بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

الْحَاقَّةُ

آن روز ثابت و حق [که وقوعش حتمی و تردیدناپذیر است،]

قیامت آن روز حق و حقیقت است (که حقوق خلق و حقایق امور در آن به ظهور رسد).

the resurrection verifier;

قیامت

مَا الْحَاقَّةُ

آن روز ثابت و حق چیست؟

آن روز حق و حقیقت چه (روز هولناک سختی) است؟

and what is the resurrection verifier?

قیامت کیا چیز ہے

وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحَاقَّةُ

و تو چه می دانی که آن روز ثابت و حق چیست؟

چگونه سختی و عظمت آن روز را درک توانی کرد؟

what makes you to know what the resurrection verifier is?

اور تمہیں کس چیز نے بتایا کہ قیامت کیا ہے

كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ

[قوم] ثمود و عاد آن روز کوبنده را انکار کردند؛

قوم عاد و ثمود آن روز کوبنده را تکذیب کردند.

thamood and aad belied the clatterer.

ثمود اور عاد نے قیامت کو جھٹلایا تھا

فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ

اما قوم ثمود با عذابی سرکش هلاک شدند،

اما قوم ثمود به کیفر طغیان هلاک شدند.

thamood, they were destroyed by the violent shout (of gabriel),

سو ثمود تو سخت ہیبت ناک چیخ سے ہلاک کیے گئے

وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ

و اما قوم عاد با تندبادی بسیار سرد و طغیان گر نابود شدند،

اما قوم عاد نیز به بادی تند و سرکش به هلاکت رسیدند.

as for aad, they were destroyed by a howling, violent wind

اور لیکن قوم عاد سو وہ ایک سخت آندھی سے ہلاک کیے گئے

سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَى كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ

که خدا آن را هفت شب و هشت روز پی در پی بر آنان مسلط کرد و [اگر آنجا بودی] می دیدی که آنان مانند تنه های پوسیده و پوک درختان خرما روی زمین افتاده [و هلاک شده اند.]

که آن باد تند را خدا هفت شب و روز پی در پی بر آنها مسلط کرد که دیدی آن مردم گویی ساقه نخل خشکی بودند که به خاک در افتادند.

that he subjected upon them for seven nights and eight days consecutively and you might have seen them struck down as if they were the stumps of palm trees that had fallen down.

وہ ان پر سات راتیں اور آٹھ دن لگاتار چلتی رہی (اگر تو موجود ہوتا) اس قوم کو اس طرح گرا ہوا دیکھتا کہ گویا کہ گھری ہوئی کھجوروں کے تنے ہیں

فَهَلْ تَرَى لَهُم مِّن بَاقِيَةٍ

آیا از آنان هیچ باقی مانده ای می بینی؟

آیا هیچ بینی که (دیگر به روزگار) از آنان اثری باشد؟

can you see any remnant of them now?

سو کیا تمہیں ان کا کوئی بچا ہوا نظر آتا ہے

وَجَاء فِرْعَوْنُ وَمَن قَبْلَهُ وَالْمُؤْتَفِكَاتُ بِالْخَاطِئَةِ

و فرعون و کسانی که پیش از او بودند و مردم شهرهای زیر و رو شده [قوم لوط] مرتکب گناهان بزرگ شدند،

و فرعون و اقوام پیش از او و مردم آن آبادیهای زیر و رو شده (یعنی قوم زشتکار لوط) به کفر و خطاکاری برخاستند.

similarly, pharaoh, and those before him, and the ruined villages, sinned

اور فرعون اس سے پہلے کے لوگ اور الٹی ہوئی بستیوں والے گناہ کے مرتکب ہوئے

فَعَصَوْا رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَّابِيَةً

و فرستاده پروردگارشان را نافرمانی کردند و خدا هم آنان را به عذابی سخت گرفت.

