بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ

هنگامی که واقعه [بسیار عظیم قیامت] واقع شود،

هنگامی که آن واقعه بزرگ (قیامت) واقع می‌گردد.

when the event (the resurrection) comes

جب واقع ہونے والی واقع ہو گی

لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ

که در واقع شدنش دروغی [در کار] نیست،

که در وقوعش هیچ کذب و جای هیچ شک و ریب نیست.

there is no denying its coming

جس کے واقع ہونے میں کچھ بھی جھوٹ نہیں

خَافِضَةٌ رَّافِعَةٌ

پست کننده [کافران] و رفعت دهنده [مؤمنان] است.

آن روز (قومی را به دوزخ) خوار و ذلیل کند و (طایفه‌ای را به جنّت) سربلند و رفیع گرداند.

(it will) abase (some) and exalt (others).

پست کرنے والی اور بلند کرنے والی

إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا

هنگامی که زمین به شدت لرزانده شود،

آن‌گاه که زمین شدید به حرکت و لرزه در آید.

when the earth is shaken

جب کہ زمین بڑے زور سے ہلائی جائے گی

وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا

و کوه ها درهم کوبیده وریز ریز شوند.

و کوههای سخت متلاشی شوند.

and the mountains fragmented

اور پہاڑ ٹکڑے ٹکڑے ہو کر چورا ہو جائیں گے

فَكَانَتْ هَبَاء مُّنبَثًّا

در نتیجه غباری پراکنده گردد،

و مانند ذرّات گرد در هوا پراکنده گردند.

becoming scattered dust,

سو و ہ غبار ہو کر اڑتے پھریں گے

وَكُنتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً

وشما سه گروه شوید:

و شما خلایق بر سه دسته مختلف شوید.

you shall be divided into three parties,

اور (اس وقت) تمہاری تین جماعتیں ہو جائیں گی

فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ

سعادتمندان، چه بلند مرتبه اند سعادتمندان!

گروهی راستان، اصحاب یمین باشند که چقدر حالشان (در بهشت ابد) نیکوست!

companions of the right, what are the companions of the right?

پھر داہنے والے کیا خوب ہی ہیں داہنے والے

وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ

و شقاوتمندان، چه دون پایه اند شقاوتمندان!

و گروهی ناراستان، اصحاب شومی و شقاوتند که چقدر روزگارشان (در دوزخ) سخت است.

companions of the left, what are the companions of the left?

اوربائیں والے کیسے برے ہیں بائیں والے

وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ

و پیشی گیرندگان [به اعمال نیک] که پیشی گیرندگان [به رحمت و آمرزش] اند،

و (طایفه سوم) آنان که (مشتاقانه در ایمان) بر همه پیشی گرفتند و (در اطاعت خدا و رسول) مقام تقدم یافتند.

and the outstrippers, the outstrippers

اور سب سے اول ایمان لانے والے سب سے اول داخل ہونے والے ہیں

أُوْلَئِكَ الْمُقَرَّبُونَ

اینان مقربان اند،

آنان به حقیقت مقربان درگاهند.

those are they brought near (to their lord)

وہ الله کے ساتھ خاص قرب رکھنے والے ہیں

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

در بهشت های پر نعمت اند.

آنان در بهشت پرنعمت جاودانی متنعّمند.

in the gardens of delight,

نعمت کے باغات ہوں گے

ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ

گروهی بسیار از پیشینیان،

آنها جمعی بسیار از امم پیشینیان هستند.

a host of the ancients

پہلوں میں سے بہت سے

وَقَلِيلٌ مِّنَ الْآخِرِينَ

و اندکی از پسینیان،

و عدّه قلیلی از متأخّران (یا بسیاری از مقدّمان امّت محمّد ص و قلیلی از مردم آخر زمان این امّت باشند).

but only a few from the later generations.

اور پچھلوں میں سے تھوڑے سے

عَلَى سُرُرٍ مَّوْضُونَةٍ

بر تخت هایی زربافت،

آنان بر سریرهای زربفت مرصّع به انواع جواهر تکیه زنند.

on lavish couches

تختوں پر جو جڑاؤ ہوں گے

مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ

در حالی که روبروی یکدیگر بر آنها تکیه دارند.

