مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ

[به آنان گویند:] شما را چه شده که یکدیگر را [برای رهایی از عذاب] یاری نمی دهید؟

(به آنان خطاب شود که) چرا شما (در دفع عذاب) به یکدیگر نصرت نمی‌کنید؟

`why do you not help one another?

تمہیں کیا ہوا کہ آپس میں ایک دوسرےے کی مدد نہیں کرتے

بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ

[نه اینکه نمی توانند یکدیگر را یاری دهند] بلکه آنان امروز فروتنانه تسلیم [قدرت حق] هستند،

بلکه در این روز آنها همه سخت تسلیم و ذلیلند.

no, today they will resign themselves in submission,

بلکہ آج کے دن وہ سر جھکائے کھڑے ہوں گے

وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ

به یکدیگر رو کرده از هم می پرسند: [این چه وضعی است؟]

و در آن هنگامه برخی از آنان به بعضی دیگر رو نموده (یعنی مرئوسین با رؤسا) سؤال و جواب کنند.

and approach each other with questions,

اور ایک دوسرے کی طرف متوجہ ہو کر پوچھے گا

قَالُوا إِنَّكُمْ كُنتُمْ تَأْتُونَنَا عَنِ الْيَمِينِ

[پس پیروان گمراه به پیشوایان گمراه کننده] می گویند: همانا شما از راه خیرخواهی به سوی ما می آمدید، [ولی کارتان جز فریب و نیرنگ نبود!]

گویند: شما بودید که از سمت راست (و چپ برای فریب) ما می‌آمدید.

saying: `you used to come to us from the right hand. `

کہیں گے بے شک تم ہمارے پاس دائیں طرف سے آتے تھے

قَالُوا بَل لَّمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ

می گویند: [ما را تقصیری نیست] بلکه خود شما اهل ایمان نبودید،

آنها جواب دهند (که به ما مربوط نیست) بلکه شما خود ایمان نیاوردید.

but they reply: `rather, you were not believers.

کہیں گے بلکہ تم خود ہی ایمان والے نہیں تھے

وَمَا كَانَ لَنَا عَلَيْكُم مِّن سُلْطَانٍ بَلْ كُنتُمْ قَوْمًا طَاغِينَ

و ما را بر شما هیچ تسلطی نبود، بلکه شما مردمی طغیان گر و سرکش بودید.

و ما بر شما تسلط و حجتی نداشتیم بلکه شما خودتان طاغی و سرکش مردمی بودید.

we had no authority over you, but you were an insolent nation.

اور ہمیں تم پر کوئی زور نہیں تھا بلکہ تم ہی سرکش لوگ تھے

فَحَقَّ عَلَيْنَا قَوْلُ رَبِّنَا إِنَّا لَذَائِقُونَ

اکنون فرمان عذاب پروردگارمان بر ما محقق و ثابت شد که همه ما چشندگان عذاب خواهیم بود.

پس امروز بر همه ما وعده (انتقام) خدایمان حتمی است، و البته عذاب را خواهیم چشید.

the statement of our lord is realized against us, and we are tasting it,

پھر ہم سب پر ہمارے رب کا قول پورا ہو گیا کہ ہم سب عذاب چکھنے والے ہیں

فَأَغْوَيْنَاكُمْ إِنَّا كُنَّا غَاوِينَ

[سبک مغزی و تعصّب شما زمینه گمراهی شما شد] پس ما شما را گمراه کردیم؛ زیرا خودمان گمراه بودیم،

و ما شما را بدین سبب گمراه کردیم که خود گمراه بودیم.

we perverted you, indeed, we were perverts. `

پھر ہم نے تمہیں بھی گمراہ کیا ہم خود بھی گمراہ تھے

فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ

پس بی تردید همه 2آنان در آن روز در عذاب شریک اند،

و در آن روز آنها همه در عذاب مشترکند.

therefore, on that day they will all share our punishment.

پھر اس دن عذاب میں وہ سب یکساں ہو ں گے

إِنَّا كَذَلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ

ما با می رمان این گونه رفتار می کنیم؛

ما چنین از بد کاران انتقام می‌کشیم.

as such we shall deal with the evildoers.

بے شک ہم مجرمو ں سے ایسا ہی سلوک کیا کرتے ہیں

إِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ

زیرا آنان چنین بودند که هر زمان به آنان می گفتند: معبودی جز خدا نیست، تکبّر می کردند،

آنها بودند که چون لا اله الاّ اللّه (کلمه توحید) به ایشان گفته می‌شد (از قبول آن) سرکشی می‌کردند.

for when it was said to them: `there is no god except allah, ` they were always proud

بے شک وہ ایسے تھے کہ جب ان سے کہا جاتا تھا کہ سوائے الله کے اور کوئی معبود نہیں تو وہ تکبر کیا کرتے تھے

وَيَقُولُونَ أَئِنَّا لَتَارِكُوا آلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُونٍ

و [همواره] می گفتند: آیا باید به خاطر شاعری دیوانه معبودان خود را رها کنیم؟!

و می‌گفتند: آیا ما به خاطر شاعر دیوانه‌ای دست از خدایان خود برداریم؟!

and said: `are we to renounce our gods for the sake of a mad poet? `

اور وہ کہتے تھے کیا ہم اپنے معبودوں کو ایک شاعر دیوانہ کے کہنے سے چھوڑ دیں گے

بَلْ جَاء بِالْحَقِّ وَصَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ

[چنین نیست که می پندارید] بلکه او حق را آورده و پیامبران را تصدیق کرده است.