و با رسول پروردگارشان مخالفت کردند، خدا هم آنان را به عذابی سخت گرفتار ساخت.

and rebelled against their lord`s messenger. so he took them with a stern taking.

پس انہوں نے اپنے رب کے رسول کی نافرمانی کی تو الله نے انہیں سخت پکڑ لیا

إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاء حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ

هنگامی که آب طغیان کرد، ما شما را در کشتی سوار کردیم،

(شما مردم فرزندان نوحید که) ما چون طوفان دریا طغیان کرد شما را به کشتی نشاندیم (و نجاتتان دادیم).

and when the waters rose (high) we carried you in the sailing (ark),

بے شک ہم نے جب پانی حد سے گزر گیا تھا تو تمہیں کشتی میں سوار کر لیا تھا

لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ

تا آن را برای شما مایه تذکر و بیداری قرار دهیم و گوش شنوا آن را [به عنوان مایه عبرت و تذکر] حفظ کند.

تا آن (غرق کفار و نجات مؤمنان) را مایه پند و عبرت شما مردم قرار دهیم و لیکن گوش شنوای هوشمندان این پند و تذکر را تواند فرا گرفت.

making it a reminder for you, for all attentive ears to retain.

تاکہ ہم اسے تمہارے لیے ایک یادگار بنائیں اور اس کو کان یا د رکھنے والے یاد رکھیں

فَإِذَا نُفِخَ فِي الصُّورِ نَفْخَةٌ وَاحِدَةٌ

پس چون در صور یک بار دمیده شود،

باز (به یاد آر) چون در صور (اسرافیل) یک بار بدمند.

when a single blow is blown on the horn,

پھر جب صور میں پھونکا جائے گا ایک بار پھونکا جانا

وَحُمِلَتِ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ فَدُكَّتَا دَكَّةً وَاحِدَةً

و زمین و کوه ها از جای خود برداشته شوند و هر دوی آنها یک باره درهم کوبیده و ریز ریز گردند!

و زمین و کوهها را بر دارند و یک مرتبه همه را خرد و متلاشی سازند.

when the earth with all its mountains is lifted up and crushed with a single blow,

اور زمین اور پہاڑ اٹھائے جائیں گے پس وہ دونوں ریزہ ریزہ کر دیئے جائیں گے

فَيَوْمَئِذٍ وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

پس آن روز است که آن واقعه بزرگ واقع می شود؛

آن‌گاه آن واقعه بزرگ قیامت واقع گردد.

on that day, the event occurs.

پس اس دن قیامت ہو گی

وَانشَقَّتِ السَّمَاء فَهِيَ يَوْمَئِذٍ وَاهِيَةٌ

و آسمان بشکافد و در آن روز است که از هم گسسته و متلاشی گردد؛

و بنای مستحکم آسمان (از دهشت و عظمت) آن روز سست شود و سخت درهم شکافد.

the heaven will be split; because on that day it will be frail.

اور آسمان پھٹ جائے گا اوروہ اس دن بودا ہوگا

وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ

و فرشتگان [برای اجرای دستورها حق] بر کناره ها و اطراف آسمان قرار می گیرند، ودر آن روز هشت فرشته، عرش پروردگارت را بر فراز همه آنها حمل می کنند.

و فرشتگان بر اطراف آسمان (منتظر فرمان حق) باشند و عرش پروردگارت را در آن روز هشت ملک مقرّب بر فراز سرشان (یا فراز سر مردم) بردارند.

the angels will stand on all its sides. and on that day, eight (of them) will carry the throne of your lord above them.

اور اس کے کنارے پر فرشتے ہوں گے اور عرشِ الہیٰ کو اپنے اوپر اس دن آٹھ فرشتے اٹھائیں گے

يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لَا تَخْفَى مِنكُمْ خَافِيَةٌ

آن روز [همه شما برای حسابرسی به پیشگاه خدا] عرضه می شوید در حالی که هیچ [عمل و نیّت] پوشیده ای از شما پنهان نمی ماند.