همه (شادان) با یاران و دوستان رو به روی یکدیگر بر آن سریرهای عزّت می‌نشینند.

they shall recline, facing each other,

آمنے سامنے تکیہ لگائے ہوئےبیٹھے ہوں گے

يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُونَ

نوجوانانی همیشه نو جوان همواره [برای خدمت] پیرامونشان می گردند،

و پسرانی زیبا که حسن و جوانیشان همیشگی و ابدی است گرد آنها به خدمت می‌گردند.

(and there) shall wait on them immortal youths

ان کے پاس ایسے لڑکے جو ہمیشہ لڑکے ہی رہیں گے آمد و رفت کیا کریں گے

بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِّن مَّعِينٍ

با قدح ها و کوزه ها و جام هایی از باده ناب و پاک،

با کوزه‌ها (ی بلورین) و مشربه‌ها (ی زرّین) و جامهای پر از شراب ناب.

with goblets and ewers, and a cup from a spring

آبخورے اور آفتابے اور ایسا جام شراب لے کر جو بہتی ہوئی شراب سے بھرا جائے گا

لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنزِفُونَ

که از نوشیدنش نه سردرد گیرند، و نه مست و بی خرد شوند،

نه هرگز از آنها (هر چه نوشند) دردسری یابند و نه مستی عقل و رنج خمار کشند.

that will neither make the head throb, nor intoxicate,

نہ اس سے ان کو دردِ سر ہوگا اور نہ اس سے عقل میں فتور آئے گا

وَفَاكِهَةٍ مِّمَّا يَتَخَيَّرُونَ

و میوه ها از هر نوعی که اختیار کنند،

و میوه خوش از هر چه برگزینند،

with fruits of their own choice

اور میوے جنہیں وہ پسند کریں گے

وَلَحْمِ طَيْرٍ مِّمَّا يَشْتَهُونَ

و گوشت پرنده از هر گونه ای که بخواهند،

و گوشت مرغان و هر غذا که مایل باشند،

and any flesh of fowl that they desire.

اور پرندوں کا گوشت جو ان کو مرغوب ہو گا

وَحُورٌ عِينٌ

و حوریانی چشم درشت،

و زنان سیه چشم زیبا صورت،

and wideeyed houris

اوربڑی بڑی آنکھوں والی حوریں

كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ

هم چون مروارید پنهان شده در صدف؛

که (در بهاء و لطافت) چون درّ و لؤلؤ مکنونند (بر آنها مهیّاست).

like hidden pearls,

جیسے موتی کئی تہو ں میں رکھےہوئے ہوں

جَزَاء بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

پاداشی است در برابر اعمالی که همواره انجام می دادند.

(این نعمتهای الهی) پاداش اعمال نیک آن بهشتیان است.

a recompense for all that they did.

بدلے اس کے جو وہ کیا کرتے تھے

لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا

در آنجا نه سخن بیهوده ای می شنوند، نه کلام گناه آلودی،

نه آنجا هیچ حرفی لغو و بیهوده شنوند و نه به یکدیگر گناهی بربندند.

there they shall hear no idle talk, no cause of sin,

وہ وہاں کوئی لغو اور گناہ کی بات نہیں سنیں گے

إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا

مگر سخنی که سلام است و سلام،

هیچ جز سلام و تحیّت و احترام هم نگویند و نشنوند.

but only the saying: `peace, peace! `

مگر سلام سلام کہنا

وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ

و سعادتمندان چه بلند مرتبه اند سعادتمندان!

و اصحاب یمین هم چه خوش روزگارند!

the companions of the right

اور داہنے والے کیسے اچھے ہوں گے داہنے والے

فِي سِدْرٍ مَّخْضُودٍ

در سایه درخت سدر بی خارند،

در سایه درختان سدر پرمیوه بی‌خار.

(will be) among thornless lote trees.