(چنین نیست که آنها پنداشتند) بلکه (محمّد صلی الله علیه و آله پیغمبر بزرگی است که برای تعلیم و هدایت خلق عالم) با برهان روشن حق آمد و (حجت و معجزاتش) صدق پیغمبران پیشین را نیز اثبات کرد.

no, indeed, he has brought the truth, and confirmed the messengers.

بلکہ وہ حق لایا ہے اور اس نے سب رسولوں کی تصدیق کی ہے

إِنَّكُمْ لَذَائِقُو الْعَذَابِ الْأَلِيمِ

بی تردید شما [کوردلان] عذاب دردناک را خواهید چشید،

شما (که او را تکذیب کردید امروز) عذاب سخت و دردناک خواهید چشید.

you shall certainly taste the painful punishment:

بے شک اب تم دردناک عذاب چکھو گے

وَمَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

و جز آنچه که همواره انجام می دادید، پاداش داده نمی شوید،

و جز به کردارتان مجازات نمی‌شوید.

but you shall not be recompensed except for what you were doing.

اور تمہیں وہی بدلہ دیا جائے گا جو تم کیا کرتے تھے

إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ

جز بندگان خالص شده خدا [که از هر کیفری در امانند،]

(امروز همه مسئولند) جز بندگان پاک برگزیده خدا.

but for the sincere worshipers of allah,

مگر جو الله کے خاص بندے ہیں

أُوْلَئِكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَّعْلُومٌ

برای آنان رزق و روزی معین و ویژه ای است،

آنان را (در بهشت ابد) روزی جسمانی و روحانی (بی حساب) معیّن است.

there is waiting for them a known provision;

یہی لوگ ہیں جن کے لیے رزق معلوم ہے

فَوَاكِهُ وَهُم مُّكْرَمُونَ

میوه هایی [گوناگون] در حالی که مورد اکرام خواهند بود،

میوه‌های گوناگون بهشتی، و هم آنها (در آن عالم جاودانی) بزرگوار و محترمند.

fruits. and they are receivers of generosity

میوے اور انہیں کوعزت دی جائے گی

فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

در بهشت های پر نعمت،

در آن بهشت پر نعمت متنعّمند.

in the gardens of delight,

نعمتوں کے باغوں میں

عَلَى سُرُرٍ مُّتَقَابِلِينَ

در حالی که بر تخت هایی روبه روی یکدیگر [تکیه زده اند،]

بر تختهای عالی رو به روی یکدیگر نشسته‌اند.

sitting face to face upon couches,

ایک دوسرے کے سامنے تختوں پر

يُطَافُ عَلَيْهِم بِكَأْسٍ مِن مَّعِينٍ

جامی از نوشیدنی زلال و پاک گرداگردشان می گردانند،

(حور و غلمان) با جام شراب طهور بر آنان دور می‌زنند.

a goblet from a spring shall be passed round to them

ان میں صاف شراب کا دور چل رہا ہوگا

بَيْضَاء لَذَّةٍ لِّلشَّارِبِينَ

[نوشیدنی] سپید [و درخشنده] و لذت بخش برای نوشندگان،

شرابی سپید و روشن که آشامندگان لذت کامل برند.

white, a delight to the drinkers,

سفید پینے والوں کے لیے لذیذ ہوگی

لَا فِيهَا غَوْلٌ وَلَا هُمْ عَنْهَا يُنزَفُونَ

نه در آن مایه فساد [جسم و عقل] است، و نه از آن مست و بیهوش می شوند،

نه در آن می‌خمار و دردسری و نه مستی و مدهوشی است.

there is neither sickness in it, nor intoxication.

نہ اس میں درد سر ہوگا اور نہ انہیں اس سے نشہ ہوگا

وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ

و در کنارشان زنانی هستند که فقط به شوهرانشان عشق می ورزند.

و در بزم حضورشان حوران زیبا چشمی است که (جز به شوهر خود) به هیچ کس ننگرند.

and with them will be maidens (houris) who restrain their wide glances

اور ان کے پاس نیچی نگاہ والی بڑی آنکھوں والی ہوں گی

كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَّكْنُونٌ

گویا آنان [از سپیدی] تخم شترمرغی هستند که [زیر پر و بال] پوشیده شده اند [و هرگز دست کسی به آنان نرسیده است.]

گویی آن حوران (در سفیدی و لطافت) بیضه مکنونند[یعنی تخم شتر مرغ که بسیار خوشرنگ است و شتر مرغ آن را با پر خویش می‌پوشاند تا غبار بر آن ننشیند. (م) ].

as if they were hidden pearls.

گویا کہ وہ پردہ میں رکھے ہوئے انڈے ہیں

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ

پس برخی از آنان به برخی دیگر رو کرده از [حال] یکدیگر می پرسند.

در آنجا مؤمنان بعضی با بعضی به صحبت روی کنند.

they will go to one another asking each other questions.

پس وہ ایک دوسرے کی طرف متوجہ ہو کر آپس میں سوال کریں گے

قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّي كَانَ لِي قَرِينٌ

گوینده ای از آنان می گوید: همانا من [در دنیا] هم نشینی داشتم.

یکی از آنها گوید: (ای رفیقان بهشتی) مرا (در دنیا) همنشینی (کافر) بود.

one of them will say: `i had a companion

ان میں سے ایک کہنے والا کہے گا کہ میرا ایک ساتھی تھا