکار قطعاً مایه حسرت کافران است،

و تکذیبش عاقبت مایه ندامت کافران است.

indeed, it is a sorrow to the unbelievers

اور بے شک وہ کفار پر باعث حسرت ہے

وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ

و بی تردید این قرآن، حقّی یقینی است.

و این حق و حقیقت محض است.

yet it is a certain truth.

اور بے شک وہ یقین کرنے کے قابل ہے

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به نام پروردگارت تسبیح گوی.

پس به نام خدای بزرگوار خود تسبیح گوی و آن را به ستایش یاد کن.

exalt the name of your lord, the great.

پس اپنے رب کے نام کی تسبیح کر جو بڑا عظمت والا ہے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ

درخواست کننده ای عذابی را که واقع شدنی است درخواست کرد،

سائلی از عذاب قیامت که وقوعش حتمی است (از رسول) پرسید (که آن عذاب چه مردمی راست).

a caller supplicated about a punishment to fall on

ایک سوال کرنے والے نے اس عذاب کا سوال کیا جو واقع ہونے والا ہے

لِّلْكَافِرينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ

[عذابی که] ویژه کافران است، [و] آن را بازدارنده ای نیست.

(بداند که) بر فرقه کافران است و هیچ کس از آنان دفع نتواند کرد.

the unbelievers which none can prevent.

کافرو ں کے لیے کہ اس کا کوئی ٹالنے والا نہیں

مِّنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ

[این عذاب] از سوی خدای صاحب درجات است.

که آن عذاب از (قهر) خدای مالک آسمانهاست (یا مراد عذاب واقع بر نعمان بن حارث است که به نصب خلافت علی علیه السلام بر رسول صلی اللّه علیه و آله و سلّم اعتراض کرد، رسول صلّی اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: به امر خدا کردم. او گفت: اگر چنین است خدایا بر من عذابی فرست. فورا سنگی از آسمان بر فرقش رسید و هلاک شد).

(a punishment) from allah, the owner of the elevated passages.

جس الله کی طرف سے واقع ہو گا جو سیڑھیوں کا (یعنی آسمانوں کا) مالک ہے

تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ

فرشتگان و روح در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است به سوی او بالا می روند.

فرشتگان و روح الامین (برای اخذ فرمان) به سوی (عرش) خدا بالا روند در روزی که مدتش پنجاه هزار سال خواهد بود.

to him the angels and the spirit (gabriel) ascend in a day, the measure of which is fifty thousand years.

(جن سیڑھیوں سے) فرشتے اور اہلِ ایمان کی روحیں اس کے پاس چڑھ کر جاتی ہیں (اور وہ عذاب) اس دن ہو گا جس کی مقدار پچاس ہزار سال کی ہے

فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِيلًا

پس صبر کن صبری نیکو [صبری که در کنارش جزع و ناخشنودی نباشد.]

پس صبر نیکو پیش گیر.

therefore be patient, with a beautiful patience;

آپ اچھی طرح سے صبر کیے رہیں

إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيدًا

دشمنان و مخالفان، آن [عذاب] را دور می بینند

که این مردم آن روز را بسیار دور (از امکان) بینند.

they see it as being far off;

بے شک وہ اسے دور دیکھتے ہیں

وَنَرَاهُ قَرِيبًا

و ما آن را نزدیک می بینیم.

و ما نزدیک (به وقوع) می‌بینیم.

but we see it near.

اور ہم اسے قریب دیکھتے ہیں

يَوْمَ تَكُونُ السَّمَاء كَالْمُهْلِ

روزی که آسمان چون فلز گداخته گردد

روزی که آسمان چون فلز گداخته شود.

on that day the heaven shall become like molten copper,

جس دن آسمان پگھلے ہوئے تانبے کی مانند ہوگا

وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ

و کوه ها مانند پشم رنگینِ حلاجی شده شود

و کوهها مانند پشم زده متلاشی گردند.

and the mountains shall be like puffs of wool.