آن روز که (در پیشگاه حساب) شما را حاضر کنند هیچ کار از اسرار مخفی شما هم پنهان نخواهد ماند.

on that day you shall be exposed, and no secret of yours will remain hidden.

اس دن تم پیش کیے جاؤ گے تمہارا کوئی راز مخفی نہ رہے گا

فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هَاؤُمُ اقْرَؤُوا كِتَابِيهْ

اما کسی که پرونده اش را به دست راستش دهند، می گوید: [ای مردم!] پرونده مرا بگیرید و بخوانید.

اما کسی که نامه اعمال او را به دست راستش دهند (با کمال نشاط و شادمانی و سربلندی به اهل محشر) گوید: بیایید نامه مرا بخوانید.

then, he who is given his book in his right hand will say: `here, take and read my book!

جس کو اس کا اعمال نامہ اس کے داہنے ہاتھ میں دیا جائے گا سو وہ کہے گا لو میرا اعمال نامہ پڑھو

إِنِّي ظَنَنتُ أَنِّي مُلَاقٍ حِسَابِيهْ

من یقین داشتم که حساب اعمالم را می بینم [به این سبب همه اعمالم را هماهنگ با احکام خدا انجام دادم و کردار بدم را اصلاح کردم.]

من ملاقات این روز حسابم را اعتقاد داشتم (و در دنیا به گناه نپرداختم).

indeed, i knew that i should come to my reckoning. `

بے شک میں سمجھتا تھا کہ میں اپنا حساب دیکھوں گا

فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ

پس او در یک زندگی خوش و پسندیده ای است.

این چنین کس در عیش و زندگانی خوش خواهد بود.

his shall be a pleasing life

سووہ دل پسند عیش میں ہو گا

فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ

در بهشتی برین

در بهشت عالی رتبه (ابدی).

in a high garden,

بلند بہشت میں

قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ

که میوه هایش در دسترس است.

که میوه‌های آن همیشه در دسترس (بهشتیان) است.

its fruits are near.

جس کے میوے جھکے ہوں گے

كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخَالِيَةِ

[به آنان گویند:] بخورید و بیاشامید، گوارایتان باد به سبب اعمالی که در ایام گذشته انجام دادید؛

(و خطاب رسد که) از طعام و شرابهای لذیذ و گوارای بهشتی هر چه خواهید تناول کنید، شما را گوارا باد، که این پاداش اعمال ایّام گذشته دنیاست که (بر امروز خویش) پیش فرستادید.

(it will be said): `eat and drink with a good appetite because of what you did in days long passed. `

کھاؤ اور پیئو ان کاموں کے بدلے میں جو تم نے گزشتہ دنوں میں آگے بھیجے تھے

وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ

و اما کسی که پرونده اعمالش را به دست چپش دهند، می گوید: ای کاش پرونده ام را دریافت نمی کردم،

و اما آن کس که کتاب عملش به دست چپ دهند (با کمال شرمندگی و اندوه) گوید: ای کاش نامه مرا به من نمی‌دادند.

but, he who is given his book in his left hand will say: `woe to me, would that my book had not been given to me!

اور جس کا اعمال نامہ اس کے بائیں ہاتھ میں دیا گیا تو کہے گا اے کاش میرا اعمال نامہ نہ ملتا

وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ

و نمی دانستم حساب من چیست؟

و من هرگز از حساب اعمالم آگاه نمی‌شدم.

nor that i knew my reckoning!

اور میں نہ جانتا کہ میرا حساب کیا ہے

يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ

ای کاش همان مرگ اول [که مرا از دنیا به آخرت انتقال داد] کارم را یکسره می کرد [و در نیستی ابد قرارم می داد،]

ای کاش مرگ مرا از چنگ این غصه و عذاب نجات می‌داد.

would that it (my death) had ended it all!

