بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

سوگند به انجیر و زیتون

قسم به تین و زیتون (دو میوه معروف انجیر و زیت یا دو معبد بزرگ کعبه و بیت المقدس).

by the fig and the olive!

انجیر اور زیتون کی قسم ہے

وَطُورِ سِينِينَ

و سوگند به طور سینا

و قسم به طور سینا.

and the mount, sinai,

اور طور سینا کی

وَهَذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ

و سوگند به این [مکه] شهر امن

و قسم به این شهر امن و امان (مکّه معظّم).

and this safe country (mecca)!

اور اس شہر (مکہ) کی جو امن والا ہے

لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ

که ما انسان را در نیکوترین نظم و اعتدال و ارزش آفریدیم.

که ما انسان را در نیکوترین صورت (در مراتب وجود) بیافریدیم.

indeed, we created the human with the fairest stature

بے شک ہم نے انسان کو بڑے عمدہ انداز میں پیدا کیا ہے

ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ

آن گاه او را [به سبب گناهکاری] به [مرحله] پست ترینِ پَستان بازگرداندیم.

سپس (به کیفر کفر و گناهش) به اسفل سافلین (جهنم و پست‌ترین رتبه امکان) برگردانیدیم.

and we shall return him to the lowest of the low,

پھر ہم نے اسے سب سے نیچے پھینک دیا ہے

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

مگر آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند، پس آنان را پاداشی بی منت و همیشگی است.

مگر آنان که ایمان آورده و نیکوکار شدند که به آنها پاداش دائمی (بهشت ابد) عطا کنیم.

except the believers who do good works, for theirs shall be an unfailing recompense.

مگر جو ایمان لائے اور نیک کام کئے سو ان کے لیے تو بے انتہا بدلہ ہے

فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ

[ای انسان!] پس چه چیزی تو را بعد [از این همه دلایل] به تکذیب دین و [روز قیامت] ، وامی دارد؟

پس (ای انسان مشرک ناسپاس) چه تو را بر آن داشت که دین حق و روز جزا را تکذیب کنی؟

so, what then shall belie you concerning the recompense?

پھر اس کے بعد آپ کو قیامت کے معاملہ میں کون جھٹلا سکتا ہے

أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ

آیا خدا بهترین داوران نیست؟

آیا خدا مقتدرترین و عادل‌ترین حکمفرمایان عالم نیست؟

is allah not the most just of judges!

کیا الله سب حاکموں سے بڑا حاکم نہیں (ضرور ہے)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ

بخوان به نام پروردگارت که [همه آفریده ها را] آفریده؛

(ای رسول گرامی برخیز و قرآن را) به نام پروردرگارت که خدای آفریننده عالم است (بر خلق) قرائت کن.

read (prophet muhammad) in the name of your lord who created,

اپنے رب کے نام سے پڑھیئے جس نے سب کو پیدا کیا

خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ

[همان که] انسان را از علق به وجود آورد.

آن خدایی که آدمی را از خون بسته (که تحول نطفه است) بیافرید.

created the human from a (blood) clot.

انسان کو خون بستہ سے پیدا کیا

اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ

بخوان در حالی که پروردگارت کریم ترین [کریمان] است.

بخوان و (بدان که) پروردگار تو کریم‌ترین کریمان عالم است.

read! your lord is the most generous,

پڑھیئے اور آپ کا رب سب سے بڑھ کر کرم والا ہے

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ

همان که به وسیله قلم آموخت،

آن خدایی که بشر را علم نوشتن به قلم آموخت.

who taught by the pen,

جس نے قلم سے سکھایا

عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ

[و] به انسان آنچه را نمی دانست تعلیم داد.

به آدمی آنچه را که نمی‌دانست تعلیم داد.

taught the human what he did not know.

انسان کو سکھایا جو وہ نہ جانتا تھا

كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى

این چنین نیست [که انسان سپاس گزار باشد] مسلماً انسان سرکشی می کند.

راستی که انسان سرکش و مغرور می‌شود.

indeed, surely the human is very insolent

ہرگز نہیں بے شک آدمی سرکش ہو جاتا ہے

أَن رَّآهُ اسْتَغْنَى

برای اینکه خود را بی نیاز می پندارد.

چون که خود را در غنا و دارایی ببیند.

that he sees himself sufficed.

جب کہ اپنے آپ کو غنی پاتا ہے

إِنَّ إِلَى رَبِّكَ الرُّجْعَى

بی تردید بازگشت به سوی پروردگار توست.

محققا (پس از مرگ) باز گشت به سوی پروردگار تو خواهد بود.

indeed, to your lord is the returning.