اور پہاڑ دھنی ہوئی رنگداراؤن کی طرح ہوں گے

وَلَا يَسْأَلُ حَمِيمٌ حَمِيمًا

و هیچ خویشاوند و دوست صمیمی از [اوضاع و احوال] خویشاوند و دوست صمیمی اش نپرسد!

و هیچ کس از خویش خود جویا نشود.

no loyal friend will ask another loyal friend

اور کوئی دوست کسی دوست کو نہیں پوچھے گا

يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ

آنان را نشانشان می دهند [ولی به خاطر دل مشغولی خود هرگز به آنان توجه نکنند!] گنهکار آرزو می کند که ای کاش می توانست فرزندانش را در برابر عذاب آن روز فدیه و عوض دهد!

چون حقیقت حالشان به آنها بنمایند آن روز کافر بدکار آرزو کند که کاش توانستی فرزندانش را فدای خود سازد و از عذاب برهد.

though they are in sight of each other. to ransom himself from the punishment of that day, the sinner will wish that he might even ransom himself by his sons,

وہ انہیں کھائیں جائیں گے مجرم چاہے گا کہ کاش اس دن کے عذاب کے بدلے میں اپنے بیٹوں کو دے دے

وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِيهِ

و نیز همسر و برادرش را

و هم زن و برادرش.

his companion (wife), his brother,

اوراپنی بیوی اور اپنے بھائی کو

وَفَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْويهِ

و قبیله و قومش را که [در دنیا] به او پناه می دادند،

و هم خویشان و قبیله‌اش را که همیشه حمایتش می‌کردند.

the kinsmen who gave him shelter,

اور اپنے اس کنبہ کو جو اسے پناہ دیتا تھا

وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ

و نیز همه کسانی را که در روی زمین اند تا [این فدیه و عوض] او را [از عذاب آن روز] نجات دهد!

و هر که را روی زمین است خواهد همه را فدای خویش گردند تا مگر او را (از آن عذاب) برهاند.

and whosoever is in the earth, altogether, so that it might save him.

اوران سب کو جو زمین میں ہیں پھر اپنے آپ کو بچا لے

كَلَّا إِنَّهَا لَظَى

این چنین نیست [که برایش راه نجاتی باشد] همانا آتش زبانه می کشد،

و هرگز نجات نیابد که آتش دوزخ بر او شعله‌ور است.

no, in truth, it is a furnace!

ہرگز نہیں بے شک وہ تو ایک آگ ہے

نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى

در حالی که دست و پا و پوست سر را بر می کند!!

تا سر و صورت و اندمش پاک بسوزد.

it snatches away by the scalps,

کھالوں کو اتارنے والی

تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى

هر که را به حق پشت کرده واز دعوت حق روی گردانده، می طلبد،

دوزخ کسی را می‌خواند که از خدا رو گردانیده و با حق مخالفت کرده.

and it shall call him who withdrew and turned his back

اس کو بلائے گی جس نے پیٹھ پھیری اورمنہ موڑا

وَجَمَعَ فَأَوْعَى

و آن را که ثروت جمع کرده و به ذخیره سازی و انباشتن پرداخته، می خواند؛

و مال دنیا را جمع کرده و همه را ذخیره نموده است.

and amassed (riches) and hoarded.

اور مال جمع کیا اورگن گن کر رکھا

إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا

همانا انسان حریص و بی تاب آفریده شده است؛

که انسان مخلوقی طبعا سخت حریص و بی‌صبر است.

indeed, the human was created grudging and impatient.