وہ بے کانٹوں کی بیریوں میں ہوں گے

وَطَلْحٍ مَّنضُودٍ

و درختان موزی که میوه هایش خوشه خوشه روی هم چیده شده است،

و درختان پربرگ سایه‌دار.

bananatrees, piled

اور گتھے ہوئے کیلو ں میں

وَظِلٍّ مَّمْدُودٍ

و سایه ای گسترده و پایدار،

و در سایه بلند درختان.

and continuous shade,

اورلمبے سایوں میں

وَمَاء مَّسْكُوبٍ

و آبی ریزان،

و در طرف نهر آبهای روان زلال.

and flowing water

اور پانی کی آبشاروں میں

وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ

و میوه ای فراوان،

و میوه‌های بسیار.

and an abundance of fruits,

اور باافراط میوں میں

لَّا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ

که پایان نپذیرد و ممنوع نشود،

که هیچ وقت منقطع نشود و هیچ کس بهشتیان را از آن میوه‌ها منع نکند.

unfailing and not forbidden.

جونہ کبھی منقطع ہوں گے اور نہ ان میں روک ٹوک ہو گی

وَفُرُشٍ مَّرْفُوعَةٍ

و همسرانی بلند مرتبه،

و فرشهای پربها (یا فراش و زنان زیبا).

and couches raised up.

اور اونچے فرشتوں میں

إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاء

که ما آنان را با آفرینشی ویژه آفریدیم؛

که آنها را ما در کمال حسن و زیبایی بیافریده‌ایم.

indeed we formed them (the houris and all believing women),

بے شک ہم نے انہیں (حوروں کو) ایک عجیب انداز سے پیدا کیا ہے

فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا

پس آنان را همواره دوشیزه قرار داده ایم

و همیشه آن زنان را با کره گردانیده‌ایم.

and made them virgins,

پس ہم نے انہیں کنواریاں بنا دیا ہے

عُرُبًا أَتْرَابًا

عشقورز به شوهران، و هم سن و سال با همسران.

و شوهر دوست و با غنج و ناز و جوان و همسالان دلنواز.

chaste, loving companions of the same age

دل لبھانے والی ہم عمر بنایا ہے

لِّأَصْحَابِ الْيَمِينِ

[همه این نعمت ها] برای سعادتمندان [است.]

این نعمتهای بهشتی مخصوص اصحاب یمین است.

for the companions of the right

داہنے والوں کے لیے

ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ

گروهی بسیار از پیشینیان،

که جمعی از پیشینیان،

a multitude of the ancients,

بہت سے پہلوں میں سے ہوں گے

وَثُلَّةٌ مِّنَ الْآخِرِينَ

و گروهی بسیار از پسینیان،

و جمعی از امت رسول آخر زمان هستند.

and a multitude of the later people.

اور بہت سے پچھلوں میں سے

وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ

و شقاوتمندان، چه دون پایه اند شقاوتمندان!

و اما اصحاب شومی و شقاوت (که نامه عملشان به دست چپ است) چقدر روزگارشان سخت است!

as for the companions of the left

اوربائیں والے کیسے برے ہیں بائیں والے

فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ

در میان بادی سوزان و آبی جوشان [قرار دارند،]

آنها در عذاب باد سموم و آب گرم باشند.

(they shall live) amid burning winds and boiling water,

وہ لووں اور کھولتے ہوئے پانی میں ہوں گے

وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ

و سایه ای از دودهای بسیار غلیظ و سیاه،

و سایه‌ای از دود آتش دوزخ.

in the shadow of a smoking blaze,

اور سیاہ دھوئیں کے سائے میں

لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ

نه خنک است و نه آرام بخش،

که نه هرگز سرد شود و نه خوش نسیم گردد.

neither cool nor good.

جو نہ ٹھنڈا ہوگا اور نہ راحت بخش

إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ

اینان پیش از این از نازپروردگان خود کامه و سرکش بودند،

این عذاب آنها را بدین سبب است که از این پیش به ناز و نعمت پرداختند.

before they lived at ease,

بے شک وہ اس سے پہلے خوش حال تھے

وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنثِ الْعَظِيمِ

و همواره بر گناهان بزرگ پافشاری داشتند،

و بر گناه بزرگ (شرک و عناد) لجاجت و اصرار داشتند.

and persisted in the great sin

اور بڑے گناہ (شرک) پر اصرار کیا کرتے تھے

وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ

و پیوسته می گفتند: آیا هنگامی که مردیم و خاک و استخوان شدیم، آیا به راستی برانگیخته می شویم؟!

