بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

عَمَّ يَتَسَاءلُونَ

درباره چه چیز از یکدیگر می پرسند؟

(مردم) از چه خبر مهمی پرسش و گفتگو می‌کنند؟

what do they question each other about!

کس چیز کی بابت وہ آپس میں سوال کرتے ہیں

عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ

از آن خبر بزرگ [قیامت کبری]

از خبر بزرگ (قیامت).

about the great news

اس بڑی خبر کے متعلق

الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ

که همواره درباره آن با یکدیگر اختلاف دارند [که واقع می شود یا نه؟]

که در آن با هم به جدال و اختلاف کلمه برخاستند.

whereupon they are at variance?

جس میں وہ اختلاف کر رہے ہیں

كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) به زودی (به وقت مرگ) خواهند دانست.

indeed, they shall know!

ہرگز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ

باز هم نه چنین است [که می پندارند] به زودی [به حتمی بودن وقوع آن] آگاه خواهند شد.

و باز چنین نیست (که منکران پنداشته‌اند) البته به زودی آگاه می‌شوند.

again, indeed, they shall know!

پھر ہر گز ایسا نہیں عنقریب وہ جان لیں گے

أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَادًا

آیا زمین را بستر آرامش قرار ندادیم؟

آیا ما زمین را مهد آسایش خلق نگردانیدیم؟

have we not made the earth as a cradle

کیا ہم نے زمین کو فرش نہیں بنایا

وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا

و کوه ها را میخ هایی [برای استواری آن؟]

و کوهها را عماد و نگهبان آن نساختیم؟

and the mountains as pegs?

اور پہاڑوں کو میخیں

وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا

و شما را جفت هایی [به صورت نر و ماده] آفریدیم،

و شما را جفت (زن و مرد) آفریدیم.

and we created you in pairs,

اور ہم نے تمہیں جوڑے جوڑے پیدا کیا

وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا

و خوابتان را مایه استراحت و آرامش [و تمدّد اعصاب] قرار دادیم،

و خواب را برای شما مایه (قوم حیات و) استراحت قرار دادیم.

and we made your sleep a rest,

اور تمہاری نیند کو راحت کا باعث بنایا

وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا

و شب راپوششی

و (پرده سیاه) شب را ساتر (احوال خلق) گردانیدیم.

and we made the night a mantle,

اور رات کو پردہ پوش بنایا

وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا

و روز را وسیله معاش مقرّر کردیم؛

و روز روشن را برای تحصیل معاش آنان مقرر داشتیم.

and we made the day for a livelihood.

اور دن کو روزی کمانے کے لیے بنایا

وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا

و بر فرازتان هفت آسماناستوار بنا نهادیم،

و بر فراز شما هفت آسمان محکم بنا کردیم.

and we built above you seven strong ones,

اور ہم نے تمہارے اوپر سات سخت (آسمان) بنائے

وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا

و چراغی روشن و حرارت زا پدید آوردیم،

و چراغی (چون خورشید) رخشان بر افروختیم.

and placed in them a blazing lamp

اور ایک جگمگاتا ہوا چراغ بنایا

وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا

و از ابرهای متراکم و باران زا آبی ریزان نازل کردیم

و از فشار و تراکم ابرها آب باران فرو ریختیم.

and have sent down from the clouds, pouring rain

اور ہم نے بادلوں سے زور کا پانی اتارا

لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا

تا به وسیله آن دانه و گیاه برویانیم،

تا بدان آب، دانه و گیاه رویانیم.

that we may bring forth with it grain, plants

تاکہ ہم اس سے اناج اور گھاس اگائیں

وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا

و باغ هایی از درختان به هم پیچیده و انبوه بیرون آوریم.

و باغهای پر درخت (و انواع میوه‌ها) پدید آوریم.

and luxuriant gardens.

اور گھنے باغ اگائیں

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتًا

بی تردید روز داوری وعده گاه است.

همانا روز فصل (یعنی روز قیامت که در آن فصل خصومتها شود) وعده گاه خلق است.

indeed, the day of decision is an appointed time,

بے شک فیصلہ کا دن معین ہو چکا ہے

يَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا

روزی که در صور می دمند و شما گروه گروه به عرصه محشر می آیید،

آن روزی که در صور بدمند (تا مردگان زنده شوند) و فوج فوج (به محشر) در آیید.

the day that the horn is blown, and you shall come in crowds

جس دن صور میں پھونکا جائے گا پھر تم گروہ درگروہ چلے آؤ گے

وَفُتِحَتِ السَّمَاء فَكَانَتْ أَبْوَابًا

و آسمان گشوده می شود، پس به صورت درهایی درمی آید.

و درهای آسمان به ابواب مختلف گشوده شود (تا هر فوجی از دری شتابند).

and heaven is opened, having gates,

اور آسمان کھولا جائے گا تو (اس میں) دروازے ہوجائیں گے

وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَابًا

و کوه ها را [از جای خود] روان کنند و سرابی شوند!

و کوهها را به گردش آرند تا به مانند سراب گردد.

and the mountains move, and vaporize.

اور پہاڑ اڑائے جائیں گے توریت ہو جائیں گے

إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا

بی تردید دوزخ کمین گاه است.

همانا دوزخ کمینگاه (کافران و بد کاران) است.

indeed, gehenna (hell) has become an ambush,

بے شک دوزخ گھات میں لگی ہے

لِلْطَّاغِينَ مَآبًا

جایگاه بازگشت برای سرکشان و طاغیان است.

آن دوزخ جایگاه مردم سرکش ستمکار است.

a return for the insolent,

سرشکوں کے لیے ٹھکانہ ہے

لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا

روزگاری دراز در آن بمانند.