بے شک انسان کم ہمت پیدا ہوا ہے

إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا

چون آسیبی به او رسد، بی تاب است،

چون شر و زیانی به او رسد سخت جزع و بی‌قراری کند.

when evil comes upon him he is impatient;

جب اسے تکلیف پہنچتی ہے تو چلا اٹھتا ہے

وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا

و هنگامی که خیر و خوشی [و مال و رفاهی] به او رسد، بسیار بخیل و بازدارنده است،

و چون مال و دولتی به او رو کند منع (احسان) نماید.

but when good comes upon him, he is grudging

اور جب اسے مال ملتا ہے تو بڑا بخیل ہے

إِلَّا الْمُصَلِّينَ

مگر نماز گزاران،

مگر نماز گزاران حقیقی.

except those that pray

مگر وہ نمازی

الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ

آنان که همواره بر نمازشان مداوم و پایدارند،

آنان که دایم در نماز (و طاعت الهی) عمر گذرانند.

who are constant in prayer;

جو اپنی نماز پر ہمیشہ سے قائم ہیں

وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ

و آنان که در اموالشان حقّی معلوم است

و آنان که در مال و دایی خود حقّی معیّن و معلوم گردانند.

who, from their wealth is a known right

اوروہ جن کے مالو ں میں حصہ معین ہے

لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ

برای درخواست کننده [تهیدست] و محروم [از معیشت و ثروت،]

تا به فقیران سائل و فقیران آبرومند محروم رسانند.

for the impoverished nonrequester and the requester,

سائل اور غیر سائل کے لیے

وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ

و آنان که همواره روز پاداش را باور دارند،

و آنان که روز قیامت و جزا را تصدیق کنند.

who confirm the day of reckoning

اوروہ جو قیامت کے دن کا یقین رکھتے ہیں

وَالَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ

و آنان که از عذاب پروردگارشان بیمناکند،

و آنان که از قهر و عذاب خدای خویش سخت ترسانند.

and go in fear of the punishment of their lord,

اور وہ جو اپنے رب کے عذاب سے ڈرنے والے ہیں

إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ

زیرا که از عذاب پروردگارشان ایمنی نیست،

که از عذاب خدا هیچ کس ایمن نتواند بود.

for none is secure from the punishment of their lord,

بے شک ان کے رب کے عذاب کا خطرہ لگا ہوا ہے

وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ

و آنان که دامنشان را [از آلوده شدن به شهوات حرام] حفظ می کنند،

و آنان که اندام خود را (از شهوت رانی) نگاه می‌دارند.

who guard their privates

اوروہ جو اپنی شرم گاہوں کی حفاظت کرتے ہیں

إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ

مگر در کام جویی از همسران و کنیزانشان که آنان در این زمینه مورد سرزنش نیستند.

مگر بر زنان حلال و کنیزان ملکی خویش که (از اعمال شهوت با آنها) هیچ ملامت ندارند.

except from their wives and what their right hands own, for these they are not blameworthy.

مگر اپنی بیویوں یا اپنی لونڈیوں سے سو بے شک انہیں کوئی ملامت نہیں

فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ

پس کسانی که در بهره گیری جنسی راهی غیر از این جویند، تجاوزکار از حدود حق اند،

و هر که غیر از این جوید اینان به حقیقت متعدی و ستمکارند.

but whosoever seeks beyond that, they are the transgressors.

پس جو کوئی اس کے سوا چاہے سو وہی لوگ حد سے بڑھنے والے ہیں

وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ

و آنان که امانت ها و پیمان های خود را رعایت می کنند،

و آنان که امانت و عهد و پیمانشان را رعایت کنند.

(those) who keep their trusts and their covenant,

اور وہ جواپنی امانتوں اور عہدوں کی رعایت رکھتے ہیں

وَالَّذِينَ هُم بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ

و آنان که بر ادای گواهی های خود پای بند و متعهدند،

و آنان که برای گواهی به حق قیام کنند.

and standby their witnessing,

اور وہ جو اپنی گواہیوں پر قائم رہتے ہیں

وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

و آنان که همواره بر [اوقات و شرایط ظاهری و معنوی] نمازهایشان محافظت دارند.

و آنان که نماز خود را (به وقت و شرایط و حضور قلب) محافظت کنند.

and who are constant in their prayers.