و دایم می‌گفتند: آیا ما چون مردیم و خاک و استخوان پوسیده شدیم باز هم ما زنده می‌شویم؟

and constantly said: `what, when we are dead and become dust and bones, shall we then be restored to life?

اور کہا کرتے تھے کیا جب ہم مر جائیں گے اور مٹی اور ہڈیاں ہو جائیں گے تو کیا ہم پھر اٹھاے جائیں گے

أَوَ آبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ

و آیا پدران گذشته ما نیز برانگیخته می شوند؟!

و آیا پدران گذشته ما زنده خواهند شد؟

what, and our fathers, the ancients? `

اور کیا ہمارے اگلے باپ دادا بھی

قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ

بگو: بی تردید همه پیشینیان وهمه پسینیان،

بگو: البته تمام خلق اولین و آخرین،

say: `those of ancient times and those of later times

کہہ دو بے شک پہلے بھی اور پچھلے بھی

لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ

برای وعده گاه روزی معین گرد آورده خواهند شد.

همه در وعده گاه روز معیّن محشر گرد آورده می‌شوند.

shall be gathered together to the appointed time on a known day. `

ایک معین تاریخ کے وقت پر جمع کیے جاویں گے

ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ

آن گاه شما ای گمراهان انکار کننده!

آن گاه شما ای گمراهان منکر (قیامت).

then you went astray, you that belied,

پھر بے شک تمہیں اے گمراہو جھٹلانے والو

لَآكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ

قطعاً از درختی که از زقّوم است [و دارای مایعی جوشان و بسیار بدمزه و بدبوست] خواهید خورد؛

از درخت زقّوم تلخ دوزخ البته خواهید خورد.

you shall eat (the fruit) of the tree of zakkum.

البتہ تھوہر کا درخت کھانا ہوگا

فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ

و شکم ها را از آن پر خواهید کرد،

تا آنکه شکم را از آن پر می‌سازید.

you shall fill your bellies with it,

پھر اس سے پیٹ بھرنے ہوں گے

فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ

و روی آن از آب جوشان خواهید نوشید،

آن‌گاه همه از آب گرم جهنم بر روی آن می‌آشامند.

and drink boiling water on top of that,

پھر اس پر کھولتا ہوا پانی پینا ہوگا

فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ

مانند نوشیدن شترانی که به شدت تشنه اند؛

بدان‌سان از عطش، آن آب را می‌نوشید که شتران تشنه آب می‌آشامند.

and you will drink as the lapping of thirsty camels.

پھر پینا ہو گا پیاسے اونٹوں کا سا پینا

هَذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ

این است پذیرایی از آنان در روز جزا.

این است طعام و شراب کافران در روز جزا.

such shall be your hospitality on the day of recompense.

قیامت کے دن یہ ان کی مہمانی ہو گی

نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ

ما شما را آفریدیم، پس چرا [آفرینش دوباره خود را پس از مرگ] باورنمی کنید؟

ما شما را بیافریدیم پس چرا تصدیق نمی‌کنید؟

we created you, why will you not believe!

ہم نے ہی تمہیں پیدا کیا ہے پس کیوں تم تصدیق نہیں کرتے

أَفَرَأَيْتُم مَّا تُمْنُونَ

آیا از [حالات و دگرگونی های] نطفه ای که در رحم می ریزید آگاه هستید؟

آیا ندیدید (و به حقیقت در نیافتید) که نخست شما نطفه‌ای (بی‌قدر و قابلیّت) بودید؟

have you thought about what (sperm) you ejaculate?

بھلا دیکھو (تو) (منی) جو تم ٹپکاتے ہو

أَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ

آیا شما آن را [تا انسانی معتدل و آراسته شود] می آفرینید یا ما آفریننده ایم؟

آیا شما خود آن نطفه را (به صورت فرزند انسان) می‌آفرینید یا ما آفریننده‌ایم؟

did you create it, or are we the creator?

