بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ

درباره چه چیز از یکدیگر می پرسند؟

(مردم) از چه خبر مهمی پرسش و گفتگو می‌کنند؟

what do they question each other about!

کس چیز کی بابت وہ آپس میں سوال کرتے ہیں

عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ

از آن خبر بزرگ [قیامت کبری]

از خبر بزرگ (قیامت).

about the great news

اس بڑی خبر کے متعلق

الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ

که همواره درباره آن با یکدیگر اختلاف دارند [که واقع می شود یا نه؟]

که در آن با هم به جدال و اختلاف کلمه برخاستند.

whereupon they are at variance?

جس میں وہ اختلاف کر رہے ہیں

كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) به زودی (به وقت مرگ) خواهند دانست.

indeed, they shall know!

ہرگز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

باز هم نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

و باز چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) البته به زودی آگاه می‌شوند.

again, indeed, they shall know!

پھر ہر گز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا

آیا زمین را بستر آرامش قرار ندادیم؟

آیا ما زمین را مهد آسایش خلق نگردانیدیم؟

have we not made the earth as a cradle

کیا ہم نے زمین کو فرش نہیں بنایا

وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا

و کوه ها را میخ هایی [برای استواری آن؟]

و کوهها را عماد و نگهبان آن نساختیم؟

and the mountains as pegs?

اور پہاڑوں کو میخیں

وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا

و شما را جفت هایی [به صورت نر و ماده] آفریدیم،

و شما را جفت (زن و مرد) آفریدیم.

and we created you in pairs,

اور ہم نے تمہیں جوڑے جوڑے پیدا کیا

وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا

و خوابتان را مایه استراحت و آرامش [و تمدّد اعصاب] قرار دادیم،

و خواب را برای شما مایه (قوم حیات و) استراحت قرار دادیم.

and we made your sleep a rest,

اور تمہاری نیند کو راحت کا باعث بنایا

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا

و شب راپوششی

و (پرده سیاه) شب را ساتر (احوال خلق) گردانیدیم.

and we made the night a mantle,

اور رات کو پردہ پوش بنایا

وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا

و روز را وسیله معاش مقرّر کردیم؛

و روز روشن را برای تحصیل معاش آنان مقرر داشتیم.

and we made the day for a livelihood.

اور دن کو روزی کمانے کے لیے بنایا

وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا

و بر فرازتان هفت آسماناستوار بنا نهادیم،

و بر فراز شما هفت آسمان محکم بنا کردیم.

and we built above you seven strong ones,

اور ہم نے تمہارے اوپر سات سخت (آسمان) بنائے

وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا

و چراغی روشن و حرارت زا پدید آوردیم،

و چراغی (چون خورشید) رخشان بر افروختیم.

and placed in them a blazing lamp

اور ایک جگمگاتا ہوا چراغ بنایا

وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا

و از ابرهای متراکم و باران زا آبی ریزان نازل کردیم

و از فشار و تراکم ابرها آب باران فرو ریختیم.

and have sent down from the clouds, pouring rain

اور ہم نے بادلوں سے زور کا پانی اتارا

لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا

تا به وسیله آن دانه و گیاه برویانیم،

تا بدان آب، دانه و گیاه رویانیم.

that we may bring forth with it grain, plants

تاکہ ہم اس سے اناج اور گھاس اگائیں

وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا

و باغ هایی از درختان به هم پیچیده و انبوه بیرون آوریم.

و باغهای پر درخت (و انواع میوه‌ها) پدید آوریم.

and luxuriant gardens.

اور گھنے باغ اگائیں

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا

بی تردید روز داوری وعده گاه است.

همانا روز فصل (یعنی روز قیامت که در آن فصل خصومتها شود) وعده گاه خلق است.

indeed, the day of decision is an appointed time,

بے شک فیصلہ کا دن معین ہو چکا ہے

يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا

روزی که در صور می دمند و شما گروه گروه به عرصه محشر می آیید،

آن روزی که در صور بدمند (تا مردگان زنده شوند) و فوج فوج (به محشر) در آیید.

the day that the horn is blown, and you shall come in crowds

جس دن صور میں پھونکا جائے گا پھر تم گروہ درگروہ چلے آؤ گے

وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا

و آسمان گشوده می شود، پس به صورت درهایی درمی آید.