اور وہ جو اپنی نمازوں کی حفاظت کرتے ہیں

أُوْلَئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُّكْرَمُونَ

اینان در بهشت ها، مکرّم و محترم اند

آنان در باغها (ی بهشت ابد) با عزّت و احترام متنعّمند.

those are highly honored in the gardens.

وہی لوگ باغوں میں عزت سے رہیں گے

فَمَالِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ

کافران را چه شده که به تو چشم دوخته به سویت شتابانند؟

(ای رسول) چه شده است کافران را که (با تمسخر) به جانبت می‌شتابند؟!

but what is the matter with the unbelievers, that they strain their glances continuously towards them,

پس کافروں کو کیا ہوگیا کہ آپ کی طرف دوڑے آ رہے ہیں

عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ عِزِينَ

از راست و چپ، گروه گروه،

از راست و چپ گروه گروه (باز پراکنده می‌شوند و به دین خدا نمی‌گروند).

on the right and on the left in groups?

دائیں اور بائیں سے ٹولیاں بنا کر

أَيَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ

آیا هر یک از آنان طمع دارد که او را در بهشت پرنعمت درآورند؟!

آیا هر یک طمع دارند که باز آنها را در بهشت با ناز و نعمت داخل کنند؟!

what, is every one of them eager to be admitted to the garden of bliss?

کیا ہر ایک ان میں سے طمع رکھتا ہے کہ وہ نعمت کے باغ میں داخل کیا جاوے گا

كَلَّا إِنَّا خَلَقْنَاهُم مِّمَّا يَعْلَمُونَ

این چنین نیست، ما آنان را از آنچه خود می دانند [آبی گندیده و بی مقدار] آفریدیم.

هرگز این نشود (چون) آنها خود می‌دانند که ما آنها را از چه (نطفه پستی) آفریده‌ایم (باز به آفریننده خود ایمان نمی‌آورند و به کفر می‌شتابند و طمع آن دارند که چون مؤمنان به بهشت روند).

not at all, for we have created them of what they know.

ہرگز نہیں بے شک ہم نے انہیں اس چیز سے پیدا کیا ہے جسے وہ بھی جانتے ہیں

فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ

به پروردگار مشرق ها و مغرب ها سوگند که ما تواناییم،

چنین نیست، سوگند به خدای مشرق‌ها و مغرب‌ها که ما قادریم.

no, i swear by the lord of the easts and the wests that we have the ability

پس میں مشرقوں اور مغربوں کے پروردگار کی قسم کھاتا ہوں (یعنی اپنی ذات کی) کہ ہم ضرور قادر ہیں

عَلَى أَن نُّبَدِّلَ خَيْرًا مِّنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

بر اینکه به جای آنان بهتر از آنان را بیاوریم؛ و هیچ چیز ما را مغلوب نمی کند.

که به جای آنها خلقی بهتر از آنها بیافرینیم و هرگز کسی (به قدرت و قوت) بر ما سبقت نخواهد یافت.

to exchange them with others better than they; nothing can outstrip us!

اس بات پر کہ ہم ان سے بہتر لوگ بدل کر لا سکتے ہیں اور ہم عاجز بھی نہیں ہیں

فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ

پس آنان را واگذار تا [در گفتار باطل] فرو روند و مشغول بازی باشند، تا روزشان را که به آنان وعده داده اند دیدار کنند،

پس آنها را به کفر و ضلالت خود بگذار که به بازیچه دنیا دل بازند تا با روزی که وعده عذاب آنهاست رو به رو شوند.

so leave them alone to plunge and play, until they encounter the day which they are promised;

پھر انہیں چھوڑ دو کہ وہ بیہودہ باتوں اور کھیل میں لگے رہیں یہاں تک کہ وہ دن دیکھ لیں جس کا ان سے وعدہ کیا جاتا ہے

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْدَاثِ سِرَاعًا كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ يُوفِضُونَ