کاش وہ (موت) خاتمہ کرنے والی ہوتی

مَا أَغْنَى عَنِّي مَالِيهْ

ثروتم عذاب را از من دفع نکرد،

(ای داد که) مال و ثروت من امروز به فریاد من نرسید.

my wealth has not helped me a thing

میرا مال میرے کچھ کام نہ آیا

هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ

قدرت و توانم از دست رفت.

همه قدرت و حشمتم نابود گردید.

and my authority has been destroyed. `

مجھ سے میری حکومت بھی جاتی رہی

خُذُوهُ فَغُلُّوهُ

[فرمان آید] او را بگیرید و در غل و زنجیرش کشید،

(و خطاب قهر رسد که) او را بگیرید و در غل و زنجیر کشید.

(it will be said): `take him and bind him.

اسے پکڑو اسے طوق پہنا دو

ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ

آن گاه به دوزخش دراندازید،

تا بازش به دوزخ در افکنید.

roast him in hell,

پھر اسے دوزخ میں ڈال دو

ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَاسْلُكُوهُ

سپس او را در زنجیری که طولش هفتاد ذرع است به بند کشید،

آن‌گاه به زنجیری که طولش هفتاد ذراع است (به آتش) در کشید.

then in a chain seventy arm`s lengths long insert him.

پھر ایک زنجیر میں جس کا طول ستر گز ہے اسے جکڑ دو

إِنَّهُ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ

زیرا او به خدای بزرگ ایمان نمی آورده

که او به خدای بزرگ ایمان نیاورده.

he did not believe in allah, the great,

بے شک وہ الله پر یقین نہیں رکھتا تھا جو عظمت والا ہے

وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

و مردم را به اطعام نیازمندان تشویق نمی کرده.

و هرگز مسکینی را بر سفره طعام خود به رغبت نخوانده است.

nor did he urge the feeding of the needy.

اور نہ وہ مسکین کے کھانا کھلانے کی رغبت دیتا تھا

فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هَاهُنَا حَمِيمٌ

پس امروز او را در اینجا دوست مهربان و حمایت گری نیست؛

بدین سبب امروز هیچ خویش و دوستداری که به فریادش رسد در اینجا ندارد.

today he shall have no loyal friend here,

سو آج اس کا یہاں کوئی دوست نہیں

وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ

و نه غذایی مگر چرکاب و کثافات [ی از بدن اهل دوزخ!]

و طعامی غیر از غسلین (چرک و پلیدی دوزخیان) نصیبش نیست.

nor any food except foul pus

اور نہ کھانا ہے مگر زخموں کا دھون

لَا يَأْكُلُهُ إِلَّا الْخَاطِؤُونَ

که آن را جز خطاکاران نمی خورند.

و آن طعام را کسی جز اهل دوزخ نمی‌خورد.

that none but sinners eat. `

اسے سوائے گناہگاروں کے کوئی نہیں کھائے گا

فَلَا أُقْسِمُ بِمَا تُبْصِرُونَ

پس سوگند یاد می کنم به آنچه [از محسوسات] می بینید،

قسم به آنچه (از آثار حق) می‌بینید.

i swear by all that you can see,

سو میں ان چیزوں کی قسم کھاتا ہوں جو تم دیکھتے ہو

وَمَا لَا تُبْصِرُونَ

و آنچه [از غیر محسوسات] نمی بینید،

و آنچه نمی‌بینید.

and all that you do not see,

اوران کی جو تم نہیں دیکھتے

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

بی تردید این قرآن، گفتار فرستاده ای بزرگوار است،

که قرآن به حقیقت (وحی خدا و) کلام رسول بزرگواری است.

that this is the speech of a noble messenger.