کیا تم اسے پیدا کرتے ہو یا ہم ہی پیدا کرنے والے ہیں

نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

ماییم که مرگ را میان شما مقدّر کردیم، و هیچ چیز ما را [در جاری کردن مرگ بر شما] مغلوب نمی کند.

ما مرگ را بر همه شما مقدّر ساختیم و هیچ کس بر قدرت ما سبق نتواند برد.

it was we who decreed death among you. we will not be surpassed

ہم نے ہی تمہارے درمیان موت مقرر کر دی ہے اور ہم عاجز نہیں ہیں

عَلَى أَن نُّبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ

[آری، مرگ را مقدّر کردیم] تا امثال شما را جایگزین شما کنیم و شما را به صورتی که نمی دانید آفرینشی تازه و جدید بخشیم،

در اینکه شما را فانی کرده و خلقی دیگر مثل شما بیافرینیم و شما را به صورتی (در جهانی دیگر) که اکنون از آن بی‌خبرید برانگیزیم.

that we will change you and cause you to grow again in a way you do not know.

اس بات سے کہ ہم تم جیسے لوگ بدل لائیں اور تمہیں ایسی صورت میں بنا کھڑا کریں جو تم نہیں جانتے

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَى فَلَوْلَا تَذكَّرُونَ

و به راستی پیدایش نخستین را [که جهان فعلی است] شناختید، پس چرا متذکّر [پدید شدن جهان دیگر] نمی شوید؟!

و بی‌شک شما از نشأه اوّل خود آگاه شدید (که از عدم به وجودتان آوردیم) پس چرا متذکر (عالم آخرت) نمی‌شوید؟

you have surely known of the first creation. why then, will you not remember!

اور تم پہلی پیدائش کو جان چکے ہو پھر کیوں تم غور نہیں کرتے

أَفَرَأَيْتُم مَّا تَحْرُثُونَ

مرا خبر دهید آنچه را می کارید،

آیا دیدید تخمی را که در زمین می‌کارید؟

ponder upon the soil you till,

بھلا دیکھو جو کچھ تم بولتے ہو

أَأَنتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ

آیا شما آن را می رویانید، یا ما می رویانیم؟

آیا شما آن تخم را می‌رویانید یا ما رویاننده‌ایم؟

is it you that sow it, or are we the sower?

کیا تم اسے اگاتے ہو یا ہم اگانے والے ہیں

لَوْ نَشَاء لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ

به یقین اگر بخواهیم، آن را ریز ریز کرده و خاشاک می کنیم که متأسف و شگفت زده می شوید،

اگر ما بخواهیم کشت و زرع شما را خشک و تباه می‌سازیم تا با حسرت و ندامت به سخنان بیهوده پردازید.

if we will, we would make it broken stubble and you would remain wondering,

اگر ہم چاہیں تو اسے چورا چورا کر دیں پھر تم تعجب کرتے رہ جاؤ

إِنَّا لَمُغْرَمُونَ

[و می گویید:] مسلماً ما خسارت زده ایم،

(و گویید) که ما سخت در زیان و غرامت افتادیم.

(saying:) `we are laden with debts!

کہ بے شک ہم پر تو تاوان پڑ گیا

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

بلکه ناکام و محرومیم

بلکه به کلی محروم گردیدیم.

rather, we have been prevented! `

بلکہ ہم بے نصیب ہو گئے

أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاء الَّذِي تَشْرَبُونَ

به من خبر دهید آبی که می نوشید،

آیا آبی را که شما می‌نوشید متوجهید؟

have you thought about the water you drink?

بھلا دیکھو تو سہی وہ پانی جو تم پیتے ہو

أَأَنتُمْ أَنزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنزِلُونَ

آیا شما آن را از ابر باران زا فرود آورده اید یا ما فرود آورنده ایم؟

آیا شما آن آب را از ابر فرو ریختید یا ما نازل ساختیم؟

is it you that send it down from the clouds or we?

کیا تم نے اسے بادل سے اتارا ہے یا ہم اتارنے والے ہیں

لَوْ نَشَاء جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ

اگر بخواهیم آن را تلخ می گردانیم، پس چرا سپاس گزاری نمی کنید؟

اگر می‌خواستیم آن آب را شور و تلخ می‌گردانیدیم، پس چرا شکرگزاری نمی‌کنید؟!

if we will, we would make it bitter, why then do you not give thanks?