روزی که شتابان از خاک بیرون آیند، گویی به سوی نشانه های نصب شده می دوند،

آن روزی که به سرعت سر از قبرها برآورده، گویی به سوی بتها (و نتیجه پرستش غیر خدا) می‌شتابند.

the day when they shall rush from their graves, as if they were hurrying to a raised flag,

جس دن وہ دوڑتے ہوئے قبروں سے نکل پڑیں گے گویا کہ وہ ایک نشان کی طرف دوڑے چلے جارہے ہیں

خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذَلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كَانُوا يُوعَدُونَ

درحالی که دیدگانشان [از شدت ترس] فرو افتاده، خواری و ذلت آنان را می پوشاند. این همان روزی است که همواره وعده داده می شدند.

در حالی که چشمهاشان (از هول و وحشت قیامت) به خواری فرو افتاده و ذلّت (کفر و عصیان) بر آنها احاطه کرده، این همان روزی است که به آنها وعده می‌دادند.

their eyes are humbled and they are covered with humiliation. such is the day that they were promised.

ان کی نگاہیں جھکی ہوں گی ان پر ذلت چھا رہی ہو گی یہی وہ دن ہے جس کا ان سے وعدہ کیا جاتا تھا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ أَنْ أَنذِرْ قَوْمَكَ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

ما نوح را به سوی قومش فرستادیم که قوم خود را پیش از آنکه عذابی دردناکبه آنان رسد، بیم ده.

ما نوح را به سوی قومش (به رسالت) فرستادیم که قوم خود را (از قهر خدا) به اندرز و پند بترسان از آنکه بر آنان عذاب دردناک فرا رسد.

we sent noah to his nation, saying: `give warning to your nation before a painful punishment overtakes them. `

بے شک ہم نے نوح کو اس کی قوم کی طرف بھیجا تھا کہ اپنی قوم کو ڈرا اس سے پہلے کہ ان پر دردناک عذاب آ پڑے

قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ

گفت: ای قوم من! همانا من شما را بیم دهنده ایآشکارم،

نوح گفت: ای قوم، من برای شما رسولی هستم که شما را با بیانی روشن از عذاب قهر خدا می‌ترسانم.

he said: `my nation, i am a clear warner for you.

اس نے کہا کہ اے میری قوم بے شک میں تمہارے لیے کھلم کھلا ڈرانے والا ہوں

أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ

که خدا را بپرستید و از او پروا کنید و از من اطاعت نمایید،

(و از راه خیر خواهی به شما می‌گویم) که خدای را به یکتایی بپرستید و از او بترسید و پرهیزکار باشید و مرا پیروی کنید.

worship allah, fear him, and obey me.

کہ الله کی عبادت کرو اور اس سے ڈرو اور میرا کہا مانو

يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى إِنَّ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاء لَا يُؤَخَّرُ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

تا خدا گناهانتان را بیامرزد و شما را تا زمانی معین مهلت دهد. اگر آگاهی داشته باشید [توجه خواهید کرد که] بی تردید هنگامی که اجل خدایی فرا رسد، تأخیر نخواهد داشت.

تا خدا به لطف و کرم از گناهان شما در گذرد و اجلتان را تا وقت (عمر طبیعی) معیّن به تأخیر افکند، که اجل الهی چون وقتش فرا رسد اگر بدانید دگر هیچ تأخیر نیفتد.

he will forgive you your sins and respite you till an appointed term. when the term of allah arrives it cannot be deferred; if you but knew. `

وہ تمہارے لیے تمہارے گناہ بخش دے گا اور تمہیں ایک وقت مقرر تک مہلت دے گا بے شک الله کا وقت ٹھیرایا ہوا ہے جب آجائے گا تو اس میں تاخیر نہ ہوگی کا ش تم جانتے

قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارًا

گفت: پروردگارا! همانا قوم خود را شب و روز [به آیین توحید] دعوت کردم،

(و او به درگاه خدا نالید و) گفت: بارالها، من قوم خود را شب و روز دعوت کردم.