و درهای آسمان به ابواب مختلف گشوده شود (تا هر فوجی از دری شتابند).

and heaven is opened, having gates,

اور آسمان کھولا جائے گا تو (اس میں) دروازے ہوجائیں گے

وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا

و کوه ها را [از جای خود] روان کنند و سرابی شوند!

و کوهها را به گردش آرند تا به مانند سراب گردد.

and the mountains move, and vaporize.

اور پہاڑ اڑائے جائیں گے توریت ہو جائیں گے

إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا

بی تردید دوزخ کمین گاه است.

همانا دوزخ کمینگاه (کافران و بد کاران) است.

indeed, gehenna (hell) has become an ambush,

بے شک دوزخ گھات میں لگی ہے

لِلْطَّاغِينَ مَآبًا

جایگاه بازگشت برای سرکشان و طاغیان است.

آن دوزخ جایگاه مردم سرکش ستمکار است.

a return for the insolent,

سرشکوں کے لیے ٹھکانہ ہے

لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا

روزگاری دراز در آن بمانند.

که در آن قرنها بمانند (و عذاب کشند).

there, they shall live for ages,

کہ وہ اس میں ہمیشہ پڑے رہیں گے

لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا

در آنجا نه [آب] خنکی می چشند و نه آشامیدنی [باب طبع]

هرگز در آنجا هیچ هوی خنک و شراب (طهور) نیاشامند.

tasting neither coolness nor any drink

نہ وہاں کسی ٹھنڈک کا مزہ چکھیں گے اور نہ کسی پینے کی چیز کا

إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا

مگر آب جوشان و چرکاب و خونابه ای [از بدن دوزخیان]

مگر آبی پلید و سوزان که حمیم و غسّاق جهنم است به آنها دهند.

except boiling water and pus

مگر گرم پانی اور بہتی پیپ

جَزَاء وِفَاقًا

پاداشی است مناسب [اعمالشان.]

کیفری که با اعمال آنها موافق است.

for a suitable recompense.

پوراپورا بدلہ ملے گا

إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا

اینان بودند که به [روز] حساب امیدی نداشتند،

زیرا آنها به حقیقت امید به روز حساب نداشتند.

indeed, they did not hope for a reckoning,

بے شک وہ حساب کی امید نہ رکھتے تھے

وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا

و آیات ما را به شدت و با همه وجود انکار می کردند

و آیات ما را سخت تکذیب کردند.

and they absolutely belied our verses,

اور ہماری آیتوں کوبہت جھٹلایا کرتے تھے

وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا

و [ما] همه چیز را [از خوبی و بدی آنان] برشمرده و در نامه اعمالشان ثبت کرده ایم.

و حال آنکه حساب هر چیزی را ما در کتابی (به احصاء و شماره) رقم کرده‌ایم.

and everything we have numbered in a book.

اور ہم نے ہر چیز کو کتاب میں شمار کر رکھا ہے

فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا

[در قیامت به آنان می گوییم:] پس بچشید که هرگز جز عذاب بر شما نیفزاییم.

پس بچشید (کیفر تکذیب و بدکاری را) که هرگز بر شما چیزی جز رنج و عذاب دوزخ نیفزاییم.

`taste! we shall not increase you except in punishment! `

پس چکھو سو ہم تمہارے لیے عذاب ہی زیادہ کرتے رہیں گے

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا

بی تردید برای پرهیزکاران پیروزی و کامیابی است.

متقیان را در آن جهان مقام گشایش و هر گونه آسایش است.

but, for the cautious a place of prosperity,

بے شک پرہیزگاروں کے لیے کامیابی ہے

حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا

باغ هایی [سرسبز و خرم] و انواع انگورها

باغها و تاکستانهاست.

and gardens and vineyards,

باغ اور انگور

وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا

و دخترانی نو رسیده و هم سن

و دختران زیبای دلربا که همه در خوبی و جوانی مانند یکدیگرند.

curvaceous (virgins), of equal age

اور نوجوان ہم عمر عورتیں

وَكَأْسًا دِهَاقًا

و جام هایی لبریز [از باده طهور]

و جامهای پر از شراب (طهور و انواع نوشابه‌های شیرین و خوش).

and an overflowing cup.

