إِنْ هَذَا إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ

این [پند و اندرزها و تقسیم امور به حلال و حرام] جز شیوه پیشینیان [که اهل واپس گرایی و خرافات بودند] نیست،

این (مسأله حیات و موت کار طبیعت و خوی جهان و) سرنوشت همه پیشینیان است.

that is nothing but a habit of the ancients,

یہ تو بس پہلے لوگوں کی ایک عادت ہے

وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

و ما گرفتار عذابی [که تو ما را از آن بیم می دهی] نخواهیم شد.

و ما هرگز (پس از مرگ دیگر زنده نمی‌شویم و هرگز قیامت و ثواب و) عقابی نخواهیم داشت.

and we shall never be punished. `

اور ہمیں عذاب نہیں ہوگا

فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ

پس او را تکذیب کردند، و در نتیجه هلاکشان کردیم. بی تردید در این سرگذشت عبرتی بزرگ وجود دارد و [قوم هود] بیشترشان مؤمن نبودند،

الغرض، رسول حق را تکذیب کردند و ما هم آنان را هلاک گردانیدیم، همانا در این (هلاک قوم عاد) آیت عبرتی است، و بیشتر آنها ایمان نیاوردند.

so they belied him, so we destroyed them. surely, in that there is a sign; yet most of them do not believe.

پھر انہو ں نے پیغمبر کو جھٹلایا تب ہم نے انہیں ہلاک کر دیا البتہ اس میں بڑی نشانی ہے اور ان میں اکثر ایمان لانے والے نہیں

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و یقیناً پروردگارت همان توانای شکست ناپذیر و مهربان است.

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

surely, your lord is the almighty, the most merciful.

اور بے شک تیرا رب زبردست رحم کرنے والا ہے

كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ

قوم ثمود پیامبران را تکذیب کردند،

قوم ثمود نیز رسولان خدا را تکذیب کردند.

thamood, belied their messengers.

قوم ثمود نے پیغمبروں کو جھٹلایا

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَالِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ

هنگامی که برادرشان صالح به آنان گفت: آیا [از سرانجام شرک و طغیان که خشم و عذاب خداست] نمی پرهیزید؟

هنگامی که مهربان برادرشان صالح به آنها گفت: آیا متّقی و خدا ترس نمی‌شوید؟

their brother salih said to them: `will you not be cautious?

جب ان سے ان کے بھائی صالح نے کہا کیا تم ڈرتے نہیں

إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ

بی تردید من برای شما فرستاده ای امینم،

من برای شما پیغمبری بسیار امین (و خیر خواه) هستم.

i am for you an honest messenger.

میں تمہارے لیے امانت دار رسول ہوں

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

بنابراین از خدا پروا کنید و از من فرمان ببرید،

پس از خدا بترسید و راه طاعت من پیش گیرید.

so fear allah, and obey me.

پس الله سے ڈرو اور میرا کہا مانو

وَمَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلَى رَبِّ الْعَالَمِينَ

و من از شما بر ابلاغ رسالتم هیچ پاداشی نمی خواهم، پاداش من فقط بر عهده پروردگار جهانیان است،

و من اجری از شما برای رسالت نمی‌خواهم و چشم پاداش جز به خدای عالم ندارم.

for this i ask of you no wage; my wage falls only upon the lord of the worlds.

اور میں تم سے اسپر کوئی مزدوری نہیں مانگتا میری مزدوری تو بس رب العالمین کے ذمہ ہے

أَتُتْرَكُونَ فِي مَا هَاهُنَا آمِنِينَ

آیا شما را در آنچه در این دنیا [از نعمت و رفاه هست] ایمن و آسوده [از تغییر و زوال] رهایتان خواهند کرد؟!

آیا (تصور می‌کنید که تا ابد) ایمن از مرگ در این ناز و نعمت دنیا خواهید ماند؟

will you be left secure in this,

کیا تمہیں ان چیزو ں میں یہاں بے فکری سے رہنے دیا جائے گا

فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

در بوستان ها و چشمه سارها،

(گمان دارید) در این باغهای باصفا و چشمه‌های آب گوارا،

amidst gardens and fountains,

یعنی باغوں اور چشموں میں

وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ

و کشتزارها و درختان خرمایی که شکوفه هایشان انبوه و باطراوت و لطیف است؟

و مزارع و کشتزار و نخل و آن شکوفه‌های لطیف و زیبایش (همیشه زنده‌اید).

sown fields and palmtrees, with slender spathes.