`my lord, ` said he, `night and day i have called my nation,

کہا اے میرے رب میں نے اپنی قوم کو رات اور دن بلایا

فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَائِي إِلَّا فِرَارًا

ولی دعوت من جز بر فرارشان نیفزود،

اما دعوت و نصیحتم جز بر فرار و اعراض آنها نیفزود.

but my call has only increased them in running away.

پھر وہ میرے بلانے سے اوربھی زيادہ بھاگتے رہے

وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًا

و من هرگاه آنان را دعوت کردم تا آنان را بیامرزی، انگشتان خود را در گوش هایشان کردند و جامه هایشان را به سر کشیدند و بر انکار خود پافشاری ورزیدند و به شدت تکبّر کردند،

و هر چه آنان را به مغفرت و آمرزش تو خواندم انگشت بر گوش نهادند و جامه به رخسار افکندند (تا مرا نبینند و سخنم را نشنوند) و (بر کفر) اصرار و لجاج ورزیدند و سخت راه تکبر و نخوت پیمودند.

each time i called them so that you might forgive them, they thrust their fingers in their ears and wrapped themselves in their garments, and persisted becoming very proud.

اور بے شک جب کبھی میں نے انہیں بلایا تاکہ تو انہیں معاف کر دے تو انہوں نے اپنی انگلیاں اپنے کانوں میں رکھ لیں اور انہوں نے اپنے کپڑے اوڑھ لیے اور ضد کی اوربہت بڑا تکبر کیا

ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارًا

آن گاه آنان را آشکارا دعوت کردم،

باز هم آنها را به صدای بلند دعوت کردم.

i called to them clearly,

پھر میں نے انہیں کھلم کھلا بھی بلایا

ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنتُ لَهُمْ وَأَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْرَارًا

سپس آشکار و پنهان آنان را خواندم.

و آن گاه آشکار و علنی خواندم و در خلوت و پنهانی خواندم (به هیچ وجه اثری نکرد).

and indeed, i spoke to them both publicly and in secret:

پھر میں نے انہیں علانیہ بھی کہا اور مخفی طور پر بھی کہا

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا

پس [به آنان] گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره بسیار آمرزنده است.

باز گفتم: به درگاه خدای خود توبه کنید و آمرزش طلبید که او بسیار خدای آمرزنده‌ای است.

"ask for forgiveness of your lord," i said. "surely, he is the forgiver.

پس میں نے کہا اپنے رب سے بخشش مانگو بے شک وہ بڑا بخشنے والا ہے

يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا

تا بر شما از آسمان باران پی در پی و با برکت فرستد،

تا باران آسمان بر شما فراوان نازل کند.

he will let loose the sky upon you in abundance

وہ آسمان سے تم پر (موسلا داھار) مینہ برسائے گا

وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا

و شما را با اموال و فرزندان یاری کند، و برایتان باغ ها و نهرها قرار دهد،

و شما را به مال بسیار و پسران متعدد مدد فرماید و باغهای خرّم و نهرهای جاری به شما عطا کند.

and give to you wealth and sons, and provide you with gardens and rivers.

اور مال اور اولاد سے تمہاری مدد کرے گا اور تمہارے لیے باغ بنادے گا اور تمہارے لیے نہریں بنا دے گا

مَّا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا

شما را چه شده که [ربوبیت خدا را نفی کرده و در نتیجه از بندگی اش دست برداشته و] به عظمت و بزرگی خدا امید ندارید؟

چرا شما مردم خدای را به عظمت و وقار باور ندارید؟

what is the matter with you that you do not want the greatness of allah,

تمہیں کیا ہو گیا تم الله کی عظمت کا خیال نہیں رکھتے

وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا

در حالی که شما را مرحله به مرحله [خاک، نطفه، علقه، مضغه، گوشت، استخوان و...] آفریده است

و حال آنکه او شما را (از نطفه‌ای) به انواع خلقت و اطوار گوناگون (ارمتب آدمیّت) بیافرید.

he has created you by stages!