اور پیالے چھلکتے ہوئے

لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا

در آنجا نه سخن بیهوده ای می شنوند و نه دروغ و تکذیبی.

هرگز در آنجا سخن بیهوده و دروغ نشنوند.

there, they shall neither hear idle talk, nor yet any falsehood,

نہ وہاں بیہودہ باتیں سنیں گے اور نہ جھوٹ

جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا

[این] پاداشی کافی و به اندازه از سوی پروردگار توست.

این (نعمتهای ابدی) مزدی به عطاء و حساب پروردگار توست.

a recompense from your lord, a gift, a reckoning,

آپ کے رب کی طرف سے حسب اعمال بدلہ عطا ہوگا

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا

همان پروردگار آسمان ها و زمین و آنچه میان آنهاست، آن مهربانی که هیچ کس را اختیار چون و چرای با او نیست.

خدایی که آسمانها و زمین و همه مخلوقاتی که در بین آسمان و زمین است بیافریده همان خدای مهربان که (در عین مهربانی) کسی (از قهر و سطوتش) با او به گفتگو نتواند لب گشود.

the lord of the heavens and earth, and all that is between them, the merciful, of whom they are unable to speak.

جو آسمانوں اور زمین کا رب ہے اور جو کچھ ان کے درمیان ہے بڑامہربان کہ وہ اس سے بات نہیں کر سکیں گے

يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا

روزی که روح و فرشتگان در یک صف می ایستند و سخن نمی گویند مگر کسی که [خدای] رحمان به او اجازه دهد و سخن حق و درست گوید.

روزی که آن فرشته بزرگ روح القدس با همه فرشتگان صف زده و به نظم برخیزند و هیچ کس سخن نگوید جز آن کسی که خدای مهربانش به سخن اذن دهد و او سخن به صواب گوید (و به اذن خدا شفاعت گنهکاران کند).

on that day, when the spirit (gabriel) and the angels stand in ranks they shall not speak, except he to whom the merciful has given permission, and says what is right.

جس دن جبرائیل اور سب فرشتے صف باندھ کر کھڑے ہوں گےکوئی نہیں بولے گا مگر وہ جس کو رحمنٰ اجازت دے گا اور وہ بات ٹھیک کہے گا

ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا

آن [روز] روز حق است، پس هرکه بخواهد راه بازگشتی به سوی پروردگارش برگزیند؛

چنین روز حتمی و محقق خواهد بود، پس هر که می‌خواهد نزد خدای خود (در آن روز) مقام و منزلتی یابد (امروز در راه ایمان و طاعت بکوشد).

that is the day, the truth, so whosoever wills takes a way to his lord.

یہ یقینی دن ہے پس جو چاہے اپنے رب کے پاس ٹھکانا بنا لے

إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا

ما شما را از عذابی نزدیک هشدار دادیم، روزی که آدم آنچه را [از خیر و شر] پیش فرستاده است بنگرد و کافر گوید: ای کاش من خاک بودم [و موجودی مکلّف آفریده نمی شدم تا چنین روز سختی را ببینم!]

ما شما را از روز عذاب که نزدیک است ترسانیده و آگاه ساختیم، روزی که هر کس هر چه کرده در پیش روی خود حاضر بیند و کافر در آن روز گوید که ای کاش خاک بودم (تا چنین به آتش کفر خود نمی‌سوختیم).

indeed, we have forewarned you of an imminent punishment, the day when the person will look upon his works and the unbelievers will say: `would that i were dust! `

بے شک ہم نے تمہیں ایک عنقریب آنے والے عذاب سے ڈرایا ہے جس دن آدمی دیکھے گا جو کچھ اس کے ہاتھوں نے آگے بھیجا تھا اور کافر کہے گا اے کاش میں مٹی ہو گیا ہوتا