که در آن قرنها بمانند (و عذاب کشند).

there, they shall live for ages,

کہ وہ اس میں ہمیشہ پڑے رہیں گے

لَّا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْدًا وَلَا شَرَابًا

در آنجا نه [آب] خنکی می چشند و نه آشامیدنی [باب طبع]

هرگز در آنجا هیچ هوی خنک و شراب (طهور) نیاشامند.

tasting neither coolness nor any drink

نہ وہاں کسی ٹھنڈک کا مزہ چکھیں گے اور نہ کسی پینے کی چیز کا

إِلَّا حَمِيمًا وَغَسَّاقًا

مگر آب جوشان و چرکاب و خونابه ای [از بدن دوزخیان]

مگر آبی پلید و سوزان که حمیم و غسّاق جهنم است به آنها دهند.

except boiling water and pus

مگر گرم پانی اور بہتی پیپ

جَزَاء وِفَاقًا

پاداشی است مناسب [اعمالشان.]

کیفری که با اعمال آنها موافق است.

for a suitable recompense.

پوراپورا بدلہ ملے گا

إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا

اینان بودند که به [روز] حساب امیدی نداشتند،

زیرا آنها به حقیقت امید به روز حساب نداشتند.

indeed, they did not hope for a reckoning,

بے شک وہ حساب کی امید نہ رکھتے تھے

وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا

و آیات ما را به شدت و با همه وجود انکار می کردند

و آیات ما را سخت تکذیب کردند.

and they absolutely belied our verses,

اور ہماری آیتوں کوبہت جھٹلایا کرتے تھے

وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا

و [ما] همه چیز را [از خوبی و بدی آنان] برشمرده و در نامه اعمالشان ثبت کرده ایم.

و حال آنکه حساب هر چیزی را ما در کتابی (به احصاء و شماره) رقم کرده‌ایم.

and everything we have numbered in a book.

اور ہم نے ہر چیز کو کتاب میں شمار کر رکھا ہے

فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا

[در قیامت به آنان می گوییم:] پس بچشید که هرگز جز عذاب بر شما نیفزاییم.

پس بچشید (کیفر تکذیب و بدکاری را) که هرگز بر شما چیزی جز رنج و عذاب دوزخ نیفزاییم.

`taste! we shall not increase you except in punishment! `

پس چکھو سو ہم تمہارے لیے عذاب ہی زیادہ کرتے رہیں گے

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازًا

بی تردید برای پرهیزکاران پیروزی و کامیابی است.

متقیان را در آن جهان مقام گشایش و هر گونه آسایش است.

but, for the cautious a place of prosperity,

بے شک پرہیزگاروں کے لیے کامیابی ہے

حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا

باغ هایی [سرسبز و خرم] و انواع انگورها

باغها و تاکستانهاست.

and gardens and vineyards,

باغ اور انگور

وَكَوَاعِبَ أَتْرَابًا

و دخترانی نو رسیده و هم سن

و دختران زیبای دلربا که همه در خوبی و جوانی مانند یکدیگرند.

curvaceous (virgins), of equal age

اور نوجوان ہم عمر عورتیں

وَكَأْسًا دِهَاقًا

و جام هایی لبریز [از باده طهور]

و جامهای پر از شراب (طهور و انواع نوشابه‌های شیرین و خوش).

and an overflowing cup.

اور پیالے چھلکتے ہوئے

لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا كِذَّابًا

در آنجا نه سخن بیهوده ای می شنوند و نه دروغ و تکذیبی.

هرگز در آنجا سخن بیهوده و دروغ نشنوند.

there, they shall neither hear idle talk, nor yet any falsehood,

نہ وہاں بیہودہ باتیں سنیں گے اور نہ جھوٹ

جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَابًا

[این] پاداشی کافی و به اندازه از سوی پروردگار توست.

این (نعمتهای ابدی) مزدی به عطاء و حساب پروردگار توست.

a recompense from your lord, a gift, a reckoning,

آپ کے رب کی طرف سے حسب اعمال بدلہ عطا ہوگا

رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَابًا

همان پروردگار آسمان ها و زمین و آنچه میان آنهاست، آن مهربانی که هیچ کس را اختیار چون و چرای با او نیست.

خدایی که آسمانها و زمین و همه مخلوقاتی که در بین آسمان و زمین است بیافریده همان خدای مهربان که (در عین مهربانی) کسی (از قهر و سطوتش) با او به گفتگو نتواند لب گشود.

the lord of the heavens and earth, and all that is between them, the merciful, of whom they are unable to speak.

جو آسمانوں اور زمین کا رب ہے اور جو کچھ ان کے درمیان ہے بڑامہربان کہ وہ اس سے بات نہیں کر سکیں گے

يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَابًا

روزی که روح و فرشتگان در یک صف می ایستند و سخن نمی گویند مگر کسی که [خدای] رحمان به او اجازه دهد و سخن حق و درست گوید.

روزی که آن فرشته بزرگ روح القدس با همه فرشتگان صف زده و به نظم برخیزند و هیچ کس سخن نگوید جز آن کسی که خدای مهربانش به سخن اذن دهد و او سخن به صواب گوید (و به اذن خدا شفاعت گنهکاران کند).

on that day, when the spirit (gabriel) and the angels stand in ranks they shall not speak, except he to whom the merciful has given permission, and says what is right.

جس دن جبرائیل اور سب فرشتے صف باندھ کر کھڑے ہوں گےکوئی نہیں بولے گا مگر وہ جس کو رحمنٰ اجازت دے گا اور وہ بات ٹھیک کہے گا

ذَلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَن شَاء اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآبًا

آن [روز] روز حق است، پس هرکه بخواهد راه بازگشتی به سوی پروردگارش برگزیند؛

چنین روز حتمی و محقق خواهد بود، پس هر که می‌خواهد نزد خدای خود (در آن روز) مقام و منزلتی یابد (امروز در راه ایمان و طاعت بکوشد).

that is the day, the truth, so whosoever wills takes a way to his lord.

یہ یقینی دن ہے پس جو چاہے اپنے رب کے پاس ٹھکانا بنا لے

إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا

ما شما را از عذابی نزدیک هشدار دادیم، روزی که آدم آنچه را [از خیر و شر] پیش فرستاده است بنگرد و کافر گوید: ای کاش من خاک بودم [و موجودی مکلّف آفریده نمی شدم تا چنین روز سختی را ببینم!]