حالانکہ اس نے تمہیں کئی طرح سے بنا یا ہے

أَلَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا

آیا ندانسته اید که خدا هفت آسمان را چگونه بر فراز یکدیگر آفرید؟

آیا ندیدید که خدا چگونه هفت آسمان را به طبقاتی (بسیار منظم و محکم) خلق کرد،

have you not seen how allah created the seven heavens one above the other,

کیا تم نہیں دیکھتے کہ الله نے سات آسمان اوپر تلے (کیسے) بنائے ہیں

وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا

و ماه را در میان آنها روشنی بخش، و خورشید را چراغ فروزان قرار داد،

و در آن آسمانها ماه شب را فروغی تابان و خورشید روز را چراغی فروزان ساخت؟

setting in them the moon as a light and the sun as a lantern?

اوران میں چاند کو چمکتا ہوا بنایا اور آفتاب کو چراغ بنا دیا

وَاللَّهُ أَنبَتَكُم مِّنَ الْأَرْضِ نَبَاتًا

و خدا شما را از زمین [مانند] گیاهی رویانید،

و خدا شما را مانند نباتات مختلف از زمین برویانید.

allah has caused you to grow out of the earth,

اور الله ہی نے تمہیں زمین میں سے ایک خاص طور پر پیدا کیا

ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِجُكُمْ إِخْرَاجًا

سپس شما را در آن باز می گرداند و باز به صورتی ویژه بیرون می آورد،

آن گاه بار دیگر (پس از مرگ) به زمین باز گرداند و دیگر بار هم شما را (از خاک به روز حساب) برانگیزد.

and to it he will return you. then, he will bring you forth.

پھر وہ تمہیں اسی میں لوٹائے گا اور اسی میں سے (پھر) باہر نکالے گا

وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا

و خدا زمین را برای شما فرشی گسترده قرار داد،

و خدا زمین را برای شما چون بساط (پرنعمت) بگسترانید.

allah has made the earth spread out for you

اور الله ہی نے تمہارے لیے زمین کو فرش بنایا ہے

لِتَسْلُكُوا مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا

تا از راه ها و جاده های وسیع آن [هر جا که خواستید] بروید؟

تا در زمین راههای مختلف وسیع بپیمایید.

so that you walk in its spacious paths." `

تاکہ تم اس کے کھلے راستوں میں چلو

قَالَ نُوحٌ رَّبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَن لَّمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارًا

نوح گفت: پروردگارا! آنان از من نافرمانی کردند و از کسانی [چون سردمداران کفر و متولیان بتخانه] پیروی نمودند که اموال و فرزندانشان جز خسارت و زیانی بر آنان نیفزود!

نوح گفت: پروردگارا (با این همه تبلیغ و دعوت و اتمام حجت باز) این قوم مرا مخالفت کردند و پیرو کسی (از ثروتمندان) شدند که او خود مال و فرزندش هم جز بر زیانش نیفزود.

noah said: `my lord, they have rebelled against me and followed he whose wealth and offspring increase him only in loss,

نوح نے کہا اے میرے رب بے شک انہوں نے میرا کہنا نہ مانا اور اس کو مانا جس کو اس کے مال اور اولاد نے نقصان کے سوا کچھ بھی فائد نہں دیا

وَمَكَرُوا مَكْرًا كُبَّارًا

و [این پیشوایان گمراهی، برای گمراه نگاه داشتن این مردم] نیرنگی بزرگ به کار گرفتند،

و (بر ضد من) بزرگترین مکر و حیله به کار بردند.

they have devised a mighty plot,

اور انہوں نے بڑی زبردست چال چلی

وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا

و گفتند: دست از معبودانتان بر ندارید، و هرگز [بت های] وَدّ و سواع و یغوث و یعوق و نسر را رها نکنید؛