بے شک آپ کے رب ہی کی طرف لوٹ کر جانا ہے

أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى

مرا خبر ده، آیا آن کسی که باز می دارد،

دیدی آن کس را که منع (و تمسخر) می‌کرد؟

what do you think? have you seen he who forbids

کیا آپ نے اس کو دیکھا جو منع کرتا ہے

عَبْدًا إِذَا صَلَّى

بنده ای را هنگامی که نماز می خواند؟

آن بنده خدای را که به نماز مشغول شد؟ (مراد ابو جهل است که بر نماز، پیغمبر و اصحابش را به مسخرگی می‌آزرد).

a worshiper when he prays.

ایک بندے کو جب کہ وہ نماز پڑھتا ہے

أَرَأَيْتَ إِن كَانَ عَلَى الْهُدَى

مرا خبر ده، اگر این بنده نمازگزار بر راه راست باشد

آیا چه می‌بینی اگر آن بنده (یا رسول) به راه راست باشد.

have you seen if he was upon guidance

بھلا دیکھو تو سہی اگر وہ راہ پر ہوتا

أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى

یا [دیگران را] به پرهیزکاری وادارد؟ [آیا آن بازدارنده سزاوار کیفر سخت نیست؟]

و خلق را به تقوا و پرهیزکاری امر کند (حال آنکه او را از نماز باز می‌دارد چگونه خواهد بود).

or orders piety?

یا پرہیز گاری سکھاتا

أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى

مرا خبر ده، اگر این بازدارنده [دین را] تکذیب کند و [از فرمان حق] روی برگرداند [مستحق می ازات سخت نیست؟!]

آیا شما مردم بر این کس که حق را تکذیب می‌کند و (از رسول او) رو می‌گرداند چه رأی می‌دهید؟

what do you think? have you seen if he belies and turns away,

بھلا دیکھو تو سہی اگر اس نے جھٹلایا اور منہ موڑ لیا

أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى

مگر ندانسته که قطعاً خدا [همه کارهایش را] می بیند؟

آیا او ندانست که خدا (اعمال زشتش را) می‌بیند (و از او روزی انتقام می‌کشد).

does he not know that allah sees?

تو کیا وہ نہیں جانتا کہ الله دیکھ رہا ہے

كَلَّا لَئِن لَّمْ يَنتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ

این چنین نیست که می پندارد [که ما کارهایش را زیرنظر نداریم،] اگر [از کارهایش] باز نایستد، به شدت موی جلوی سرش را می گیریم [و به سوی دوزخ می کشانیم.]

هرگز (این را نداند) ، اگر او (از کفر و ظلم و تکذیبش) دست نکشد البته ما موی پیشانیشن (به قهر و انتقام) بگیریم.

indeed, if he does not desist, we will seize him by the forelock,

ہرگزایسا نہیں چاہیئے اگر وہ باز نہ آیا تو ہم پیشانی کے بال پکڑ کر گھسیٹیں گے

نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ

[آری] موی جلوی سر دروغگوی خطاپیشه را

آن پیشانی دروغزن خطا پیشه را (به خاک هلاک کشیم).

a lying, sinful forelock.

پیشانی جھوٹی خطا کار

فَلْيَدْعُ نَادِيَه

پس [اگر بخواهد] اهل می لس و انجمنش را [برای یاری دادنش] فرا خواند،

آن گاه او هر که از قبیله و عشیره خود را خواهد بخواند (که از هلاکش برهانند و هیچ کس نتواند).

so, let him call upon his way!

پس وہ اپنے مجلس والوں کو بلا لے

سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ

ما هم به زودی مأموران آتش دوزخ را فرا می خوانیم.

ما هم زبانیه دوزخ را (که فرشتگان قهر و عذاب و مأموران آتش جهنم‌اند، بر گرفتن او) می‌خوانیم.

we, will call the zabania (the harsh angels of hell).

ہم بھی مؤکلین دوزخ کو بلا لیں گے

كَلَّا لَا تُطِعْهُ وَاسْجُدْ وَاقْتَرِبْ

این چنین نیست [که بتواند برای نجات خود کاری کند] ، هرگز از او اطاعت مکن، و سجده کن و به خدا تقرب جوی.

(ای رسول گرامی) چنین نیست (که ابو جهل پنداشته که تو را به زجر و ظلم مطیع خود تواند کرد) تو هیچ از او اطاعت مکن و به نماز و سجده خدا پرداز و به حق نزدیک شو (که سجده و نماز موجب قرب حضرت بی نیاز است).

no, indeed; do not obey him! prostrate and come nearer (to allah).

ہر گز ایسا نہیں چاہیئے آپ اس کا کہانہ مانیے اور سجدہ کیجیئے اور قرب حاصل کیجیئے