ما شما را از روز عذاب که نزدیک است ترسانیده و آگاه ساختیم، روزی که هر کس هر چه کرده در پیش روی خود حاضر بیند و کافر در آن روز گوید که ای کاش خاک بودم (تا چنین به آتش کفر خود نمی‌سوختیم).

indeed, we have forewarned you of an imminent punishment, the day when the person will look upon his works and the unbelievers will say: `would that i were dust! `

بے شک ہم نے تمہیں ایک عنقریب آنے والے عذاب سے ڈرایا ہے جس دن آدمی دیکھے گا جو کچھ اس کے ہاتھوں نے آگے بھیجا تھا اور کافر کہے گا اے کاش میں مٹی ہو گیا ہوتا

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا

سوگند به فرشتگانی که [روح بدکاران را به شدت از بدن هایشان] بر می کنند،

قسم به فرشتگانی که (جان کافران را) به سختی بگیرند.

by the pluckers (the angels of death), violently plucking (the souls of the unbelievers),

جورڑوں میں گھس کر نکالنے والوں کی قسم ہے

وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا

و سوگند به فرشتگانی که [روح نیکوکاران را به نرمی و ملایمت از بدن هایشان] بیرون می آورند؛

قسم به فرشتگانی که (جان اهل ایمان را) به آسایش و نشاط ببرند.

by the drawers (the angels of death), gently drawing (the souls of the believers),

اور بند کھولنے والوں کی

وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا

و سوگند به فرشتگانی که [برای اجرای فرمان های حق] به سرعت نازل می شوند،

و قسم به فرشتگانی که با کمال سرعت (فرمان حق را) انجام دهند.

by the swimmers (angels) swimming gently

اورتیزی سے تیرنے والوں کی

فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا

و سوگند به فرشتگانی که [در ایمان، عبادت، پرستش و اطاعت] بر یکدیگر [به صورتی ویژه] سبقت می گیرند،

قسم به فرشتگانی که (درنظم عالم) بر هم سبقت گیرند.

and the outstrippers (angels), outstripping,

پھر دوڑ کر آگے بڑھ جانے والوں کی

فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْرًا

و سوگند به فرشتگانی که [به اذن خدا امور آفرینش را] تدبیر می کنند؛

قسم به فرشتگانی که (به فرمان حق) به تدبیر نظام خلق می‌کوشند (که قیامتی و حشری خواهد آمد).

by the managers (angels) affair.

پھر ہر امر کی تدبیر کرنے والوں کی

يَوْمَ تَرْجُفُ الرَّاجِفَةُ

[که همه برای رسیدن به پاداش و کیفر برانگیخته می شوند در] روزی که لرزاننده همه چیز را به شدت بلرزاند؛

روزی که آن لرزاننده (یعنی نفخه صور الهی، جهان را) بلرزاند.

on the day, the shiverer shivers

جس دن کانپنے والی کانپے گی

تَتْبَعُهَا الرَّادِفَةُ

در حالی که لرزاننده دیگری از پی آن در آید.

و لرزاننده دیگر (یعنی نفخه صور دیگر) از پی آن در آید.

followed by the succeeding,

اس کے پیچھے آنے والی پیچھے آئے گی

قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ

دل هایی در آن روز مضطرب و هراسان اند

در آن روز سخت دلهای برخی مضطرب و هراسان شود.

hearts will throb on that day

کئی دل اس دن دھڑک رہے ہوں گے

أَبْصَارُهَا خَاشِعَةٌ

دیدگانشان [از ترس و هول قیامت] فرو افتاده است.

که (از ترس) چشمها به زیر افکنند.

and their eyes will be humbled.

ان کی آنکھیں جھکی ہوئی ہوں گی

يَقُولُونَ أَئِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِي الْحَافِرَةِ

می گویند: آیا ما [پس از مرگ] به همان حالت اول [که در دنیا بودیم] باز گردانده می شویم؟

(مردم غافل دنیا) گویند: آیا ما پس از مرگ باز زندگانی دیگری خواهیم یافت؟

they say: `what, are we being restored as we were before,

وہ کہتے ہیں کیا ہم پہلی حالت میں لوٹائے جائیں گے

أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا نَّخِرَةً

[شگفتا!] آیا زمانی که ما استخوان های پوسیده و ریز ریز شدیم [بازمی گردیم؟!]

چگونه چون مردیم و استخوان ما پوسید زنده خواهیم شد؟

even after we are fragmented bones? `

کیا جب ہم بوسیدہ ہڈیاں ہوجائیں گے

قَالُوا تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

[و] گویند: [اگر قیامتی در کار باشد] بازگشت به حیات دوباره در آن زمان بازگشتی زیانبار است.

و گویند: در این صورت که دیگر بار زنده شویم بسی زیانکار خواهیم بود.

they will say: `then we are returned lost! `

کہتے ہیں کہ یہ تو اس وقت خسارہ کا لوٹنا ہوگا

فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ

جز این نیست آن بازگشت فقط با یک بانگ عظیم است [و بس]

جز یک صدای مهیب (که در صور اسرافیل کنند) نشنوند.

but it will be only a single blow,

پھر وہ واقعہ صرف ایک ہی ہیبت ناک آواز ہے

فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ

که ناگاه همه بر یک زمین صاف و هموار حاضر شوند.

و ناگاه همه از خاک بر شوند و به صحرای قیامت رهسپار گردند.

and they will be upon the surface of the earth (alive).

پس وہ اسی وقت میدان میں آ موجود ہوں گے

هَلْ أتَاكَ حَدِيثُ مُوسَى

آیا سرگذشت موسی به تو رسیده است؟

آیا خبر موسی عمران به تو رسیده؟

have you received the story of moses?