اور کھیتوں اور کھجوروں میں جن کا خوشہ ملائم ہے

وَتَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا فَارِهِينَ

و ماهرانه و هنرمندانه از کوه ها خانه هایی می تراشید؟ [به امید آنکه از هر آسیبی حتی مرگ در امان بمانید!!]

و خیال می‌کنید دائم در این عماراتی که در کوهستان (و ییلاقات) با کمال دقت بنا کرده‌اید به آسایش تعیّش می‌کنید؟

will you still hew your dwellings in the mountains?

او رتم پہاڑوں کوتراش کر تکلف کے گھر بناتے ہو

فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

بنابراین از خدا پروا کنید و مرا فرمان ببرید،

پس از خدا بترسید و راه اطاعت من پیش گیرید.

so fear allah and obey me.

پس الله سے ڈرو اور میرا کہا مانو

وَلَا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ

و از فرمان اسراف گران اطاعت نکنید،

و از رفتار رؤسای مسرف و ستمگر پیروی نکنید.

do not obey the order of the wasteful,

اوران حد سے نکلنے والوں کا کہا مت مانو

الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ

همانان که در زمین فساد می کنند و به اصلاح گری نمی پردازند.

که آن مردم در زمین همه گونه فساد می‌کنند و هیچ گونه به اصلاح (حال خلق) نمی‌پردازند.

who corrupt in the earth, and do not reform. `

جو زمین میں فساد کرتے ہیں اور اصلاح نہیں کرتے

قَالُوا إِنَّمَا أَنتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ

گفتند: جز این نیست که تو از جادوشدگانی،

قوم صالح گفتند: به یقین تو را سحر کرده‌اند (که دعوی نبوت می‌کنی).

they replied: `surely, you are one of those bewitched.

کہنے لگے تم پر تو کسی نے جادو کیا ہے

مَا أَنتَ إِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَا فَأْتِ بِآيَةٍ إِن كُنتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

تو جز بشری مانند ما نیستی، اگر راست می گویی معجزه ای بیاور.

(و گرنه) تو هم مثل ما بشری بیش نیستی، اگر راست می‌گویی معجزی بیاور.

you are but a human like ourselves. produce for us a sign, if you are of the truthful. `

توبھی ہم جیسا ایک آدمی ہے سو کوئی نشانی لے آ اگر تو سچا ہے

قَالَ هَذِهِ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ

گفت: این ماده شتری است [که به اذن خدا به عنوان معجزه من از دل کوه بیرون آمد] سهمی از آب [این چشمه] برای او، و سهم روز معینی برای شماست،

صالح گفت: این ناقه (معجزه من) است، آب نهر را روزی ناقه بنوشد و روزی شما بنوشید.

he said: `here is a shecamel. she shall have her share of water as you have yours on an appointed day.

کہا یہ اونٹنی ہے اسکے پینے کا ایک دن ہے اور یک دن معین تمہارے پینے کے لیے ہے

وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ

آسیبی به او نرسانید که عذاب روزی بزرگ شما را فرا می گیرد.

و هرگز سوء قصدی بر ناقه مکنید که به عذاب روزی بزرگ و سخت گرفتار خواهید شد.

do not touch her with malice so that punishment of a dreadful day seizes you. `

اور اسے برائی سے ہاتھ نہ لگانا ورنہ تمہیں بڑے دن کا عذاب آ پکڑے گا

فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا نَادِمِينَ

پس ناقه را پی کردند و [از کار خود] پشیمان شدند،

قوم صالح ناقه را پی کردند، سپس از کار خود پشیمان شدند.

yet they hamstrung her, and in the morning they were remorseful,

سو انہوں نے اس کے پاؤں کاٹ ڈالے پھر پشیمان ہوئے

فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ

در نتیجه عذاب آنان را فرا گرفت. بی تردید در این سرگذشت، عبرتی بزرگ وجود دارد و [قوم صالح] بیشترشان مؤمن نبودند،

آن گاه عذاب موعود آنان را درگرفت (و هلاک گردیدند) . همانا در هلاک این قوم آیت عبرتی (برای دیگران) بود، و اکثر آنها ایمان نیاوردند.

and the punishment seized them. surely, in that there is a sign. yet most of them do not believe.

پھر انہیں عذاب نے آ پکڑا البتہ اس میں بڑی نشانی ہے اور ان میں سے اکثر ایمان لانے والے نہیں

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ

و یقیناً پروردگارت همان توانای شکست ناپذیر و مهرباناست.

و همانا خدای تو بسیار مقتدر و مهربان است.

your lord, he is the almighty, the most merciful.

اوربے شک تیرا رب زبردست رحم کرنے والا ہے