اگر ہم چاہیں تو اسے کھاری کر دیں پس کیوں تم شکر نہیں کرتے

أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ

به من خبر دهید آتشی که می افروزید،

آیا آتشی که روشن می‌کنید می‌نگرید؟

have you thought about the fire you kindle?

بھلا دیکھو تو سہی وہ آگ جو تم سلگاتے ہو

أَأَنتُمْ أَنشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنشِؤُونَ

آیا شما درختش را به وجود آورده اید یا ما به وجود آوردنده ایم؟

آیا شما درخت آن را آفریدید یا ما آفریدیم؟

is it you that originated its tree, or are we the originator?

کیا تم نے اس کا درخت پیدا کیا ہے یا ہم پیدا کرنے والے ہیں

نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِّلْمُقْوِينَ

ما آن را وسیله تذکر و مایه استفاده برای صحرانشینان و بیابانگردان قرار داده ایم.

ما آن را مایه پند و عبرت و توشه مسافران (کوه و بیابان عالم) گردانیدیم.

we have made it a reminder, and a blessing to the traveler.

ہم نے اسے یادگار اور مسافروں کے لیے فائدہ کی چیز بنا دیا ہے

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به نام پروردگار بزرگت تسبیح گوی.

پس (ای رسول) به نام بزرگ خدای خود تسبیح گو.

then, exalt the name of your lord, the great.

پس اپنے رب کے نام کی تسبیح کر جو بڑا عظمت والا ہے

فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ

پس به جایگاه ستارگان سوگند می خورم،

سوگند به مواقع نزول ستارگان (یا آیات کریمه قرآن).

i swear by the fallings of the stars

پھر میں تاروں کے ڈوبنے کی قسم کھاتا ہوں

وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ

و اگر بدانید بی تردید این سوگندی بس بزرگ است.

و این سوگند اگر بدانید بسی سوگند بزرگی است.

and that is a mighty oath, if you but knew

اور بے شک اگر سمجھو تو یہ بڑی قسم ہے

إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ

که یقیناً این قرآن، قرآنی است ارجمند و باارزش؛

که این قرآن کتابی بسیار بزرگوار و سودمند و گرامی است.

it is indeed a glorious koran,

کہ بے شک یہ قرآن بڑی شان والا ہے

فِي كِتَابٍ مَّكْنُونٍ

[که] در کتابی مصون از هر گونه تحریف و دگرگونی [به نام لوح محفوظ جای دارد.]

که در لوح محفوظ سرّ حق مقام دارد.

in a book protected (from tampering)

ایک پوشیدہ کتاب میں لکھا ہوا ہے

لَّا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ

جز پاک شدگان [از هر نوع آلودگی] به [حقایق و اسرار و لطایف] آن دسترسی ندارند.

که جز دست پاکان (و فهم خاصّان) بدان نرسد.

which none shall touch except the purified;

جسے بغیر پاکو ں کے اور کوئی نہیں چھوتا

تَنزِيلٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ

نازل شده از سوی پروردگار جهانیان است.

تنزیلی از پروردگار عالم است.

a sending down from the lord of all the worlds.

پروردگار عالم کی طرف سے نازل ہوا ہے

أَفَبِهَذَا الْحَدِيثِ أَنتُم مُّدْهِنُونَ

آیا شما نسبت به این گفتار سهل انگاری می کنید [و آن را قابل اعتنا نمی دانید؟!]

آیا با این سخن (آسمانی) باز انکار و نفاق می‌ورزید؟

what, do you hold this discourse in disdain,

سو کیا تم اس کلام کو سرسری بات سمجھتے ہو

وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ

و فقط نصیب خود را این قرار می دهید که آن را انکار کنید؟!

و بهره خود را تکذیب آن قرار می‌دهید؟

do you make it your provision to belie it?