کیا آپ کو موسیٰ کا حال معلوم ہوا ہے

إِذْ نَادَاهُ رَبُّهُ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى

هنگامی که پروردگارش او را در وادی مقدس طوی ندا داد

آن گاه که خدایش او را در وادی مقدس طوی (قرب طور) ندا کرد.

his lord called to him in the sacred valley of towa,

جب کہ مقدس وادی طویٰ میں اس کے رب نے اسےپکارا

اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى

که به سوی فرعون برو؛ زیرا که طغیان کرده است.

که به سوی فرعون برو که او سخت به راه طغیان رفته است.

saying `go to pharaoh, he has become exceedingly insolent,

فرعون کے پاس جاؤ کیونکہ اس نے سرکشی کی ہے

فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَى أَن تَزَكَّى

پس به او بگو: می خواهی [از آلودگی شرک و طغیان] پاک و پاکیزه شوی؟

پس بگو: میل داری که (از پلیدی خود پرستی و شرک) پاک و پاکیزه شوی؟

and say: "will you purify yourself,

پس کہو کیا تیری خواہش ہے کہ تو پاک ہو

وَأَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى

من تو را به سوی پروردگارت راهنمایی می کنم تا از او بترسی [و از طغیان دست برداری.]

و تو را به راه خدا هدایت کنم تا بترسی (و به درگاه عظمت و قدرت او خاشع و فروتن شوی).

that i might guide you to your lord, so that you fear (him)."

اور میں تجھے تیرے رب کی طرف راہ بتاؤں کہ تو ڈرے

فَأَرَاهُ الْآيَةَ الْكُبْرَى

پس آن معجزه بزرگ تر را به او نشان داد.

پس آن آیت و معجزه بزرگتر را به او نمود.

he showed him the mighty sign,

پس اس نے اس کو بڑی نشانی دکھائی

فَكَذَّبَ وَعَصَى

ولی [او آن را] تکذیب کرد و سرپیچی نمود.

فرعون تکذیب و نافرمانی کرد.

but he belied and disobeyed,

تو اس نے جھٹلایا اور نافرمانی کی

ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَى

سپس [به حق] پشت کرد [و برای نابودی موسی] به تلاش برخاست!

از آن پس (که معجزه موسی دید) باز روی از حق بگردانید و (برای دفع موسی) به جهد و کوشش برخاست.

and hastily turned away,

پھر کوشش کرتا ہوا واپس لوٹا

فَحَشَرَ فَنَادَى

پس [قومش را] گرد آورد، و ندا داد

پس (با رجال بزرگ دربار خود) انجمن کرد و ندا داد.

then, he gathered, proclaimed, then said:

پھر اس نے سب کو جمع کیا پھر پکارا

فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى

و گفت: من پروردگار بزرگ تر شما هستم.

و گفت: منم خدای بزرگ شما.

`i am your lord, the most high! `

پھر کہا کہ میں تمہارا سب سے برتر رب ہوں

فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

پس خدا هم [به کیفر این ادعای نابجا] او را به عذاب آخرت و دنیا دچار ساخت.

خدا هم او را به عقاب دنیا و آخرت گرفتار کرد.

so allah seized him with the punishment of the everlasting life, and of this world.

پھر الله نے اس کو آخرت اور دنیا کے عذاب میں پکڑ لیا

إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَى

بی تردید در این سرگذشت برای کسی که [از عذاب خدا] بترسد عبرتی است.

تا به هلاکت او اهل ترس از خدا عبرت گیرند.

surely, in this there is a lesson for he that fears!

بے شک اس میں اس کے لیے عبرت ہے جو ڈرتا ہے

أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاء بَنَاهَا

آیا آفریدن شما [پس از مرگ] دشوارتر است یا آسمان که او آن را بنا کرد؟

آیا بنای شما آدمیان استوارتر است یا بنای آسمان بلند که خدا آفرید؟

what, are you harder to create than the heaven which he has built?

کیا تمہارا بنانا بڑی بات ہے یا آسمان کا جس کو ہم نے بنایا ہے

رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا

سقفش را برافراشت، پس آن را درست و نیکو قرار داد،

که سقفی بس بلند و محکم بنیان در کمال زیبایی استوار ساخت.

he raised it high and leveled it,

ا سکی چھت بلند کی پھر اس کو سنوارا

وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا

و شبش را تاریکو روزش را روشن ساخت،

و شامش را تیره و روزش را روشن گردانید.

and darkened its night and brought forth its morning.

اور اس کی رات اندھیری کی اور اس کے دن کو ظاہر کیا

وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا

و زمین را پس از آن گسترانید،

و زمین را پس از آن بگسترانید.

and the earth he extended after that;

اور اس کے بعد زمین کو بچھا دیا

أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءهَا وَمَرْعَاهَا

و از آن آبو چراگاهش را بیرون آورد،

و از آن آب و گیاه پدید آورد.

and then brought from it its water and pastures.

اس سے اس کا پانی اور اس کا چارا نکالا

وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا

و کوه ها را محکم و استوار نمود

و کوهها را بر روی آن استوار ساخت.

and the mountains he set firm

او رپہاڑوں کو خوب جما دیا

مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ

تا مایه بهرهوری شما و دام هایتان باشد.

تا (از آن آب و گیاه که از بیابان و کوه بر انگیزد) قوت شما و چهارپایانتان بر آید.

an enjoyment for you and your herds.