و گفتند: هرگز خدایان خود را رها نکنید و به خصوص دست از پرستش (این پنج بت) ودّ و سواع و یغوث و یعوق و نسر هرگز برمدارید.

and said: `do not renounce your gods, do not leave waddan or suwa`an or yaghutha, or ya`uqa, or nasra. `

اور کہا تم اپنے معبودوں کوہرگز نہ چھوڑو اور نہ ودّ اور سواع اور یغوث اور یعوق اورنسرکو چھوڑو

وَقَدْ أَضَلُّوا كَثِيرًا وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلَالًا

همانا بسیاری را گمراه کردند. و [پروردگارا!] ستمکاران را جز گمراهی میفزا.

و آنها بسیاری از خلق را گمراه کردند، و تو ستمکاران را هیچ جز بر ضلالت و عذابشان میفزای.

and they have led many astray. (noah supplicated saying): `allah, do not increase the harmdoers except in error! `

اور انہوں نے بہتوں کو گمراہ کر دیا اور (اب آپ) ان ظالموں کی گمراہی اور بڑھا دیجیئے

مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ أَنصَارًا

[همه آنان] به سبب گناهانشان غرق شدند و بی درنگ در آتشی درآورده شدند که [از آن] در برابر خدا برای خود یاورانی نیافتند،

آن قوم از کثرت کفر و گناه عاقبت به آب دریا غرق شدند و به آتش دوزخ در افتادند و جز خدا بر خود هیچ یار و یاری نیافتند.

so because of their sins they were drowned and admitted into the fire. they found none to help them other than allah.

وہ اپنے گناہوں کے سبب سے غرق کر دیئے گئے پھر دوزخ میں داخل کیے گئے پس انہوں نے اپنے لیے سوائے الله کے کوئی مددگار نہ پایا

وَقَالَ نُوحٌ رَّبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا

و نوح گفت: پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر روی زمین باقی مگذار

و نوح عرض کرد: پروردگارا از این کافران دیّاری بر روی زمین باقی مگذار.

and noah (supplicated) saying: `my lord, do not leave a single unbeliever upon the earth.

اور نوح نے کہا اے میرے رب زمین پر کافروں میں سے کوئی رہنے والا نہ چھوڑ

إِنَّكَ إِن تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبَادَكَ وَلَا يَلِدُوا إِلَّا فَاجِرًا كَفَّارًا

که اگر آنان را باقی گذاری، بندگانت را گمراه می کنند و جز نسلی بدکار و ناسپاس زاد و ولد نمی کنند.

که اگر از آنها هر که را باقی گذاری بندگان (پاک با ایمان) تو را گمراه می‌کنند و فرزندی هم جز بدکار و کافر از آنان به ظهور نمی‌رسد.

surely, if you leave them they will mislead your worshipers and father none but the immoral, and unbelievers.

اگر تو نے ان کو چھوڑ دیا تو تیرے بندوں کو گمراہ کریں گے اور نسل بھی جو ہو گی تو فاجر اور کافر ہی ہو گی

رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا

پروردگارا! مرا و پدر و مادرم را و هر کس که با ایمان به خانه ام درآید و همه مردان و زنان با ایمان را بیامرز، و ستمکاران را جز هلاکت میفزای.

بار الها، مرا و پدر و مادر من و هر که با ایمان به خانه (یا به کشتی) من داخل شود و همه مردان و زنان با ایمان عالم را ببخش و بیامرز و ستمکاران را جز بر هلاک و عذابشان میفزای.

forgive me, my lord, and my parents, and whosoever seeks refuge in my house as a believer, and the believers men and women alike, and do not increase the harmdoers except in ruin! `

اے میرے رب مجھے اور میرے ماں باپ کو بخش دے اور اس کی جو میرے گھر میں ایماندار ہو کر داخل ہوجائے اور ایماندار مردوں اور عورتوں کو اور ظالموں کو تو بربادی کے سوا اور کچھ زیادہ نہ کر