کہ بے شک یہ (قرآن) رسول کریم کی زبان سے نکلا ہے

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍ قَلِيلًا مَا تُؤْمِنُونَ

و آن گفتار یک شاعر نیست، ولی جز اندکی ایمان نمی آورید،

و آن نه سخن شاعری (و گفتار خیالی و موهومی) است (گر چه) اندکی از شما مردم به آن ایمان می‌آورید.

it is not the speech of a poet little do you believe

اور وہ کسی شاعر کا قول نہیں (مگر) تم بہت ہی کم یقین کرتے ہو

وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ

و گفتار کاهن هم نیست، ولی جز اندکی متذکّر نمی شوید.

و نه حرف کاهن غیبگوست (گر چه) اندکی از شما مردم متذکر حقایق آن می‌شوید.

nor is it the speech of a soothsayer little do you remember.

اور نہ ہی کسی جادوگر کا قول ہے تم بہت ہی کم غور کرتے ہو

تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

نازل شده از سوی پروردگار جهانیان است.

این قرآن تنزیل خدای عالمیان است.

(it is) a sending down from the lord of all the worlds.

وہ پرودگار عالم کا نازل کیا ہوا ہے

وَلَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنَا بَعْضَ الْأَقَاوِيلِ

و اگر [او] پاره ای از گفته ها را به دروغ بر ما می بست،

و اگر (محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم) از دروغ به ما برخی سخنان را می‌بست،

had he invented sayings against us,

اور اگر وہ کوئی بناوٹی بات ہمارے ذمہ لگاتا

لَأَخَذْنَا مِنْهُ بِالْيَمِينِ

ما او را به شدت می گرفتیم،

محققا ما او را (به قهر و انتقام) از یمینش می‌گرفتیم.

we would have seized him by the right hand

تو ہم اس کا داہنا ہاتھ پکڑ لیتے

ثُمَّ لَقَطَعْنَا مِنْهُ الْوَتِينَ

سپس رگ قلبش را پاره می کردیم؛

و رگ و تینش را قطع می‌کردیم.

then, we would surely have cut from him the aorta (vein)

پھر ہم اس کی رگِ گردن کاٹ ڈالتے

فَمَا مِنكُم مِّنْ أَحَدٍ عَنْهُ حَاجِزِينَ

در آن صورت هیچ کدام از شما مانع از عذاب او نبود،

و شما هیچ یک بر دفاع از او قادر نبودید.

not one of you could have prevented it from him.

پھر تم میں سے کوئی بھی اس سے روکنے والا نہ ہوتا

وَإِنَّهُ لَتَذْكِرَةٌ لِّلْمُتَّقِينَ

بی تردید این قرآن، وسیله پند و تذکری برای پرهیزکاران است.

و این قرآن به حقیقت پند و تذکر پرهیزکاران عالم است.

indeed, it is a reminder to those who fear allah,

اور بے شک وہ تو پرہیزگاروں کے لیے ایک نصیحت ہے

وَإِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنكُم مُّكَذِّبِينَ

و ما به یقین می دانیم که از میان شما انکارکنندگانی هست.

و البته ما می‌دانیم که شما برخی تکذیب آن می‌کنید.

we know that there are some among you who will belie.

اور بے شک ہم جانتے ہیں کہ بعض تم میں سے جھٹلانے والے ہیں

وَإِنَّهُ لَحَسْرَةٌ عَلَى الْكَافِرِينَ

و این انکار قطعاً مایه حسرت کافران است،

و تکذیبش عاقبت مایه ندامت کافران است.

indeed, it is a sorrow to the unbelievers

اور بے شک وہ کفار پر باعث حسرت ہے

وَإِنَّهُ لَحَقُّ الْيَقِينِ

و بی تردید این قرآن، حقّی یقینی است.

و این حق و حقیقت محض است.

yet it is a certain truth.

اور بے شک وہ یقین کرنے کے قابل ہے

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به نام پروردگارت تسبیح گوی.

پس به نام خدای بزرگوار خود تسبیح گوی و آن را به ستایش یاد کن.

exalt the name of your lord, the great.

پس اپنے رب کے نام کی تسبیح کر جو بڑا عظمت والا ہے