تمہارے لیے اور تمہارے چار پایوں کے لیے سامان حیات ہے

فَإِذَا جَاءتِ الطَّامَّةُ الْكُبْرَى

پس زمانی که آن حادثه بزرگ تر [و غیر قابل دفع] در رسد،

پس چون آن واقعه بزرگ (و حادثه عظیم قیامت) پدید آید.

but when the great catastrophe comes,

پس جب وہ بڑا حادثہ آئے گا

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ مَا سَعَى

در آن روز انسان آنچه تلاش و کوشش کرده به یاد آورد

در آن روز آدمی هر چه کرده به یاد آرد.

the day when the human will remember what he has worked for,

جس دن انسان اپنے کیے کو یاد کرے گا

وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى

و دوزخ رابرای هر بیننده ای آشکار سازند،

و دوزخ برای بینندگان آشکار شود.

and when hell is advanced for whoever sees,

اور ہر دیکھنے والے کے لیے دوزخ سامنے لائی جائے گی

فَأَمَّا مَن طَغَى

و اما کسی که طغیان و سرکشی کرده

پس هر کس (از حکم شرع خدا) سرکش و طاغی شد.

then as for whosoever was insolent

سو جس نے سرکشی کی

وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

و زندگی دنیا را [بر زندگی ابد و جاوید آخرت] ترجیح داده،

و زندگی دنیا را برگزید.

preferring the present life,

اور دنیا کی زندگی کو ترجیح دی

فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش دوزخ است؛

دوزخ جایگاه اوست.

surely, hell will be their refuge.

سو بے شک اس کا ٹھکانا دوزخ ہی ہے

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى

و اما کسی که از مقام و منزلت پروردگارش ترسیده و نفس را از هوا و هوس بازداشته است؛

و هر کس از حضور در پیشگاه عزّ ربوبیت بترسید و از هوای نفس دوری جست.

but, whosoever feared the standing before his lord and prevented the self from desires,

اور لیکن جو اپنے رب کے سامنے کھڑا ہونے سے ڈرتارہا اور اس نے اپنے نفس کو بری خواہش سے روکا

فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَى

پس بی تردید جایگاهش بهشت است.

همانا بهشت منزلگاه اوست.

indeed, their refuge shall be paradise.

سو بے شک اس کا ٹھکانا بہشت ہی ہے

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا

همواره ازتو درباره قیامت می پرسند که در چه زمانی واقع می شود؟

از تو سؤال کنند که قیامت کی بر پا شود؟

they will question you about the hour: `when shall it be? `

آپ سے قیامت کی بابت پوچھتے ہیں کہ اس کا قیام کب ہوگا

فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَاهَا

تو از بسیار یاد کردنش [و سخن گفتن درباره آن] چه به دست می آوری؟

تو را چه کار است دیگر که از آن به یاد آری؟ (بسیار یاد آور شدی و منکران از تو نپذیرفتند).

but how are you to know?

آپ کو اس کےذکر سے کیا واسطہ

إِلَى رَبِّكَ مُنتَهَاهَا

نهایتش به سوی پروردگار توست [کیفیت برپا شدن و زمان وقوع و اوصافش را کسی جز خدا نمی داند.]

کار آن ساعت به خدای تو منتهی شود.

its final end is for your lord.

اس کے علم کی انتہا آپ کے رب ہی کی طرف ہے

إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَاهَا

وظیفه تو فقط بیم دادن کسانی است که همواره از آن می ترسند.

تو را جز این نباشد که اهل ایمان را هر کس از یاد آن روز هراسان می‌شود به اهوال آن روز آگاه سازی.

you are but a warner for those who fear it.

بے شک آپ تو صرف اس کو ڈرانے والے ہیں جو اس سے ڈرتا ہے

كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَاهَا

گویی آنان روزی که قیامت را می بینند چنین می پندارند که در برزخ جز شامگاهی یا صبح گاه آن درنگ نکرده اند!

چون آن روز را مردم ببینند گویی همه عمر دنیا شامگاهی یا چاشتگاهی بیش نبوده است.

on the day when they behold it, it will be as if they had lingered but an evening, or, a morning.

جس دن اسے دیکھ لیں گے (تو یہی سمجھیں گے کہ دنیا میں) گویا ہم ایک شام یا اس کی صبح تک ٹھیرے تھے

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

عَبَسَ وَتَوَلَّى

چهره در هم کشید و روی گردانید،

عبوس و ترشرو گشت.

he frowned and turned away

پیغمبر چین بجیں ہوئے اور منہ موڑ لیا

أَن جَاءهُ الْأَعْمَى

از اینکه آن مرد نابینا نزد او آمد!

چون آن مرد نابینا حضورش آمد.

when the blind came to him.

کہ ان کے پاس ایک اندھا آیا

وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى

تو چه می دانی شاید او [در پرتو تعالیم اسلام از آلودگی] پاک و پاکیزه شود

و تو چه می‌دانی ممکن است او مردی پارسا و پاکیزه صفات باشد.

and what could let you know? perhaps he (comes to hear you) to be purified.

اور آپ کو کیا معلوم کہ شاید وہ پاک ہوجائے

أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ الذِّكْرَى

یا متذکّر [حقایق] گردد و آن تذکر او را سود دهد؛

یا (به تعلیم رسول) به یاد خدا آید و ذکر حق او را سودمند افتد. (مراد عبد اللّه مکتوم است که چون حضور رسول برای تعلیم قرآن آمد جمعی از اکابر کفار قریش نزد حضرت بودند، حضرت از حرص بر ایمان و هدایت آنها به او توجه کامل نکرد و به صحبت مشغول بود و مرد متشخصی از امویان بر آن نابینا ترشرویی و اظهار انزجار نمود. بر نکوهش او و حرمت عبد اللّه این آیات نازل شد).

(he might) remember, and the reminder might profit him.

یا وہ نصیحت پکڑ لے تو اس کو نصیحت نفع دے

أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى

اما کسی که خود را ثروتمند نشان می دهد

اما آن که دارا (و مغرور دنیا) است.

as for he who is sufficed

لیکن وہ جو پروا نہیں کرتا

فَأَنتَ لَهُ تَصَدَّى

تو به او روی می آوری [و نسبت به وی اهتمام می ورزی]

تو به او توجه کنی (و حریص بر ایمان او باشی).

you attended to him,

سو آپ کے لیے توجہ کرتے ہیں

وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى

در حالی که اگر او نخواهد خود را [از آلودگی های باطنی و عملی] پاک کند تکلیفی بر عهده تو [نسبت به او] نیست؛

در صورتی که اگر او به پارسایی نپردازد بر تو تکلیفی نیست.

although it is not for you to be concerned if he remained unpurified.