اور اپنا حصہ تم یہی لیتے ہو کہ اسے جھٹلاتے ہو

فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

پس چرا هنگامی که روح به گلوگاه می رسد،

پس چرا هنگامی که جان کسی به گلو رسد.

why, then, when the soul leaps up to the throat of the dying

پھر کس لیے روح کو روک نہیں لیتے جب کہ وہ گلے تک آ جاتی ہے

وَأَنتُمْ حِينَئِذٍ تَنظُرُونَ

و شما در آن وقت نظاره گر هستید [و هیچ کاری از شما ساخته نیست!]

و شما وقت مرگ (بر بالین آن مرده حاضرید و او را) می‌نگرید.

and you are watching at that time

اورتم اس وقت دیکھا کرتے ہو

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنكُمْ وَلَكِن لَّا تُبْصِرُونَ

و ما به او از شما نزدیک تریم، ولی نمی بینید.

و ما به او از شما نزدیکتریم لیکن شما بصیرت ندارید.

we are nearer to him than you, but you do not see

اور تم سے زیادہ ہم اس کے قرب ہوتے ہیں لیکن تم نہیں دیکھتے

فَلَوْلَا إِن كُنتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ

[آری] پس چرا اگر شما پاداش داده نمی شوید [و به گمان خود قیامتی در کار نیست و شما را قدرتی بزرگ و فراتر است؟]

پس چرا اگر حیات به دست شما و طبیعت است و شما را آفریننده‌ای نیست.

why then, if you are not revived,

پس اگر تمہارا حساب کتاب ہونے والا نہیں ہے

تَرْجِعُونَهَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ

آن [روح به گلوگاه رسیده] را [به بدن محتضر] برنمی گردانید، اگر [در ادعای خود] راستگویید؟

روح را دوباره به بدن مرده باز نمی‌گردانید اگر راست می‌گویید؟

do you not restore his soul, if you are truthful?

تو تم اس روح کو کیوں نہیں لوٹا دیتے اگر تم سچے ہو

فَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ

پس اگر [جان به گلو رسیده] از مقربان باشد،

پس (بدانید آن که بمیرد) اگر از مقربان درگاه خداست.

if he is among the near

پھر (جب قیامت آئے گی) اگر وہ مقربین میں سے ہے

فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِيمٍ

[در] راحت و آسایش و بهشت پرنعمت [خواهد بود.]

آنجا در آسایش و نعمت و بهشت ابدی است.

there shall be calmness and ease, a garden of delight.

تو (اس کے لیے) راحت اور خوشبو میں اور عیش کی باغ ہیں

وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

و اگر از سعادتمندان باشد،

و اگر از اصحاب یمین است.

if he is a companion of the right

اور اگر وہ داہنے والوں میں سے ہے

فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ

[به او گفته می شود:] از سوی سعادتمندان بر تو سلام باد.

پس (وی را بشارت دهید که) تو را (از هر رنج و درد و الم) ایمنی و سلامت است.

(he will be greeted with): `peace be upon you, companion of the right! `

تو اے شخص تو جو داہنے والوں میں سے ہے تجھ پر سلام ہو

وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ

و اما اگر از انکار کنندگان [حقایق و] گمراه باشد،

و اما اگر از منکران و گمراهان است.

but, if he is of those who belied, and went astray,

اور اگر وہ جھٹلانے والے گمراہوں میں سے ہے

فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ

پذیرایی از او با آب جوشان است،

نصیبش حمیم جهنم است.

there shall be a hospitality of boiling water,

تو کھولتا ہوا پانی مہمانی ہے

وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ

و وارد شدن به دوزخ است.

و جایگاهش آتش دوزخ است.

and a roasting in hell.

اور دوزخ میں داخل ہونا ہے

إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ

[آنچه درباره این سه طایفه بیان شد،] بی تردید این است همان حقّ یقینی.

این (وعد و وعید) البته یقین و حق و حقیقت است.

indeed, this is the certain truth.

بے شک یہ تحقیقی یقینی بات ہے

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

پس به نام پروردگار بزرگت تسبیح گوی.

پس به نام بزرگ خدای خود تسبیح گوی.

so exalt the name of your lord, the great.

پس اپنے رب کی نام تسبیح کر جو بڑا عظمت والا ہے