حالانکہ آپ پر اس کےنہ سدھرنے کا کوئی الزام نہیں

وَأَمَّا مَن جَاءكَ يَسْعَى

و اما آنکه شتابان نزد تو آمد

اما آن کس که (چون عبد اللّه مکتوم به شوق دل برای ذکر خدا) به سوی تو می‌شتابد.

and to him who came to you eagerly

اور لیکن جو آپ کے پاس دوڑتا ہوا آیا

وَهُوَ يَخْشَى

در حالی که [از پروردگارش] می ترسد،

و او مرد خدا ترس و با تقوایی است.

and fearfully,

اور وہ ڈر رہا ہے

فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّى

تو [با روی گردانی] از او به دیگران می پردازی.

تو از توجه به او خود داری می‌کنی!

of him you were unmindful.

تو آپ اس سے بے پروائی کرتے ہیں

كَلَّا إِنَّهَا تَذْكِرَةٌ

این چنین [برخوردی شایسته] نیست، بی تردید این آیات قرآن مایه پند است.

این روا نیست، که آیات حق برای پند و تذکر (همه خلق) است.

no indeed, this is a reminder;

ایسا نہیں چاہیئے بے شک یہ تو ایک نصیحت ہے

فَمَن شَاء ذَكَرَهُ

پس هرکه خواست از آن پند گیرد،

تا هر که بخواهد پند گیرد.

and whosoever wills, shall remember it.

پس جو چاہے اس کو یاد کرے

فِي صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍ

در صحیفه هایی است ارزشمند

آیات الهی در صحیفه‌هایی مکرّم (یعنی لوح محفوظ یا کتب آسمانی یا قلوب پاکان) نگاشته است.

upon highly honored pages,

وہ عزت والے صحیفوں میں ہے

مَّرْفُوعَةٍ مُّطَهَّرَةٍ

بلند مرتبه و پاکیزه

که آن صحیفه‌ها بسی بلند مرتبه و پاک و منزه (از خطا) است.

exalted, purified,

جو بلند مرتبہ اور پاک ہیں

بِأَيْدِي سَفَرَةٍ

در دست سفیرانی

(سپرده) به دست سفیران حق (و فرشتگان وحی) است.

by the hands of scribes

ان لکھنے والوں کے ہاتھوں میں

كِرَامٍ بَرَرَةٍ

بزرگوار و نیکوکار.

که ملائکه مقرب عالی رتبه با حسن و کرامتند.

noble and pious.

جو بڑے بزرگ نیکو کار ہیں

قُتِلَ الْإِنسَانُ مَا أَكْفَرَهُ

مرگ بر انسان، چه کافر و ناسپاس است!

ای کشته باد انسان (بی ایمان) که تا این حد کفر و عناد می‌ورزد!

perish the human! how unthankful he is!

انسان پر خدا کی مار وہ کیسا ناشکرا ہے

مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ

[خدا] او را از چه چیز آفریده؟

(نمی‌نگرد که) خدا و را از چه چیز خلق کرده است؟

from what did he create him?

اس نے کس چیز سے اس کو بنایا

مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ

از نطفه ای [ناچیز و بی مقدار] آفریده است، پس او را [در ذات، صفات و اندام] اندازه لازم عطا کرد.

از آب نطفه (بی قدری بدین صورت زیبا) خلقتش فرمود

from a (sperm) drop he created him and then determined him,

ایک بوند سے اس کوبنایا پھر اس کا اندزہ ٹھیرایا

ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ

آن گاه راه [هدایت، سعادت، خیر و طاعت] را برایش آسان ساخت.

سپس راه (خروج از نقص به کمال) را بر او سهل و آسان گردانید.

then eased his path for him,

پھراس پر راستہ آسان کر دیا

ثُمَّ أَمَاتَهُ فَأَقْبَرَهُ

سپس او را میراند و در گور نهاد،

آن گاه (به وقت معین) او را بمیراند و به خاک قبر سپرد.

then causes him to die and buries him,

پھر اس کو موت دی پھر اس کو قبر میں رکھوایا

ثُمَّ إِذَا شَاء أَنشَرَهُ

و سپس چون بخواهد او را زنده می کند.

و سپس هر وقت خواهد باز او را از قبر بر انگیزد.

then, he will raise him when he wills.

پھر جب چاہے گا اٹھا کر کھڑا کرے گا

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَا أَمَرَهُ

این چنین نیست [که وظیفه اش را انجام داده باشد] هنوز آنچه را به او دستور داده به جا نیاورده است.

چنین نیست (که منکران معاد می‌پندارند) بشر کافر هنوز آنچه خدا امر کرده به جا نیاورده (تا سعادت ابد یابد).

indeed, he has not fulfilled that which he has ordered him.

ایسا نہیں چاہیئے اس نے تعمیل نہیں کی جو اس کو حکم دیا تھا

فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ

پس انسان باید به خوراکش با تأمل بنگرد

آدمی باید به قوت و غذای خود به چشم خود بنگرد.

let the human reflect on the food he eats,

پس انسان کو اپنے کھانے کی طرف غور کرنا چاہیئے

أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاء صَبًّا

که ما [از آسمان] آب فراوانی فرو ریختیم.

که ما آب باران فرو ریختیم.

how we pour down rain in abundance,

کہ ہم نے اوپر سے مینہ برسایا

ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا

سپس زمین را [به صورتی سودمند] از هم شکافتیم.

آن گاه خاک زمین بشکافتیم.

and split the earth, splitting,

پھر ہم نے زمین کو چیر کر پھاڑا

فَأَنبَتْنَا فِيهَا حَبًّا

پس در آن دانه های فراوانی رویاندیم،

و حبوبات برویانیدیم.

how we made the grain to grow,

پھر ہم نے اس میں اناج ا گایا

وَعِنَبًا وَقَضْبًا

و انگور و سبزیجات

و باغ انگور و نباتاتی که هر چه بدروند باز بروید.

grapes, and fresh fodder,

اورانگور اور ترکاریاں

وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا

و زیتون و درخت خرما….

و درخت زیتون و نخل خرما.

and the olive, and the palm,

اور زیتون اور کھجور

وَحَدَائِقَ غُلْبًا

و بوستان های پر از درخت تناور و بزرگ

و باغهای پر از درختان کهن.

the densely tree`d gardens,

اور گھنے باغ

وَفَاكِهَةً وَأَبًّا

و میوه و چراگاه

و انواع میوه‌ها و علفها و مرتعها.

and fruit and pastures,

اور میوے اور گھاس

مَّتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ

تا مایه برخورداری شما و دام هایتان باشد.….

تا شما آدمیان و حیوانات شما هم از آن بهره‌مند شوید.

for you and for your herds to delight in.

تمہارے لیے اور تمہارے چار پایوں کے لیے سامان حیات

فَإِذَا جَاءتِ الصَّاخَّةُ

پس زمانی که آن بانگ هولناک و مهیب در رسد،

(به یاد آرید) آن گاه که ندای مهیب قیامت (به گوش همه خلق) برسد.

but, when the blast comes,

پھر جس وقت کانوں کا بہرا کرنے والا شور برپا ہوگا

يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

روزی که آدمی فرار می کند، از برادرش….

آن روز که (از وحشت و هولناکی) هر کس از برادرش می‌گریزد.

on that day each person will flee from his brother,

جس دن آدمی اپنے بھائی سے بھاگے گا

وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ

و از مادر و پدرش….

و بلکه از مادر و پدرش.

his mother and his father,

اور اپنی ماں اور باپ سے

وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ

و از همسر و فرزندانش

و از زن و فرزندانش هم می‌گریزد.

his wife and his children.

اور اپنی بیوی اوراپنے بیٹوں سے

لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

در آن روز هرکسی از آنان را کاری است که او را به خود مشغول می کند [تا جایی که نمی گذارد به چیز دیگری بپردازد.]

در آن روز هر کس چنان گرفتار شأن و کار خود است که به هیچ کس نتواند پرداخت.

everyone on that day will have affairs to keep him occupied.

ہر شخص کی ایسی حالت ہوگی جو اس کو اوروں کی طرف سے بے پروا کر دے گی

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ

در آن روز چهره هایی درخشان و نورانی است

آن روز طایفه‌ای (که اهل ایمانند) رخسارشان فروزان است.

some faces will shine,

اورکچھ چہرے اس دن چمک رہے ہوں گے

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ

خندان و خوشحال….

خندان و شادمانند.

laughing and joyful,

ہنستے ہوئے خوش و خرم

وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ

و در آن روز چهره هایی است که بر آنان غبار نشسته

و رخسار گروهی گرد آلود غم و اندوه است.

whereas some faces will be covered with dust

اور کچھ چہرے اس دن ایسے ہوں گے کہ ان پر گرد پڑی ہو گی

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ

[و] سیاهی و تاریکی آنان را فرا گرفته است؛….

و به رویشان خاک سیاه ذلّت و خجلت نشسته.

and veiled with darkness.

ان پر سیاہی چھا رہی ہو گی

أُوْلَئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ

آنان همان کافران بد کارند.

آنها همان کافران و بدکاران عالمند.

those, they are the unbelievers, the immoral.

یہی لوگ ہیں منکر نافرمان

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

به نام خدا که رحمتش بی اندازه است و مهربانی اش همیشگی.

به نام خداوند بخشنده مهربان

In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful

شروع الله کا نام لے کر جو بڑا مہربان نہایت رحم والا ہے.

إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ

هنگامی که خورشید را به هم درپیچند

هنگامی که آفتاب تابان تاریک شود.

when the sun is woundup;

جب سورج کی روشنی لپیٹی جائے

وَإِذَا النُّجُومُ انكَدَرَتْ

و هنگامی که ستارگان تیره و بی نور شوند

و هنگامی که ستارگان آسمان تیره شوند (و فرو ریزند).

when the stars are thrown down,

اور جب ستارے گر جائیں

وَإِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ

و هنگامی که کوه ها را به حرکت آرند و از جا برکنند

و آن گاه که گوهها به رفتار آیند.

and the mountains have been taken,

اور جب پہاڑ چلائے جائیں

وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ

و هنگامی که اموال نفیس و با ارزش رها و بی صاحب شود

و آن گاه که شتران ده ماهه آبستن را (که نزد عرب بسیار عزیز است) به کلی رها کنند.

when the pregnant camels are neglected,

اور جب دس مہینے کی گابھن اونٹنیاں چھوڑ دی جائیں

وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ

و هنگامی که همه حیوانات وحشی محشور شوند

و هنگامی که وحوش (و طیور نیز به عرصه قیامت) محشور شوند.

when the savage beasts are gathered

اور جب جنگلی جانور اکھٹے ہوجائیں

وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ

و هنگامی که دریاها مشتعل و برافروخته گردند

و هنگامی که دریاهای آب (چون آتش سوزان) شعله‌ور گردد.

when the seas are set boiling,

اور جب سمندر جوش دیئے جائیں

وَإِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ

و هنگامی که هرکس [با همسان خود] قرین و جفت شوند [خوبان با خوبان و بدان با بدان]

و هنگامی که نفوس خلق همه با همجنس خود در پیوندند.

when the souls are coupled (to their body),

اور جب جانیں جسموں سے ملائی جائیں

وَإِذَا الْمَوْؤُودَةُ سُئِلَتْ

و هنگامی که از [دختر] زنده به گور بپرسند

و هنگامی که از دختران زنده به گور شده باز پرسند.

when the buried female infant is asked

اور جب زندہ درگور لڑکی سے پوچھا جائے

بِأَيِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ

به کدام گناه کشته شده؟

که (آن بی گناهان) به چه جرم و گناه کشته شدند؟!

for what crime she was slain,

کہ کس گناہ پر ماری گئی تھی

وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ

و هنگامی که نامه های اعمال را بگشایند….

و هنگامی که نامه اعمال خلق گشوده شود.

when the scrolls are unrolled,

اور جب اعمال نامے کھل جائیں

وَإِذَا السَّمَاء كُشِطَتْ

و هنگامی که آسمان را به شدت برکنند و برچینند

و هنگامی که آسمان را از جای بر کنند.

when heaven is stripped,

اور آسمان کا پوست اتارا جائے

وَإِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ

و هنگامی که دوزخ افروخته شود….

و هنگامی که آتش دوزخ را سخت بیفروزند.

when hell is set ablaze,

اورجب دوزخ دھکائی جائے

وَإِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ

و هنگامی که بهشت را نزدیک آرند

و هنگامی که بهشت را (به اهلش) نزدیک سازند.

when paradise is brought near,

اورجب جنت قریب لائی جائے

عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا أَحْضَرَتْ

[در چنین موقعیت و زمانی است که] هر کس هر عملی را [از خیر و شر] حاضر کرده است، بداند.

در آن هنگام (که روز قیامت است) هر نفسی هر آنچه بر خود حاضر کرده همه را بداند.

then, each soul shall know what it has produced.

تو ہر شخص جان لے گا کہ وہ کیا لے کر آیا ہے

فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ

پس سوگند به ستارگانی که باز می گردند،

چنین نیست (که منکران قرآن پندارند) قسم یاد می‌کنم به ستارگان باز گردنده.

rather, i swear by the returning

پس میں قسم کھاتا ہوں پیچھے ہٹنے والے

الْجَوَارِ الْكُنَّسِ

ستارگانی که به سرعت می روند و پنهان می شوند

که به گردش آیند و در مکان خود رخ پنهان کنند.

orbiting, disappearing;

سیدھے چلنے والے غیب ہو جانے والے ستارو ں کی

وَاللَّيْلِ إِذَا عَسْعَسَ

و سوگند به شب هنگامی که [روی می آورد، و زمانی که] می رود

قسم به شب تار هنگامی که روی جهان را تاریک گرداند.

by the night when it approaches

اور قسم ہے رات کی جب وہ جانے لگے

وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّسَ

و سوگند به صبح هنگامی که می دمد [و با گستردن نورش تاریکی را می زداید]

و قسم به صبح روشن وقتی که دم زند (و عالم را به روی خود بیفروزد).

and the morning when it extends,

اور قسم ہے صبح کی جب وہ آنے لگے

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

که قرآن کلام فرستاده ای ارجمند و بزرگوار است.

(قسم به این آیات) که همانا قرآن کلام رسول بزرگوار حق (جبرئیل) است.

it is indeed the word of an honorable messenger,

بے شک یہ قرآن ایک معزز رسول کا لایا ہوا ہے

ذِي قُوَّةٍ عِندَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ

نیرومندی که نزد صاحب عرش دارای مقام و منزلت است؛….

که فرشته با قوّت و قدرت است و نزد خدای مقتدر عرش با جاه و منزلت است.

of power, given a rank by the owner of the throne

جو بڑا طاقتور ہے عرش کے مالک کے نزدیک بڑے رتبہ والا ہے

مُطَاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ

آنجا مورد اطاعت [فرشتگان] و امین است….

و در آنجا فرمانده فرشتگان و امین وحی خداست.

obeyed, and honest.

وہاں کا سردار امانت دار ہے

وَمَا صَاحِبُكُم بِمَجْنُونٍ

و رفیق و یار شما دیوانه نیست.

و رسول عصر شما هرگز دیوانه نیست.

your companion is not mad,

اور تمہارا رفیق کوئی دیوانہ نہیں ہے

وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ

بی تردید امین وحی را در افق روشن دیده است،

و او امین وحی را در افق اعلای مشرق درست مشاهده کرد.

in truth he saw him (gabriel) on the clear horizon,

اور اس نے اس کو کُھلے کنارے پر دیکھا بھی ہے

وَمَا هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ

و او نسبت به [ابلاغ و تعلیم] آنچه به او وحی می شود، بخیل نیست

و این رسول شما بر وحی از عالم غیب بخل نمی‌ورزد (و شما را از علم وحی خود آگاه می‌سازد).

he is not grudging of the unseen.

اور وہ غیب کی باتوں پر بخیل نہیں ہے

وَمَا هُوَ بِقَوْلِ شَيْطَانٍ رَجِيمٍ

و قرآن، کلام شیطان رانده شده نیست؛

و قرآن او هرگز کلام شیطانی مردود نیست.

nor is this the word of a stoned satan.

اور وہ کسی شیطان مردود کا قول نہیں ہے

فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ

پس [با انکار قرآن و روی گرداندن از آن] کجا می روید؟

پس شما به کجا می‌روید؟

where then are you going?

پس تم کہاں چلے جا رہے ہو

إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ

قرآن فقط وسیله یادآوری و پند برای جهانیان است؛

این (قرآن عظیم) جز پند و نصیحت اهل عالم هیچ نیست.

this is nothing but a reminder to the worlds,

یہ تو جہان بھرکے لیے نصیحت ہی نصیحت ہے

لِمَن شَاء مِنكُمْ أَن يَسْتَقِيمَ

برای هرکس از شما که بخواهد [در همه شؤون زندگی مادی و معنوی] راه مستقیم بپیماید

تا هر که از شما بندگان بخواهد راه راست (حق پرستی و سعادت ابد) پیش گیرد.

for whosoever of you would go straight,

اس کے لیے جو تم میں سے سیدھا چلنا چاہے

وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

و شما [طیِ راهِ مستقیم را] نخواهید خواست مگر آنکه خدا پروردگار جهانیان بخواهد.

و شما (کافران، راه حق را) نمی‌خواهید مگر خدای آفریننده عالم بخواهد.

but you shall not, unless allah wills, the lord of all the worlds.

اور تم توجب ہی چاہو گے کہ جب الله چاہے گا جو تمام جہان کا رب ہے